Từ vụ việc nhà khoa học Đinh Công Hướng nghĩ về thương mại hoá các kết quả nghiên cứu

Vụ việc PGS.TS Đinh Công Hướng bị người khác tố là vi phạm “liêm chính khoa học” kéo theo không ít rắc rối cho ông song cũng đặt ra nhiều câu hỏi không mới.
Đổi mới quản lý khoa học công nghệ theo hướng tiếp cận liên ngành Petrovietnam: Tối ưu hóa, xác định rõ kế hoạch cho nghiên cứu khoa học

Tuần qua vụ việc liên quan đến PGS. TS Đinh Công Hướng có đơn tố cáo gọi là đã “vi phạm liêm chính khoa học” không chỉ khiến dư luận nghi ngờ về động cơ tố cáo trong khi các quy định về liêm chính khoa học ở Việt Nam hàm chứa nhiều điều không rõ ràng, mơ hồ, thậm chí không đủ hiệu lực để có thể ngăn ngừa việc lạm dụng để hạ bệ các tên tuổi khoa học không thuộc loại “cánh hẩu”.

Nội dung “đơn tố cáo” nhà khoa học Đinh Công Hướng đã “bán” các bài báo và một số kết quả nghiên cứu khoa học. Vụ việc mặc dù hiện chưa có kết luận của các cơ quan có thẩm quyền song đã khiến “khổ chủ” phải chịu rầy rà và phải xin rút tên khỏi danh sách hội đồng ngành toán của Quỹ Nafosted- Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia.

Về phía Quỹ Nafosted, cơ quan này đã nêu quan điểm sẽ rất thận trọng trong xử lý, đồng thời lưu ý sẽ phải cẩn thận để không mang tiếng “vùi dập một nhà khoa học tốt mà đất nước cần”.

Liêm chính khoa học có thể được hiểu là cam kết cá nhân (của nhà nghiên cứu) hướng đến các tiêu chuẩn thật thà về kiến thức và trách nhiệm cá nhân hàm chứa các tiêu chuẩn về tính tin cậy và hợp pháp.

Chưa cần soi vào các quy định hiện có của Việt Nam mà chỉ cần soi vào cách hiểu trên đã có thể thấy chuyên gia Đinh Công Hướng không vi phạm cái gọi là liêm chính khoa học bởi sản phẩm nghiên cứu của ông là thứ thiệt, có giá trị và đơn giản là nếu sản phẩm nghiên cứu khoa học của ông không phải chính danh tri thức cùng dấu ấn cá nhân, có giá trị thì làm sao có thể bán được thành tiền. Về điểm này thì hẳn là giới khoa học biết rất rõ.

Thời gian qua việc các hành vi mang tính liêm chính khoa học hầu như ít được cổ vũ trong khi các hành vi phản liêm chính khoa học như ngang nhiên “đạo” văn, sao chép và “đạo" cả công trình nghiên cứu lại được biết đến không phải là ít.

Bởi vậy ranh giới giữa liêm chính và phản liêm chính khoa học thời gian qua ở Việt Nam là hết sức không rõ ràng. Không khó để nhận thấy cho đến nay Việt Nam chưa xây dựng được một bộ quy chế với những quy định cụ thể về liêm chính học thuật nói chung, trong đó có quy định về liêm chính trong nghiên cứu khoa học áp dụng chung cho giới nghiên cứu khoa học trong cả nước kèm theo những chế tài xử phạt. Đây là một kẽ hở không hề nhỏ để khi không ưa nhau hoặc vì những động cơ nào đó, người ta có thể lôi nhau ra hội đồng này, ủy ban kia với cái “tội” vi phạm liêm chính khoa học bằng một tư duy ứng xử đã xuất hiện từ hàng thế kỷ trước và hiện vẫn còn tồn tại nguyên. Để rồi liêm chính khoa học vẫn là một “thanh gươm của Damocles” treo lơ lửng trên đầu các nhà khoa học.

Từ vụ việc nhà khoa học Đinh Công Hướng nghĩ về thương mại hoá các kết quả nghiên cứu
Cần có các cơ chế thúc đẩy nhanh việc ứng dụng, thương mại hoá các nghiên cứu khoa học. Ảnh minh hoạ.

Có thể thấy, việc thiếu vắng những quy định, chế tài minh định cho việc thực hiện liêm chính khoa học là nguyên nhân gián tiếp hạn chế việc thương mại hoá, thị trường hoá các kết quả nghiên cứu khoa học để các kết quả, dự án này nhanh chóng đi vào cuộc sống. Điều này trên thực tế đã hạn chế đáng kể sự đóng góp của khoa học vào phát triển kinh tế xã hội, hạn chế hình ảnh các chuyên gia khoa học chân chính. Không ít các dự án nghiên cứu công phu, có giá trị thực tiễn cao sau khi hoàn thành, được nghiệm thu thậm chí là được đánh giá xuất sắc là các buổi “tung hô, tặng hoa”, các thành viên nghiên cứu được trả một số tiền là chấm hết và dự án được xếp vào ngăn kéo lưu trữ (!).

Đây là một nghịch lý kéo dài nhiều năm và không khó để nhận ra. Sự đóng góp, thúc đẩy của các chuyên gia khoa học Việt Nam với phát triển kinh tế cũng vì thế mà hạn chế, giới khoa học thì ngày một trở nên tự ti, đành bằng lòng với số thù lao được trả. Trong khi đó nhiều kết quả nghiên cứu, nhiều dây chuyền được nhập khẩu từ nước ngoài vào Việt Nam một thời gian “bỗng” được phát hiện là đã có từ trong nước trước đó.

Phải chăng ở đây tồn tại những “nhóm lợi ích” để thao túng các kết quả nghiên cứu khoa học trong nước. Điều này trong bối cảnh đổi mới sáng tạo hiện nay trong nền kinh tế là hoàn toàn xa lạ, nếu không muốn nói thực sự là một vấn nạn cần khẩn trương được giải quyết, tháo gỡ.

Bởi vậy vụ việc xảy đến với chuyên gia Đinh Công Hướng là cơ hội để các cơ quan có thẩm quyền không chỉ giải quyết công bằng hình ảnh, quyền lợi một cá nhân mà còn là cơ hội để giải quyết những vấn đề căn cốt hơn, góp phần đưa khoa học mang đúng vai trò là động lực để thúc đẩy phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cũng như thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Quang Lộc

Tin mới cập nhật

Cần thực hiện nghiêm quy định nồng độ cồn bằng "0"

Cần thực hiện nghiêm quy định nồng độ cồn bằng "0"

Thực tiễn cho thấy, cần có lộ trình thời gian đủ dài cho việc thực hiện quy định nồng độ cồn bằng "0" với người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông.
Cao tốc Hải Phòng - Móng Cái 5 năm chưa trạm dừng nghỉ: Sự chậm trễ từ đâu?

Cao tốc Hải Phòng - Móng Cái 5 năm chưa trạm dừng nghỉ: Sự chậm trễ từ đâu?

Tôi lấy làm lạ khi cả chặng cao tốc từ TP Hải Phòng đi TP Móng Cái (tỉnh Quảng Ninh) dài gần 200km mà sao không có nổi một trạm dừng nghỉ cho khách đi đường (?)
Lật tẩy chiêu trò câu view và xuyên tạc chủ trương nồng độ cồn

Lật tẩy chiêu trò câu view và xuyên tạc chủ trương nồng độ cồn

Quy định nồng độ cồn bằng 0 với người điều khiển phương tiện giao thông đang ngày càng nhận được sự ủng hộ nhưng vẫn có những luồng ý kiến cố tình xuyên tạc.
Bộ mặt thật của những luận điệu “chính danh” quanh chủ trương làm thẻ căn cước

Bộ mặt thật của những luận điệu “chính danh” quanh chủ trương làm thẻ căn cước

Luật Căn cước 2023 có hiệu lực từ 1/7/2024 thể hiện sự nỗ lực lớn trong quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho công dân trong thời đại chuyển đổi số.
Năm 2024: Cơ hội làm mới nền kinh tế từ những bài học cũ

Năm 2024: Cơ hội làm mới nền kinh tế từ những bài học cũ

Không phải chỉ tăng trưởng kinh tế mới cho chúng ta những bài học kinh nghiệm hay mà cả trong những khó khăn cũng có những bài học rất giá trị.
Những cái chết thương tâm do ngộ độc khí CO và câu hỏi cho truyền thông

Những cái chết thương tâm do ngộ độc khí CO và câu hỏi cho truyền thông

Truyền thông dù cổ điển hay hiện đại đều hướng tới người dân, tới cộng đồng nhưng cộng đồng cũng luôn đặt ra cho truyền thông những câu hỏi không dễ trả lời.
Từ vụ truy tố nhà báo Hàn Ni: Đừng biến mạng xã hội thành "sọt rác" tâm hồn

Từ vụ truy tố nhà báo Hàn Ni: Đừng biến mạng xã hội thành "sọt rác" tâm hồn

Bà Đặng Thị Hàn Ni bị truy tố tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Trùm bất động sản Capel bị bắt: Thêm một “cái chết” được báo trước và lời cảnh báo cho nhà đầu tư

Trùm bất động sản Capel bị bắt: Thêm một “cái chết” được báo trước và lời cảnh báo cho nhà đầu tư

Cơ quan chức năng đã khởi tố đối tượng tự phong trùm bất động sản Lã Quốc Trưởng (38 tuổi), Chủ tịch HĐQT Công ty Capel về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Làm gì để bước qua “mặc cảm”?

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Làm gì để bước qua “mặc cảm”?

Nâng tầm vị thế công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vẫn là một câu chuyện đường dài cũng như đang phụ thuộc vào quan điểm của nhiều lãnh đạo địa phương.
Khi thày bị trò “tố” ăn chặn tiền huy chương: Góc tối của thể thao Việt Nam?

Khi thày bị trò “tố” ăn chặn tiền huy chương: Góc tối của thể thao Việt Nam?

Vụ một số huấn luyện viên thể dục dụng cụ bị chính vận động viên của mình tố “ăn chặn” tiền huy chương đã cho thấy một góc tối lâu nay của thể thao Việt Nam.

Tin khác

Lái xe vi phạm nồng độ cồn cao bất thường: Nhiều cá nhân vẫn xem thường pháp luật

Lái xe vi phạm nồng độ cồn cao bất thường: Nhiều cá nhân vẫn xem thường pháp luật

Con số vi phạm nồng độ cao một cách bất thường trong 4 ngày cao điểm kiểm tra mới đây tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo việc xem thường pháp luật.
Để không còn những vụ việc lùm xùm như vừa xảy đến tại chùa Ba Vàng

Để không còn những vụ việc lùm xùm như vừa xảy đến tại chùa Ba Vàng

Những ồn ào quanh vụ “xá lợi tóc Đức Phật” tại chùa Ba Vàng (Quảng Ninh) cùng sư ông đại đức Thích Trúc Thái Minh bước đầu đã được cơ quan chức năng kết luận.
Thị trường bất động sản: Nhìn người mà ngẫm cho ta

Thị trường bất động sản: Nhìn người mà ngẫm cho ta

Nhiều đại gia bất động sản Trung Quốc với quy mô tương đương với cả một nền kinh tế đã và đang “gác kiếm” đầy đau đớn, để lại những bài học xương máu.
Cuối năm, "công nghiệp lừa đảo" qua mạng "vào mùa"

Cuối năm, "công nghiệp lừa đảo" qua mạng "vào mùa"

Lừa đảo qua mạng không còn là hiện tượng mà thực sự thành một ngành công nghiệp và đáng buồn là Việt Nam lại là “điểm nóng”.
Năm 2024 nói gì với du lịch Việt Nam?

Năm 2024 nói gì với du lịch Việt Nam?

Năm 2023 đi qua đánh dấu một năm bội thu với du lịch Việt Nam xét dưới góc độ số liệu khi cả lượng khách trong và ngoài nước đều vượt chỉ tiêu đề ra.
Thưởng Tết và câu chuyện “tồn tại hay không tồn tại” của doanh nghiệp

Thưởng Tết và câu chuyện “tồn tại hay không tồn tại” của doanh nghiệp

Đến hẹn lại lên, dịp cuối năm, câu chuyện thưởng Tết lại là mối quan tâm đặc biệt của người lao động và cũng là nỗi trăn trở của lãnh đạo các doanh nghiệp.
Hà Nội sẽ làm gì với gần 10.000 công trình xây dựng sai phép, không phép?

Hà Nội sẽ làm gì với gần 10.000 công trình xây dựng sai phép, không phép?

Cứ 7 công trình xây dựng được kiểm tra trên địa bàn Hà Nội thì có 1 công trình có vấn đề liên quan đến giấy phép xây dựng hoặc sai phép hoặc không phép.
Ẩn hoạ việc học sinh lên mạng học cách làm pháo nổ dịp Tết cổ truyền

Ẩn hoạ việc học sinh lên mạng học cách làm pháo nổ dịp Tết cổ truyền

Cứ dịp giáp Tết cổ truyền, ngoài việc lo đối phó với các đối tượng buôn bán pháo nổ, các lực lượng chức năng phải để mắt đến một đối tượng khác, đó là học sinh.
Chống hàng giả, hàng nhái dịp Tết: Khi bán hàng online trở thành mặt trận chính

Chống hàng giả, hàng nhái dịp Tết: Khi bán hàng online trở thành mặt trận chính

Kế hoạch số 115/KH-BCĐ389 về cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp Tết Giáp Thìn yêu cầu tập trung cho các mặt trận trọng điểm.
Công trình bị bỏ hoang ở Hà Nội: Khi tiền tỷ nằm "đắp chăn"

Công trình bị bỏ hoang ở Hà Nội: Khi tiền tỷ nằm "đắp chăn"

Nếu có điều gì dễ bắt gặp ngày này qua tháng khác ở Hà Nội thì một trong số đó là các công trình bị bỏ hoang và đây vẫn là bài toán nan giải với thành phố.
Xem thêm

Đọc nhiều

Giá tiêu hôm nay 27/2/2024: Tăng mạnh trở lại, cao nhất 94.000 đồng/kg

Giá tiêu hôm nay 27/2/2024: Tăng mạnh trở lại, cao nhất 94.000 đồng/kg

Cập nhật giá tiêu hôm nay ngày 27/2/2024, giá tiêu Đắk Lắk, Gia Lai, giá tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu hôm nay tăng hay giảm; giá tiêu mới nhất ngày 27/2 thế nào?
Giá tiêu hôm nay 25/2/2024: Giảm 2.000 - 4.000 đồng/kg, thấp nhất 89.000 đồng/kg

Giá tiêu hôm nay 25/2/2024: Giảm 2.000 - 4.000 đồng/kg, thấp nhất 89.000 đồng/kg

Cập nhật giá tiêu hôm nay ngày 25/2/2024, giá tiêu Đắk Lắk, Gia Lai, giá tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu hôm nay tăng hay giảm; giá tiêu mới nhất ngày 25/2 thế nào?
Giá xăng dầu hôm nay ngày 29/2/2024: Giá dầu thế giới đảo chiều giảm nhẹ, trong nước dự báo thế nào?

Giá xăng dầu hôm nay ngày 29/2/2024: Giá dầu thế giới đảo chiều giảm nhẹ, trong nước dự báo thế nào?

Giá xăng dầu hôm nay ngày 29/2/2024, giá dầu thế giới đồng loạt đảo chiều giảm nhẹ trong đó giá dầu WTI giảm 0,68%, giá dầu Brent giảm 0,22%.
Giá xăng dầu hôm nay ngày 26/2/2024: Giá dầu thế giới tuần này ra sao?

Giá xăng dầu hôm nay ngày 26/2/2024: Giá dầu thế giới tuần này ra sao?

Giá xăng dầu hôm nay ngày 26/2/2024, giá dầu thế giới tuần qua ghi nhận tuần lao dốc với giá dầu WTI giảm hơn 3%, dầu Brent giảm 2%, tuần này diễn biến ra sao?
Giá xăng dầu hôm nay ngày 25/2/2024: tuần lao dốc

Giá xăng dầu hôm nay ngày 25/2/2024: tuần lao dốc

Giá xăng dầu hôm nay ngày 25/2/2024, giá dầu thế giới tuần lao dốc đưa giá dầu WTI xuống mốc 76,57 USD/thùng, dầu Brent xuống mốc 81,58 USD/thùng.
Giá tiêu hôm nay 29/2/2024: Đồng loạt tăng, Bình Phước cao nhất 95.000 đồng/kg

Giá tiêu hôm nay 29/2/2024: Đồng loạt tăng, Bình Phước cao nhất 95.000 đồng/kg

Cập nhật giá tiêu hôm nay ngày 29/2/2024, giá tiêu Đắk Lắk, Gia Lai, giá tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu hôm nay tăng hay giảm; giá tiêu mới nhất ngày 29/2 thế nào?
Giá xăng dầu hôm nay ngày 27/2/2024: Giá dầu thế giới đồng loạt đảo chiều tăng cao

Giá xăng dầu hôm nay ngày 27/2/2024: Giá dầu thế giới đồng loạt đảo chiều tăng cao

Giá xăng dầu hôm nay ngày 27/2/2024, giá dầu thế giới đồng loạt tăng trở lại ngay đầu tuần cụ thể giá dầu WTI tăng 1,39%, giá dầu Brent tăng 1,10%
Giá vàng chiều nay 1/3/2024: Vàng SJC đảo chiều giảm nhẹ, thế giới tăng mạnh

Giá vàng chiều nay 1/3/2024: Vàng SJC đảo chiều giảm nhẹ, thế giới tăng mạnh

Giá vàng chiều nay 1/3/2024: Vàng SJC sau ngày tăng sốc, lại đảo chiều giảm nhẹ 100.000 đồng mỗi lượng, trong khi đó vàng thế giới tăng mạnh.
Giá tiêu hôm nay 1/3/2024: Đồng loạt quay đầu giảm giá, Gia Lai chỉ còn 92.000 đồng/kg

Giá tiêu hôm nay 1/3/2024: Đồng loạt quay đầu giảm giá, Gia Lai chỉ còn 92.000 đồng/kg

Cập nhật giá tiêu hôm nay ngày 1/3/2024, giá tiêu Đắk Lắk, Gia Lai, giá tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu hôm nay tăng hay giảm; giá tiêu mới nhất ngày 1/3 thế nào?
Giá tiêu hôm nay 26/2/2024: Tiếp tục chững lại, duy trì từ 89.000 - 92.000 đồng/kg

Giá tiêu hôm nay 26/2/2024: Tiếp tục chững lại, duy trì từ 89.000 - 92.000 đồng/kg

Cập nhật giá tiêu hôm nay ngày 26/2/2024, giá tiêu Đắk Lắk, Gia Lai, giá tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu hôm nay tăng hay giảm; giá tiêu mới nhất ngày 26/2 thế nào?
Phiên bản di động