Người 'dệt' giấy vụn thành tranh treo Berlin, Tokyo

Hành trình tranh cuốn giấy vươn ra thị trường quốc tế

Từ những sợi giấy mỏng manh, tưởng chừng vô tri và bị bỏ đi, qua đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân Đặng Hữu Tiến (xã Bình Minh, TP. Hà Nội) đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật sống động, đầy màu sắc. Những bức tranh dân gian như: Đám cưới chuột, tranh lợn, tranh hoa… cho đến tranh phong cảnh, chân dung đều được thể hiện hoàn toàn thủ công, mang đậm hồn cốt văn hóa Việt. Chính yếu tố này đã tạo nên sức hút riêng, giúp sản phẩm không chỉ được ưa chuộng trong nước mà còn chinh phục thị trường quốc tế.

Theo lời kể của nghệ nhân Đặng Hữu Tiến, khi mới tiếp cận thị trường trong nước, các sản phẩm từ sợi giấy cuốn lại của ông chưa mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Do là dòng sản phẩm mới, kén khách và đòi hỏi thời gian để người tiêu dùng tiếp cận, nhiều thời điểm việc tiêu thụ còn gặp khó khăn.

Tuy nhiên, khi từng bước tìm được hướng đi ra thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường có yêu cầu cao về tính thủ công và giá trị văn hóa như các nước Châu Âu, sản phẩm của ông dần khẳng định được chỗ đứng. Mỗi năm tiêu thụ khoảng vài trăm bức tranh lớn nhỏ, trừ chi phí, gia đình ông thu về lợi nhuận khoảng 300 - 400 triệu đồng, tạo nền tảng ổn định để duy trì sản xuất, mở rộng quy mô và tiếp tục phát triển nghề.

Hiện nay, bên cạnh thị trường trong nước, các sản phẩm tranh cuốn giấy nghệ thuật của nghệ nhân Đặng Hữu Tiến đã có mặt tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Singapore, Mỹ, Đức…

Từ giấy bỏ đi đến sản phẩm nghệ thuật tinh xảo

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, nghệ nhân Đặng Hữu Tiến cho biết, để có được thành quả hôm nay là cả một hành trình dài sáng tạo và bền bỉ. Năm 1991, ông bắt đầu với việc làm tranh từ cây cỏ, lá cành. Tuy nhiên, những hạn chế về độ bền và khả năng sản xuất khiến ông trăn trở tìm hướng đi mới.

Từ đó, ông tìm đến các xưởng giấy, thu gom những phần nguyên liệu thừa như nề, cuống giấy… rồi tái chế thành các sợi giấy nhỏ để tạo hình. Ban đầu, ông thử nghiệm trên những tấm bưu thiếp nhỏ. Khi nhận thấy chất liệu giấy có độ bền màu cao, dễ tạo hình và phù hợp với sản xuất, ông dần phát triển thành những bức tranh nghệ thuật lớn hơn.

Không dừng lại ở đó, ông còn tận dụng lợi thế địa phương, nơi có nghề làm miến lâu đời để cải tiến máy cắt miến thành máy cắt giấy, giúp tạo ra các sợi giấy đều, đẹp, nâng cao năng suất. Từ những sản phẩm đơn giản như bưu thiếp, hộp tăm, lọ hoa, ông từng bước nâng cao kỹ thuật, tạo ra các tác phẩm có độ tinh xảo cao, đa dạng chủ đề từ làng quê, phố phường đến chân dung con người.

Gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa Việt

Song song với sáng tạo, nghệ nhân Đặng Hữu Tiến còn chú trọng phát triển sản xuất và gìn giữ nghề. Đầu năm 2024, ông phát triển từ Hộ kinh doanh lên thành Công ty TNHH Bảo Ngân Handmade, từ đó mở rộng quy mô, đầu tư máy móc, thu hút và đào tạo lao động địa phương. Có thời điểm, xưởng sản xuất của ông tạo việc làm cho 70 - 80 lao động, góp phần ổn định thu nhập và giữ chân người trẻ với nghề truyền thống.

Hành trình của nghệ nhân Đặng Hữu Tiến cho thấy, khi một sản phẩm thủ công gắn với câu chuyện văn hóa, được đầu tư về chất lượng và không ngừng đổi mới, thì hoàn toàn có thể vươn xa ra thị trường quốc tế. Từ những sợi giấy bỏ đi, không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt Nam đến bạn bè thế giới, đặc biệt là tại các thị trường khó tính như châu Âu.

Từ những mô hình sản xuất thủ công hiệu quả, việc phát triển và nhân rộng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đang mở ra hướng đi bền vững cho nhiều địa phương. Góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, từng bước chinh phục thị trường quốc tế, trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh Việt Nam, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế thiết thực thông qua hoạt động xuất khẩu.