Quy chuẩn dầu thực vật tinh chế: 'Hàng rào' ngăn sản phẩm kém chất lượng

Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 10/2026/TT-BCT ngày 26/2/2026 ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dầu tinh chế. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dầu tinh chế quy định các mức giới hạn chỉ tiêu chất lượng, an toàn và các yêu cầu quản lý đối với sản phẩm dầu thực vật tinh chế (tinh luyện).

Đối tượng áp dụng của quy chuẩn là các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thực phẩm dầu thực vật tinh chế trên lãnh thổ Việt Nam và các tổ chức cá nhân khác có liên quan.

Đáp ứng yêu cầu cấp thiết

Theo Viện Công nghiệp thực phẩm (đơn vị được Bộ Công Thương giao soạn thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dầu thực vật tinh chế), hiện nay xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và an toàn thực phẩm, đặc biệt là các chỉ tiêu về dư lượng hóa chất, kim loại nặng và chất gây ô nhiễm (như 3-MCPD, glycidyl ester).

Trong khi đó, các quy chuẩn hiện hành chưa bao quát hết các chỉ tiêu này, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng. Mặt khác, Việt Nam đã tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA), như CPTPP và EVFTA, đòi hỏi các sản phẩm dầu thực vật phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của các thị trường quốc tế. Việc chậm cập nhật quy chuẩn có thể làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Các chỉ tiêu kỹ thuật trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện nay chưa đầy đủ hoặc chưa được cập nhật so với các tiêu chuẩn quốc tế (như Codex Alimentarius) và khu vực (như ASEAN). Điều này gây khó khăn trong việc xuất khẩu dầu thực vật và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Do đó, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với dầu thực vật tinh chế của Việt Nam cần thiết đồng bộ với các quy định của Codex STAN 210-1999 (sửa đổi 2019), Quy định EU 1881/2006 và tiêu chuẩn ASEAN, nhằm nâng cao chất lượng, tăng cạnh tranh xuất khẩu.

Cũng theo Viện Công nghiệp thực phẩm, nếu so sánh các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành với tiêu chuẩn quốc tế thì hiện nay, các quy định chính về an toàn và chất lượng đối với các sản phẩm dầu thực vật (trong đó bao gồm cả dầu thực vật tinh luyện) vẫn dựa trên các tiêu chuẩn chung và các văn bản của Bộ Y tế, vốn chỉ tập trung vào các chỉ tiêu cơ bản.

Điều này tạo ra một khoảng cách lớn so với thông lệ quốc tế, khi các tổ chức như Codex Alimentarius hay Liên minh châu Âu (EU) và nhiều nước trên thế giới đã áp dụng các tiêu chuẩn chi tiết và nghiêm ngặt hơn.

Từ các lý do trên, Viện Công nghiệp thực phẩm cho rằng, việc xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho sản phẩm dầu thực vật tinh chế là cấp thiết để đảm bảo chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Việc xây dựng quy chuẩn này cũng giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro hàng hoá xuất khẩu bị trả lại vì không đáp ứng quy định của các quốc gia khác.

Siết chặt cơ chế loại bỏ sản phẩm kém chất lượng

Việc Bộ Công Thương ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dầu thực vật tinh chế được cho là bước tiến quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, siết chặt quản lý chất lượng đối với một mặt hàng thiết yếu, có tác động trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người tiêu dùng.

Liên quan tới vấn đề này, ông Nguyễn Thành Hưng, chuyên gia của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam cho rằng, sự ra đời của quy chuẩn mới không chỉ lấp đầy khoảng trống pháp lý tồn tại nhiều năm qua mà còn tạo nền tảng kỹ thuật quan trọng để hạn chế tình trạng sản phẩm kém chất lượng len lỏi ra thị trường.

Với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dầu thực vật tinh chế mới được ban hành, doanh nghiệp buộc phải đầu tư công nghệ, kiểm soát quy trình sản xuất chặt chẽ hơn, từ đó nâng cao chất lượng chung của các sản phẩm. Điều này không chỉ giúp bảo vệ thị trường trong nước mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh khi xuất khẩu. Trong bối cảnh nhiều thị trường ngày càng siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm, việc chủ động nâng chuẩn trong nước sẽ giảm thiểu nguy cơ hàng hóa bị cảnh báo hoặc trả về.

Quan trọng hơn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia là công cụ pháp lý đủ mạnh để cơ quan quản lý tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Về lâu dài, niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm dầu thực vật trong nước sẽ được củng cố, đồng thời tạo động lực để ngành sản xuất chuyển dịch theo hướng an toàn, bền vững và có trách nhiệm hơn với sức khỏe cộng đồng.

Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với dầu thực vật tinh chế được dựa trên các nguyên tắc cơ bản gồm: Bảo đảm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng; phù hợp với thực tế sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu tại Việt Nam; tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia và quy định pháp luật Việt Nam; hài hòa với tiêu chuẩn và quy định quốc tế; cập nhật theo khuyến cáo quản lý nguy cơ của cơ quan có thẩm quyền trong và ngoài nước.