Quy hoạch 6 vùng kinh tế: Thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng

Tập trung khai thác hiệu quả các lợi thế

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành các Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch 6 vùng kinh tế thời kỳ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 gồm: Trung du và miền núi phía Bắc; Đồng bằng sông Hồng; Bắc Trung Bộ; Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; Đông Nam Bộ; Đồng bằng sông Cửu Long. Các Quyết định điều chỉnh quy hoạch 6 vùng không chỉ xác lập không gian phát triển, mà quan trọng hơn là định vị rõ lợi thế so sánh và động lực tăng trưởng đặc thù của từng vùng.

Chia sẻ với báo chí mới đây, TS. Bùi Quý Thuấn - Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp - Liên chi hội Tài chính Khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA) cho rằng: Việc điều chỉnh quy hoạch 6 vùng kinh tế sẽ tạo ra những thay đổi căn bản trong cấu trúc phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, 3 thay đổi căn bản được TS. Bùi Quý Thuấn thông tin, bao gồm: Thứ nhất, thay đổi trong cấu trúc phát triển. Việc điều chỉnh quy hoạch tập trung vào việc tổ chức lại không gian phát triển theo hướng hình thành các hành lang kinh tế, vùng động lực và các cực tăng trưởng để tạo sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các địa phương trong vùng và liên vùng.

Cụ thể, Vùng Đồng bằng sông Hồng, được xác định là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng, giữ vai trò dẫn dắt quá trình cơ cấu lại nền kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng của cả nước. Vùng Trung du và miền núi phía Bắc: Thay đổi theo hướng tăng cường kết nối thông qua các hành lang kinh tế, đặc biệt là hành lang Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tạo trục động lực kinh tế dọc sông Hồng.

Thứ hai, chuyển dịch mô hình tăng trưởng: Các quyết định điều chỉnh lần này là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên thô và lao động giá rẻ sang kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Theo đó, Vùng Bắc Trung Bộ, chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ nông nghiệp - công nghiệp truyền thống sang kinh tế biển mạnh, kinh tế xanh - số - tuần hoàn - ban đêm; hình thành vùng động lực ven biển quốc gia.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, chuyển dịch mô hình tăng trưởng dựa vào năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến - công nghệ cao, du lịch, logistics, nông nghiệp công nghệ cao. Vùng Đông Nam Bộ, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, logistics, công nghiệp công nghệ cao hàng đầu khu vực Đông Nam Á; dẫn dắt mô hình tăng trưởng mới (kinh tế số, chia sẻ, xanh, tuần hoàn, ban đêm).

Thứ ba, phân bổ và sử dụng nguồn lực để tạo đột phá. Cụ thể ưu tiên hạ tầng chiến lược: Tập trung nguồn lực cho các mạng lưới đường bộ cao tốc, cảng biển quốc tế và hạ tầng số để tăng năng suất lao động. Phát triển nguồn nhân lực: Chú trọng phân bổ nguồn lực cho giáo dục, đào tạo chất lượng cao tại các cực tăng trưởng như Hà Nội, Hải Phòng (Đồng bằng sông Hồng) và TP. Hồ Chí Minh (Đông Nam Bộ) để dẫn dắt công nghệ.

“Điều chỉnh quy hoạch 6 vùng đã tạo bước chuyển dịch từ “tăng trưởng nhanh” sang “tăng trưởng xanh - bền vững - bao trùm”, với mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo và phân bổ nguồn lực tập trung hơn vào hạ tầng kết nối, khai thác lợi thế đặc thù của từng vùng, đồng thời khắc phục bất cập từ sắp xếp đại giới hành chính nhằm tạo thuận lợi cho phát triển. Điều này sẽ thúc đẩy liên kết vùng mạnh mẽ hơn, góp phần thực hiện Quy hoạch tổng thể quốc gia 2021-2030, tầm nhìn 2050” - TS. Bùi Quý Thuấn thông tin.

Khẳng định vai trò dẫn dắt của các đầu tàu kinh tế

Cũng theo TS. Bùi Quý Thuấn, trong bối cảnh phát triển mới, việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch vùng kinh tế nhấn mạnh vai trò của Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Hai địa phương này không chỉ dừng lại là những trung tâm kinh tế lớn mà được tái định vị thành các siêu đô thị kết nối toàn cầu, đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ theo các hành lang kinh tế liên kết vùng.

Cụ thể, Hà Nội được định vị là cực tăng trưởng trung tâm, hạt nhân dẫn dắt toàn vùng Đồng bằng sông Hồng và miền Bắc, đồng thời là “thành phố kết nối toàn cầu”, trung tâm kinh tế - văn hóa - khoa học - đổi mới sáng tạo quốc gia, ngang tầm thủ đô các nước phát triển trên thế giới.

Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh được định vị là hạt nhân, cực tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ, “siêu đô thị mang tầm quốc tế”, đồng thời được định hướng trở thành trung tâm tài chính, dịch vụ logistics - công nghiệp công nghệ cao của châu Á, nơi tập trung các định chế tài chính quốc tế và các tập đoàn kinh tế lớn của thế giới. Đây là đầu tàu trong việc xác lập mô hình tăng trưởng mới và đi đầu trong chuyển đổi số, kinh tế xanh.

Về mức độ và cơ chế lan tỏa phát triển sang các địa phương lân cận được thực hiện chi tiết thông qua: Lan tỏa qua hạ tầng và hành lang kinh tế: Việc quy hoạch tập trung nguồn lực vào các công trình có tính lan tỏa cao để kết nối các hạt nhân với vệ tinh. Vùng đồng bằng Sông Hồng, Hà Nội kết nối lan tỏa thông qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và hành lang kinh tế ven biển. Việc này giúp kết nối các trung tâm đô thị, du lịch và vùng sản xuất từ miền núi xuống đến các cảng biển lớn. Vùng Đông Nam Bộ, TP. Hồ Chí Minh lan tỏa thông qua các đường vành đai và hành lang giao thông kết nối liên vùng (như Vành đai 3, 4), hình thành các vành đai công nghiệp, đô thị và dịch vụ logistics trải rộng sang Đồng Nai, Bình Dương, Long An và Tây Ninh.

Lan tỏa kinh tế và chuỗi giá trị: Quy hoạch chỉ rõ việc chuyển dịch sản xuất: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung vào các công đoạn giá trị cao như nghiên cứu (R&D), thiết kế, tài chính và dịch vụ chất lượng cao. Các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao sẽ được lan tỏa và phân bổ sang các địa phương lân cận để tối ưu hóa quỹ đất và nguồn lực. Đồng thời, hình thành cụm liên kết ngành hỗ trợ phát triển các chuỗi cung ứng công nghiệp liên hoàn, ví dụ như kết nối các doanh nghiệp đầu chuỗi tại Đông Nam Bộ với các vùng nguyên liệu và sơ chế tại Đồng bằng sông Cửu Long…

TS. Bùi Quý Thuấn: Việc tái định vị theo quyết định của điều chỉnh quy hoạch là động lực chuyển từ mô hình "hút" nguồn lực về trung tâm sang mô hình "lan tỏa" và "chia sẻ", đảm bảo các địa phương lân cận cùng phát triển trên nền tảng kết nối đồng bộ về hạ tầng và thể chế.