Ngành hóa chất chuyển mình trong kỷ nguyên số theo tinh thần Nghị quyết 57

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia. Tiếp thu tinh thần đó, ngành hóa chất đang từng bước đưa Nghị quyết 57 vào thực tiễn thông qua đổi mới công nghệ, tự động hóa sản xuất, phát triển hệ sinh thái số và xây dựng mô hình quản trị dựa trên dữ liệu…góp phần khẳng định tính đúng đắn trong đường lối phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số của Đảng.

Hiện thực hóa Nghị quyết 57 bằng đổi mới công nghệ và chuyển đổi số

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phùng Mạnh Ngọc, Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) cho biết, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, yêu cầu tất yếu đặt ra là phải đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ, khuyến khích nghiên cứu khoa học, công nghệ trong ngành hóa chất hướng tới học xanh và bền vững.

Cụ thể, trong sản xuất pin, ắc quy đã ứng dụng công nghệ sản xuất pin sạc thế hệ mới có công suất lưu điện cao, pin Liti thế hệ mới như Li(Ni0,5Mn0,5)O2, pin nhiên liệu kiểu màng polymer điện ly (PEM), ắc quy NaS dùng cho thiết bị điện năng tái sinh. Về lĩnh vực cao su đã sản xuất polyisopren, loại vật liệu tổng hợp có thành phần tương tự như vật liệu từ cao su thiên nhiên trên cơ sở isopren là sản phẩm phụ của ngành công nghiệp sản xuất etylen. Isopren sinh học còn được sản xuất theo phương pháp lên men có thể dùng để sản xuất ra các sản phẩm cao su thay thế cho các sản phẩm đi từ dầu mỏ.

Cao su lỏng cũng đã được coi như một bước đột phá mới trong ngành chế tạo và sử dụng vật liệu chống thấm, chất tạo màng phủ bề mặt và chất bịt kín, nó chịu được hầu hết các loại axít yếu và rất bền trong môi trường kiềm, đặc biệt là khả năng ứng dụng trong ngành khai thác dầu khí, các kết cấu dàn khoan, thiết bị máy móc phải ngâm dưới biển.

Hay như Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) không chỉ thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, mà còn đảm nhiệm trách nhiệm chính trị quan trọng trong bảo đảm nguồn cung phân bón, hóa chất và nhiều sản phẩm thiết yếu phục vụ nông nghiệp, công nghiệp và đời sống dân sinh. Vì vậy, triển khai Nghị quyết 57 tại Vinachem không đơn thuần là yêu cầu nâng cao hiệu quả doanh nghiệp, mà còn là quá trình hiện đại hóa ngành hóa chất theo hướng xanh, số hóa và tự chủ công nghệ.

Báo cáo của Vinachem cho thấy, trong giai đoạn 2021-2025, Tập đoàn đã triển khai đồng bộ nhiều chương trình, kế hoạch và cơ chế về khoa học công nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cụ thể, Vinchem đã thực hiện 76 đề tài, dự án khoa học công nghiệp và hơn 3.700 sáng kiến, mang lại hiệu quả thiết thực: tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, tăng năng suất, làm chủ nhiều quy trình kỹ thuật và phát triển thêm nhiều sản phẩm mới.

Nhiều đơn vị thành viên đã đạt được những kết quả nổi bật như: Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao nghiên cứu thành công các dòng phân bón hữu cơ khoáng và phân vi sinh, góp phần cải tạo đất, giảm dư lượng hóa chất trong nông nghiệp.

Công ty Hóa chất Việt Trì cho ra đời sản phẩm dung dịch khử khuẩn De-virus phục vụ phòng chống dịch bệnh. Đồng thời cải tiến dây chuyền sản xuất PAC bột nhằm làm sạch môi trường nước;  Công ty Hóa chất Cơ bản Miền Nam làm chủ công nghệ sản xuất Chloramin B và PAC dạng bột, thay thế sản phẩm nhập khẩu, tiết kiệm hàng chục tỷ đồng mỗi năm.

Trong lĩnh vực công nghiệp cao su, Công ty Cao su Đà Nẵng và Công ty Cao su Miền Nam đầu tư công nghệ sản xuất lốp Radial và lốp xe điện EV với chất lượng đạt tiêu chuẩn quốc tế, góp phần nâng cao vị thế sản phẩm cao su Việt Nam trên thị trường khu vực và thế giới.

Đáng chú ý, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam giữ vai trò đầu tàu trong hoạt động nghiên cứu và phát triển khoa học công nghiệp của Tập đoàn. Trong giai đoạn 2021–2025, Viện đã sở hữu 2 bằng sáng chế quốc tế, 3 bằng sáng chế trong nước, 6 bằng độc quyền giải pháp hữu ích và nhiều công trình được ứng dụng hiệu quả trong sản xuất.

Tiếp thu tinh thần Nghị quyết 57, ngành hóa chất thời gian qua xác định rõ yêu cầu đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển chủ yếu; tạo chuyển biến mạnh mẽ về quản trị số, sản xuất số; thúc đẩy nghiên cứu theo chuỗi giá trị, mô hình kinh tế tuần hoàn và gắn nghiên cứu với nhu cầu thị trường.

Đầu tư cho công nghệ lõi để bứt phá

Nhìn lại quá trình triển khai Nghị quyết 57 đối với ngành hóa chất có thể thấy một bài học xuyên suốt: mọi chuyển biến thực chất đều bắt đầu từ vai trò lãnh đạo của Đảng. Chính sự lãnh đạo thống nhất đã tạo nên sự đồng thuận về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống; đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ định hướng chung trở thành nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong quản trị, sản xuất và phát triển của mỗi đơn vị.

Điều đó cũng cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay không chỉ là bảo vệ trên phương diện lý luận, mà còn phải được khẳng định bằng hiệu quả phát triển thực tiễn; bằng năng suất, chất lượng sản phẩm, hiệu quả quản trị và năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.

Thực tiễn tại Vinachem cho thấy, khi có chủ trương đúng, quyết tâm chính trị cao và tổ chức thực hiện bài bản, doanh nghiệp nhà nước hoàn toàn có thể đổi mới mạnh mẽ, thích ứng với công nghệ hiện đại và tạo ra giá trị mới về năng suất, hiệu quả sản xuất, quản trị và trách nhiệm xã hội. Bước sang giai đoạn 2026 -2030, Vinachem xác định sẽ tiếp tục coi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột chiến lược trong mọi hoạt động. Các định hướng trọng tâm bao gồm đầu tư đổi mới công nghệ trong thăm dò, khai thác và chế biến quặng apatit để tận thu tài nguyên; phát triển các sản phẩm hóa chất tinh khiết phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử; đẩy mạnh nghiên cứu các loại phân bón thông minh, thân thiện môi trường; hoàn thiện mô hình nhà máy thông minh, doanh nghiệp số...

Ông Nguyễn Hữu Tú - Phó Bí thư Đảng ủy, thành viên HĐTV, Tổng Giám đốc Vinachem khẳng định, trong giai đoạn tới đây, đối với các doanh nghiệp tại Vinachem sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức khoa học công nghệ trong và ngoài nước. Đồng thời khuyến khích các đơn vị thành viên chủ động hình thành và sử dụng quỹ phát triển khoa học công nghệ nhằm tạo nguồn lực ổn định cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Theo đó, cần thiết thành lập Trung tâm Nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; định hướng mô hình tổ chức, lĩnh vực nghiên cứu trọng tâm, cơ chế vận hành cũng như phương án đầu tư xây dựng trung tâm trong giai đoạn tới.

Trung tâm tập trung nghiên cứu vào 4 lĩnh vực trọng tâm gồm: hóa chất siêu tinh khiết; hóa dược; vật liệu mới và giải quyết các bài toán kỹ thuật, công nghệ phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị thành viên.Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 1.500 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026-2030.

Việc đầu tư xây dựng Trung tâm Nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là bước đi mang tính chiến lược nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Vinachem. Trung tâm sẽ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm hóa chất công nghệ cao, từ đó nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành hóa chất Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

“Đây không chỉ là bước đi chiến lược của Vinachem, mà còn là minh chứng cụ thể cho tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW: lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực để DN Việt vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên số”- Tổng Giám đốc Vinachem nhấn mạnh.

Ngành hóa chất xác định lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng then chốt, thúc đẩy mạnh mẽ tự động hóa, hiện đại hóa công nghệ sản xuất, phát triển đa dạng hóa sản phẩm có giá trị gia tăng cao và các sản phẩm mũi nhọn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.