Thái Nguyên: Bài toán nâng tầm công nghiệp hỗ trợ

Công nghiệp hỗ trợ chưa tương xứng với tiềm năng

Công nghiệp hỗ trợ được xem là “bệ đỡ” thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp ở Thái Nguyên. Tuy nhiên, thời gian qua, trên cả nước nói chung, tỉnh Thái Nguyên nói riêng, công nghiệp hỗ trợ vẫn chưa khởi sắc, các doanh nghiệp, đơn vị chưa thể tham gia vào chuỗi cung ứng, dù đã có sự thay đổi đáng kể về khoa học, công nghệ.

Thái Nguyên hiện có 04 nhóm ngành công nghiệp hỗ trợ gồm: Ngành điện tử, cơ khí chế tạo, sản xuất, lắp ráp ô tô và dệt - may. Trong 04 nhóm ngành này, chỉ có duy nhất ngành cơ khí chế tạo được xem là nhóm có sự tăng trưởng khá, giá trị sản xuất của nhóm ngành này mỗi năm đạt trung bình gần 13.000 tỷ đồng, tăng bình quân khoảng trên 20%/năm. Các nhóm ngành còn lại chỉ tăng bình quân từ 3 - 10%/năm.

Nhóm ngành công nghiệp hỗ trợ dệt - may được kỳ vọng có sự tăng trưởng nhưng cũng chưa mấy khả quan. Bởi hầu hết các sản phẩm hỗ trợ cho ngành đều phải nhập khẩu hoặc được cung cấp từ các trung tâm dệt may lớn của cả nước, như: TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh... Do vậy, tốc độ tăng trưởng của nhóm ngành này không đáng kể và tỷ trọng các sản phẩm hỗ trợ sản xuất trong nước trong tổng giá trị sản xuất công nghiệp của ngành chỉ đạt khoảng 3 - 5%/năm.

Đối với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ nhóm ngành sản xuất, lắp ráp ô tô, tại Thái Nguyên, ngoài một số doanh nghiệp Trung ương đóng trên địa bàn có thể sản xuất được số ít chi tiết phụ tùng cho xe tải và xe máy thì còn lại các doanh nghiệp tại địa phương chưa tham gia được vào chuỗi của nhóm ngành này.

Nguyên nhân là do công nghệ sản xuất cơ khí, điện - điện tử và các lĩnh vực liên quan chỉ ở mức trung bình khá, chưa thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Thêm vào đó, thị trường ô tô quá nhỏ nên các doanh nghiệp cũng không có động lực đầu tư. Các cơ sở sản xuất phụ tùng và động cơ diesel chỉ tập trung phát triển sản phẩm hỗ trợ lắp ráp xe máy do nhu cầu lớn và phù hợp với năng lực công nghệ của nhà máy.

 Thu hút đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ

Theo ý kiến một số chuyên gia cũng như đại diện doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, để thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, Nhà nước cần khảo sát, đánh giá nhu cầu của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ để có cơ sở kết nối, hỗ trợ; hỗ trợ đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng chính sách về thuế nhập khẩu đối với linh kiện, phụ tùng nhập khẩu phù hợp để giúp các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm hoàn chỉnh cắt giảm giá thành sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh so với hàng hóa nhập khẩu. Đặc biệt, có hỗ trợ nghiên cứu phát triển, ứng dụng chuyển giao và đổi mới công nghệ trong sản xuất, thử nghiệm linh kiện, phụ tùng, nguyên liệu và vật liệu; hỗ trợ, tư vấn đào tạo cho các doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản trị doanh nghiệp và quản trị sản xuất phù hợp với yêu cầu quốc tế, đảm bảo tham gia vào các chuỗi sản xuất sản phẩm…

Dù còn gặp khó khăn nhưng không thể phủ nhận sức hút của Thái Nguyên đối với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Hiện nay, tỉnh đang triển khai mạnh mẽ những chính sách thu hút đầu tư đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời tạo được những dấu ấn và sức hút đặc biệt đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Minh chứng rõ ràng nhất cho vai trò “đòn bẩy” của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đối với công nghiệp hỗ trợ Thái Nguyên là Dự án Nhà máy Samsung Electronics Việt Nam - Thái Nguyên (SEVT). Kể từ khi đi vào hoạt động, nhà máy sản xuất điện thoại thông minh của Samsung đã tạo ra một làn sóng đầu tư mạnh mẽ đến từ các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử. Cụ thể, có tới 70 doanh nghiệp phụ trợ tham gia sản xuất linh kiện, phụ tùng điện tử cho Samsung trong các khu công nghiệp của tỉnh với tổng vốn đầu tư gần 600 triệu USD, góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế địa phương. Đây cũng là “cánh cửa” mở ra sân chơi lớn cho nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa của Thái Nguyên tham gia.

Hay như Công ty TNHH Hoàn Mỹ (TP. Sông Công), từng chỉ sản xuất bao bì carton đơn thuần, Hoàn Mỹ đã vươn lên trở thành nhà cung cấp bao bì phụ trợ cho các doanh nghiệp FDI, trong đó có nhiều công ty thuộc hệ sinh thái Samsung.

Ông Phạm Tuần Hoàn, Giám đốc Công ty chia sẻ: Công ty chúng tôi hiện chuyên sản xuất các loại bao bì carton 2 lớp, 3 lớp, cùng túi nilon PE, PP và HDPE, phục vụ cho các công ty phụ trợ của Samsung và một số doanh nghiệp FDI trong tỉnh, chuyên dùng để đóng gói sản phẩm xuất khẩu. Trở thành nhà cung cấp bao bì phụ trợ cho các doanh nghiệp FDI, công ty không chỉ gia tăng đơn hàng và doanh thu mà quan trọng hơn là đã nâng cao chất lượng sản phẩm. Bởi vì, việc đáp ứng yêu cầu khắt khe từ các đối tác FDI đã thúc đẩy Công ty cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao công nghệ và tối ưu hóa chất lượng dịch vụ, từ đó tạo dựng được uy tín và sự tin tưởng của khách hàng.

Ở góc nhìn từ phát triển công nghiệp hỗ trợ, sự xuất hiện của Tập đoàn Samsung tại Thái Nguyên, cùng với việc triển khai Chương trình tư vấn cải tiến doanh nghiệp Việt Nam do Samsung phối hợp với Bộ Công Thương thực hiện đã trở thành "cú hích" mạnh mẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ.

Cụ thể, thông qua Chương trình này, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được trực tiếp tư vấn bởi các chuyên gia Hàn Quốc trong việc cải tiến quy trình sản xuất, tối ưu hóa vận hành và chuẩn hóa chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, các doanh nghiệp không chỉ nâng cao hiệu suất mà còn từng bước đáp ứng được yêu cầu khắt khe của các tập đoàn đa quốc gia, mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để phát triển mạnh mẽ hơn, các doanh nghiệp mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ trong việc tiếp cận công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất và tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp FDI trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính phủ và các cơ quan chức năng cũng cần đưa ra các chính sách ưu đãi để hỗ trợ tài chính. Đồng thời, tạo cơ chế thuận lợi để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các nguồn lực cần thiết cho sự phát triển bền vững.

Thái Nguyên cần tăng cường liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI trong quá trình đầu tư, từng bước tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành công nghiệp chủ lực, thế mạnh của tỉnh và khu vực, đáp ứng nguyên liệu đầu vào, tăng tỷ trọng nội địa trong sản xuất công nghiệp.