Đưa công nghệ đến gần người dân
Phát triển du lịch cộng đồng không chỉ cần cảnh quan đẹp, văn hóa bản địa đặc sắc hay những ngôi nhà có thể cải tạo thành homestay. Để thu hút khách và duy trì hoạt động ổn định, mỗi điểm đến cần có sản phẩm phù hợp, dịch vụ đạt tiêu chuẩn và khả năng kết nối với thị trường. Từ thực tiễn đồng hành cùng các cộng đồng địa phương, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Duy Quang, Giám đốc Công ty CBT Travel, cho rằng một trong những khó khăn lớn nhất là làm thế nào để người dân hiểu và thực hiện được các yêu cầu về chất lượng dịch vụ.
Nằm giữa núi rừng Sơn La, Bản Bướt đang khẳng định hướng đi bền vững nhờ kết hợp nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng.
Theo ông Quang, phần lớn người dân ở vùng sâu, vùng xa không quen tiếp nhận kiến thức qua lý thuyết hay tài liệu nhiều chữ. Những khái niệm như định vị sản phẩm, trải nghiệm khách hàng hoặc tiêu chuẩn dịch vụ có thể khó hình dung nếu chỉ được giải thích bằng lời nói. Trong khi đó, những chi tiết tưởng nhỏ như vị trí ổ cắm, cách bố trí đèn, rèm cửa, chiều cao bàn ghế hay cách sắp xếp giường ngủ lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lưu trú. “Người dân cần được nhìn thấy, cần có hình ảnh trước và sau, có mẫu cụ thể để biết phải làm gì”, ông Quang chia sẻ.
Thực tế, không ít trường hợp người dân đã hoàn thiện không gian theo cách hiểu riêng, nhưng khi chuyên gia quay lại kiểm tra mới phát hiện chưa đáp ứng yêu cầu. Việc sửa chữa sau đó khiến các hộ tốn thêm thời gian, công sức và chi phí, đồng thời ảnh hưởng đến động lực tham gia phát triển du lịch. Khó khăn còn nằm ở khoảng cách địa lý. Đội ngũ chuyên gia, tư vấn thường tập trung tại các thành phố lớn, trong khi nhiều điểm du lịch cộng đồng ở xa, việc đi lại mất nhiều giờ. Không thể thường xuyên có mặt tại địa phương, các chuyên gia gặp khó khăn trong việc theo dõi, hướng dẫn và điều chỉnh từng chi tiết trong quá trình triển khai.
Từ yêu cầu thực tế đó, CBT Travel lựa chọn hướng tiếp cận dựa trên nguyên tắc 6E và 4Easy. Trong đó, 6E gồm kết nối, giáo dục, nâng cao năng lực, khuyến khích, tạo thu nhập và nhân rộng; còn 4Easy hướng đến mô hình dễ tạo dựng, dễ vận hành, dễ kinh doanh và dễ quản lý. Theo ông Quang, mục tiêu không phải xây dựng những mô hình đầu tư phức tạp, mà giúp người dân tận dụng nguồn lực sẵn có, giữ được bản sắc địa phương nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu về vệ sinh, an toàn, tiện nghi và chất lượng phục vụ. Đây là điều kiện để các doanh nghiệp lữ hành yên tâm đưa khách đến thường xuyên, thay vì chỉ tổ chức những chuyến trải nghiệm ban đầu.
AI giúp trực quan hóa thiết kế, phát triển sản phẩm
Quá trình ứng dụng công nghệ số đã mở ra cách thức hỗ trợ người dân từ xa. Ông Quang cho biết, trong giai đoạn Covid-19, CBT Travel từng hướng dẫn trực tuyến mô hình A Su Homestay tại Mù Cang Chải, từ định hướng không gian, cải thiện dịch vụ đến kết nối thị trường. Theo ông, thực tiễn này cho thấy chuyên gia vẫn có thể đồng hành với cộng đồng dù không trực tiếp có mặt tại địa phương. Tuy nhiên, các cuộc gọi video, hình ảnh và tin nhắn vẫn có giới hạn, nhất là khi cần giúp người dân hình dung cụ thể một không gian sau cải tạo. Sự phát triển của AI đang bổ sung công cụ mới để giải quyết vấn đề này.
Một ứng dụng được CBT Travel triển khai là chụp ảnh hiện trạng nhà ở, sau đó sử dụng AI mô phỏng phương án cải tạo theo những tiêu chuẩn đã xác định. Trên hình ảnh, các chi tiết như vị trí giường, đèn ngủ, ổ cắm, công tắc, rèm ngăn, móc treo quần áo, màu sắc và vật liệu được thể hiện trực quan hơn. Thay vì chỉ nhận hướng dẫn bằng lời, người dân có thể nhìn vào hình ảnh mô phỏng để hình dung không gian cần hoàn thiện. Cách làm này giúp các hộ gia đình, thợ địa phương và đơn vị tư vấn thống nhất phương án từ đầu, hạn chế tình trạng thi công xong mới phát hiện bất hợp lý.
AI cũng có thể hỗ trợ chuyển bản phác thảo hoặc bản dựng không gian đơn giản thành hình ảnh phối cảnh chi tiết hơn. Qua đó, các bên có thể so sánh nhiều phương án, cân nhắc vật liệu phù hợp với điều kiện địa phương và điều chỉnh thiết kế trước khi đầu tư.
Một hướng ứng dụng khác là kết hợp AI với công nghệ bản đồ số và hệ thống thông tin địa lý (GIS) để khảo sát tài nguyên, phân tích địa hình và xây dựng tuyến du lịch. Dữ liệu GPS, bản đồ, hình ảnh và ghi chép thực địa có thể được tổng hợp để xác định các điểm tham quan, điểm dừng chân, khu vực trải nghiệm nông nghiệp, văn hóa hoặc lưu trú.
Theo ông Quang, thay vì buộc du khách đi toàn bộ một tuyến đường dài, việc phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ chia tuyến thành các cụm trải nghiệm phù hợp với từng nhóm khách. Tuyến nào thích hợp đi bộ, tuyến nào nên di chuyển bằng xe, điểm nào có thể tổ chức hoạt động trải nghiệm hoặc lưu trú qua đêm đều cần được xem xét trên cơ sở điều kiện thực tế.
Đáng chú ý, người dân địa phương có thể được hướng dẫn sử dụng các ứng dụng bản đồ để tự ghi nhận và xây dựng dữ liệu tuyến đường. Đây là lợi thế bởi người dân hiểu rõ địa hình, lối đi và những điểm có giá trị tại nơi mình sinh sống, trong khi đội ngũ tư vấn không thể trực tiếp khảo sát mọi cung đường.
Ngoài thiết kế và khảo sát, AI còn có thể hỗ trợ xây dựng chương trình trải nghiệm, dịch thuật, viết nội dung quảng bá, trả lời khách và biên soạn tài liệu đào tạo. Chẳng hạn, một hoạt động làm nghề thủ công, nấu ăn hay trải nghiệm sản xuất nông nghiệp có thể được tổ chức thành chương trình cụ thể, với thời lượng, nội dung và câu chuyện phù hợp với từng nhóm khách.
Tuy nhiên, ông Quang nhấn mạnh công nghệ không thể thay thế vai trò của cộng đồng. AI không tạo ra văn hóa bản địa, sự hiếu khách hay những giá trị hình thành từ đời sống địa phương. Công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng để giúp người dân hiểu rõ hơn những tiêu chuẩn cần đáp ứng, cải thiện chất lượng dịch vụ và đưa các giá trị sẵn có đến gần thị trường.
Vì vậy, bên cạnh việc ứng dụng công cụ, CBT Travel định hướng xây dựng các cẩm nang và chương trình hướng dẫn sử dụng AI theo những nhiệm vụ cụ thể của hộ kinh doanh du lịch, từ viết bài quảng bá, giới thiệu phòng, dịch thực đơn đến lập danh sách kiểm tra vệ sinh và tiếp nhận phản hồi của khách.
Theo ông Quang, khi có công cụ dễ sử dụng và phương pháp hướng dẫn phù hợp, các chuyên gia dù làm việc tại Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh vẫn có thể hỗ trợ người dân ở nhiều địa phương. Vấn đề là lựa chọn đúng công cụ, kiểm tra kết quả và điều chỉnh theo điều kiện thực tế. Ứng dụng AI vì thế không phải để thay đổi bản sắc của du lịch cộng đồng mà để những giá trị bản địa được thể hiện rõ hơn, dịch vụ được chuẩn hóa và sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường. Để phát triển bền vững, công nghệ cần đi cùng năng lực tự vận hành của người dân và sự kết nối với doanh nghiệp lữ hành.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) giúp người dân trực quan hóa không gian lưu trú, thiết kế sản phẩm và quảng bá du lịch cộng đồng, đồng thời giảm chi phí tư vấn, hạn chế sai sót khi triển khai.
