Thương mại điện tử: Khẳng định vai trò chủ lực trong kinh tế số

Sự bùng nổ của thương mại điện tử

Chia sẻ tại Hội thảo về Hợp tác và hội nhập kinh tế quốc tế lần thứ 13 (CIECI 2025) do Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức mới đây, bà Lê Thị Hà - Trưởng phòng Quản lý hoạt động Thương mại điện tử (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương) cho rằng: Quy mô kinh tế số tại khu vực Đông Nam Á đạt khoảng 159 tỷ USD, bao gồm: Thương mại điện tử, dịch vụ tài chính, du lịch trực tuyến, giao đồ ăn, vận chuyển, truyền thông trực tuyến…

Trong khi đó, theo báo cáo từ Tập đoàn nghiên cứu thị trường IMARC, Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt quy mô nền kinh tế số 220 tỷ USD vào năm 2030. Đặc biệt, trong kinh tế số, ngành thương mại điện tử đang nổi lên như một động lực quan trọng giúp Việt Nam khẳng định vị thế tại khu vực Đông Nam Á, thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư toàn cầu.

Hiện nay, Việt Nam đang sở hữu một trong những thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh nhất khu vực. Thương mại điện tử đã chiếm hơn 60% trong tổng cơ cấu nền kinh tế số của Việt Nam, trong khi phần còn lại chủ yếu thuộc về các dịch vụ gọi xe và truyền thông trực tuyến.

IMARC cũng đưa ra 7 yếu tố giúp thương mại điện tử Việt Nam trở thành thị trường tiềm năng nhất khu vực Đông Nam Á, bao gồm: Sự gia tăng sử dụng internet và thiết bị di động; Chính phủ cam kết số hóa và cải thiện hạ tầng; Tiến bộ trong thanh toán điện tử; Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và máy học; Cải tiến trong hậu cần và chuỗi cung ứng; Thương mại điện tử xuyên biên giới và các hiệp định thương mại tự do; Sự gia tăng của tầng lớp trung lưu và thu nhập khả dụng.

Là một trong những nền tảng thương mại điện tử hàng đầu khu vực, chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương mới đây, ông Trần Tuấn Anh, CEO Shopee Việt Nam cho biết: Thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã và đang tăng trưởng mạnh mẽ trên nền tảng thương mại điện tử Shopee.

"Sự phát triển này nhờ khả năng nắm bắt nhanh xu hướng thị trường, đầu tư xây dựng thương hiệu và linh hoạt ứng dụng công nghệ, mô hình kinh doanh mới. Thông qua đó thể hiện sức bật và khả năng thích ứng vượt trội của doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên số” - ông Trần Tuấn Anh thông tin.

Hoàn thiện chính sách, tạo nền tảng phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030

Mặc dù có tốc độ phát triển nhanh, nhưng theo bà Lê Thị Hà, thách thức phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2021-2025 vẫn rất lớn, do hạ tầng thanh toán logistics chưa đồng bộ, thiếu nhân lực chất lượng cao, tỷ lệ gian lận và vi phạm bảo mật tăng, khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền còn lớn.

Để khắc phục những tồn tại trên, năm 2024 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành công điện 56/CĐ-TTg về tiếp tục tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số. Tại công điện, Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo xây dựng Kế hoạch tổng thể thương mại điện tử 2026-2030.

Kế hoạch sẽ do Bộ Công Thương chủ trì, hướng đến mục tiêu phát triển thương mại điện tử đến năm 2030, bao gồm: Thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh; Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; Phát triển thương mại điện tử gắn với liên kết vùng, miền; Phát triển thương mại điện tử xanh, bền vững; Phát triển nguồn nhân lực số cho thương mại điện tử.

Để hoàn thiện lành lang pháp lý cho phát triển thương mại điện tử, đảm bảo tính minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng, cạnh tranh công bằng. Đồng thời, tăng cường quản lý nhà nước trên dữ liệu và quản lý rủi ro, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng dự thảo Luật Thương mại điện tử và dự kiến trình Quốc hội thông qua vào tháng 10/2025.

Theo đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Chiến lược quốc gia về kinh tế số đến năm 2025, tầm nhìn 2030 đặt mục tiêu, kinh tế số đóng góp 20% GDP vào năm 2025 và 30% vào năm 2030. Trong khi đó, Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, tầm nhìn 2030 cũng đặt mục tiêu, xây dựng doanh nghiệp số Việt Nam có năng lực toàn cầu... đây là những nền tảng quan trọng để thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục có những bước phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Về phía doanh nghiệp, đại diện Shopee cho biết, thời gian qua doanh nghiệp đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt. Cụ thể, Shopee tập trung nâng cao năng lực chuyển đổi số cho doanh nghiệp, giúp các nhà sản xuất, nhà cung ứng và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.

Trong số những hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp có thể kể đến dự án “Chuyển đổi số doanh nghiệp Việt qua thương mại điện tử” được triển khai năm 2024. Thông qua dự án, đơn vị đã hỗ trợ 283 doanh nghiệp địa phương và phối hợp với 6 làng nghề miền Bắc quảng bá sản phẩm bản địa. Nhiều nhà bán hàng tham gia chương trình đã ghi nhận mức tăng doanh thu lên tới 20 lần, đồng thời tạo ra hàng nghìn việc làm mới cho người dân địa phương.

Doanh nghiệp cũng khởi động sáng kiến “Shopee hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa” (Shopee enables SMEs), hướng đến hỗ trợ đào tạo năng lực thương mại điện tử và các công cụ tiếp thị kỹ thuật số cho các doanh nghiệp trong nước.

Năm 2025, Shopee ra mắt Dự án livestream “Tinh hoa Việt chung sức”, nhằm giúp doanh nghiệp địa phương tiếp cận công nghệ livestream để kết nối trực tiếp với người tiêu dùng. Sau 3 tháng phát sóng, chương trình đạt hơn 15 triệu lượt tiếp cận đa nền tảng, ghi nhận gần 8.000 đơn hàng, đồng thời giúp nhiều thương hiệu tăng trưởng doanh thu và số lượng đơn hàng gấp nhiều lần so với ngày thường.

Chiến lược quốc gia về kinh tế số đến năm 2025, tầm nhìn 2030 đặt mục tiêu, kinh tế số đóng góp 20% GDP vào năm 2025 và 30% vào năm 2030. Đây là cơ hội rất lớn để Việt Nam phát triển thương mại điện tử.