Pin lưu trữ năng lượng mở thị trường tỷ USD cho doanh nghiệp

Việt Nam đứng trước cơ hội lớn

Theo báo cáo của Wood Mackenzie (WM) - Công ty tư vấn toàn cầu chuyển đổi năng lượng của Anh, năm 2025, tổng công suất lắp đặt hệ thống lưu trữ pin trên toàn cầu tăng mạnh 43%. Dự báo, giai đoạn 2024-2034, thị trường pin lưu trữ toàn cầu tăng trưởng khoảng 10,8%/năm. Xu hướng này cho thấy công nghệ lưu trữ năng lượng đã bước sang giai đoạn phát triển ở quy mô thương mại và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống điện.

Một trong những yếu tố thúc đẩy thị trường là sự giảm nhanh của chi phí pin. Theo đó, giá pin trung bình toàn cầu đã giảm khoảng 90% so với năm 2010 nhờ tiến bộ công nghệ và mở rộng sản xuất. Đến cuối năm 2025, chi phí trung bình của một dự án lưu trữ pin còn khoảng 125 USD/ kWh, trong đó chi phí thiết bị chiếm khoảng 60%, phần còn lại dành cho lắp đặt và tích hợp hệ thống.

Tại Việt Nam, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã đặt mục tiêu phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (Battery Energy Storage System - BESS) với quy mô lên tới 10.000-16.300 MW vào năm 2030 (chiếm tỷ trọng 5,5-6,9% tổng công suất nguồn) phản ánh nhu cầu cấp bách trong bối cảnh năng lượng tái tạo tăng trưởng nhanh.

BESS đang được xem là hạ tầng năng lượng then chốt trong quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam. Với mục tiêu phát triển năng lượng bền vững đầy tham vọng và bối cảnh thị trường hiện tại, BESS đang mở ra cánh cửa đầu tư lớn.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, đây là một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh trên thế giới và đang từng bước định hình cấu trúc mới của ngành năng lượng. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao, quá trình chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ và tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, lưu trữ năng lượng là giải pháp quan trọng giúp bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định và hiệu quả hơn.

Theo TS. Võ Trí Thành, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng song hành cùng mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và phát triển bền vững. Điều này đặt ra nhu cầu phải đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, nâng cao khả năng dự phòng và tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện. Do đó, công nghệ lưu trữ năng lượng đóng vai trò hỗ trợ tích cực cho việc khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, giúp cân bằng cung cầu điện năng theo thời gian và giảm áp lực cho hệ thống trong các thời điểm phụ tải tăng cao.

Đánh giá về cơ hội, ông cho rằng, Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển lĩnh vực lưu trữ năng lượng. Nhu cầu điện duy trì tốc độ tăng trưởng cao gắn với quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa. Sự phát triển nhanh của điện mặt trời mái nhà và điện gió tạo ra nhu cầu thực tế về giải pháp lưu trữ để nâng cao hiệu quả sử dụng. Cùng đó, xu hướng chuyển đổi xanh và các cam kết giảm phát thải đang thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào các công nghệ năng lượng sạch, trong đó có lưu trữ năng lượng.

Đẩy mạnh năng lực sản xuất trong nước

Tại Việt Nam, thị trường BESS đang từng bước hình thành với sự tham gia của cả doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp trong nước. Nhiều tập đoàn quốc tế như Goldwind, Schneider Electric đã hiện diện trên thị trường, mang theo kinh nghiệm công nghệ và giải pháp vận hành hệ thống năng lượng hiện đại.

Cùng đó, các doanh nghiệp nội địa như GG Industries, VinFast Energy đang từng bước tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này. Đặc biệt, thay vì dừng ở vai trò nhập khẩu thiết bị hoặc phân phối thương mại, một số doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu đầu tư vào nghiên cứu, sản xuất và phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng phù hợp với điều kiện thị trường Việt Nam.

Vừa qua, tại Hưng Yên, GG Power đã chính thức ra mắt Nhà máy sản xuất BESS bao gồm tổ hợp xưởng sản xuất 2 tầng hiện đại và trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), được đầu tư với công suất thiết kế 5GWh/năm. Tổ hợp này tập trung cung ứng hệ thống lưu trữ năng lượng toàn diện cho mọi phân khúc thị trường, bao gồm dòng sản phẩm dân dụng (Residential) cho hộ gia đình, các giải pháp cho quy mô công nghiệp (C&I) và các dự án quy mô lưới điện (Utility-scale).

Theo ông Bùi Xuân Bình - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc GG Power, định hướng phát triển của doanh nghiệp không dừng ở việc sản xuất thiết bị đơn lẻ mà tập trung vào làm chủ công nghệ cốt lõi của hệ thống lưu trữ năng lượng; đẩy mạnh đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật nội bộ, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực công nghệ và chất lượng sản phẩm.

"Con đường phát triển ngành công nghiệp lưu trữ năng lượng đòi hỏi sự đầu tư dài hạn, nguồn lực lớn và quyết tâm theo đuổi mục tiêu công nghệ. Việc xây dựng năng lực sản xuất và nghiên cứu trong nước là bước đi cần thiết để từng bước hình thành một ngành công nghiệp năng lượng mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường năng lượng trong giai đoạn tới", ông Bình nhấn mạnh.

Theo ông Trần Văn Nam - Tổng Giám đốc Công ty CP Công nghệ Vision Việt Nam, tiềm năng phát triển sản xuất pin, thiết bị lưu trữ trong nước hiện nay rất lớn. Về phía doanh nghiệp đã có những bước chuẩn bị để tham gia vào quá trình phát triển lĩnh vực năng lượng tái tạo.

"Hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ trong lĩnh vực pin và thiết bị lưu trữ cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường. Khung chính sách rõ ràng, triển khai kịp thời, phù hợp với thực tiễn sẽ tạo động lực quan trọng cho doanh nghiệp đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất, từng bước làm chủ công nghệ. Điều đó sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng, đồng thời hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu của Việt Nam", ông Nam nói.

Đồng quan điểm, TS. Võ Trí Thành cho rằng, để khai thác hiệu quả cơ hội sớm hoàn thiện khung chính sách theo hướng đồng bộ và minh bạch. Xây dựng cơ chế khuyến khích đầu tư, tiêu chuẩn kỹ thuật cùng mô hình thị trường phù hợp sẽ tạo nền tảng cho các doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này. Đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng yêu cầu của một ngành công nghiệp mới.

"Với định hướng đúng và sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước và doanh nghiệp, lưu trữ năng lượng có thể trở thành một trụ cột quan trọng trong hệ thống năng lượng quốc gia. Đây là giải pháp góp phần nâng cao độ tin cậy của hệ thống điện, tối ưu hóa nguồn lực và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trong hệ thống năng lượng hiện đại, BESS được ví như "cục pin sạc dự phòng" của lưới điện, có thể tích trữ điện khi sản xuất điện bị dư thừa và lấy ra dùng khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao. Ở Việt Nam, với tỷ trọng điện tái tạo ở mức 15-27% như hiện nay, BESS rõ ràng là một lựa chọn công nghệ cần thiết.