Ngành du lịch: Xây dựng hai kịch bản tăng trưởng, ứng phó biến động

Chủ động ứng phó với các biến động

Tiếp nối đà tăng trưởng của năm 2025, trong quý I/2026, du lịch Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực với trên 6,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 12,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, đây là mức cao nhất của quý I trong nhiều năm trở lại đây. Khách du lịch nội địa ước đạt khoảng 37 triệu lượt, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 267 nghìn tỷ đồng. Những con số này cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ và đà tăng trưởng ổn định của ngành du lịch ngay từ đầu năm.

Tuy nhiên, trong quý I/2026, bối cảnh quốc tế xuất hiện nhiều yếu tố bất lợi, đặc biệt là xung đột Trung Đông, làm gia tăng giá nhiên liệu, kéo theo chi phí vận tải hàng không và dịch vụ du lịch tăng cao. Mặc dù thị trường khách Trung Đông chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng lượng khách quốc tế của Việt Nam, nhưng những tác động gián tiếp đến tâm lý tiêu dùng, chi tiêu du lịch và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là khá rõ nét, tạo ra những thách thức không nhỏ đối với toàn ngành.

Trên cơ sở phân tích các yếu tố thuận lợi và khó khăn, hai kịch bản tăng trưởng cho năm 2026 cho ngành du lịch Việt Nam đã được xây dựng, nhằm chủ động ứng phó với các biến động của thị trường.

Cụ thể, ở kịch bản cao, trong điều kiện tình hình quốc tế sớm ổn định, các xung đột được kiểm soát và các giải pháp hỗ trợ phát huy hiệu quả, ngành du lịch phấn đấu hoàn thành mục tiêu Chính phủ giao là đón 25 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 150 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu 1,125 triệu tỷ đồng.

Trong đó, quý I đã đạt trên 6,7 triệu lượt khách quốc tế và 37 triệu lượt khách nội địa; quý II dự kiến đạt khoảng 5,6 triệu lượt khách quốc tế và 44 triệu lượt khách nội địa; quý III đạt khoảng 5,6 triệu lượt khách quốc tế và 45 triệu lượt khách nội địa; quý IV dự kiến đạt khoảng 7 triệu lượt khách quốc tế và 24 triệu lượt khách nội địa.

Ở kịch bản thấp, trong trường hợp các xung đột địa chính trị kéo dài, kinh tế thế giới tiếp tục suy giảm hoặc phát sinh thiên tai, dịch bệnh, ngành du lịch dự kiến đạt khoảng 22,5 triệu lượt khách quốc tế và 130 triệu lượt khách nội địa. Theo đó, quý II ước đạt khoảng 5 triệu lượt khách quốc tế và 35 triệu lượt khách nội địa; quý III đạt khoảng 4,8 triệu lượt khách quốc tế và 35 triệu lượt khách nội địa; quý IV dự kiến đạt khoảng 5,9 triệu lượt khách quốc tế và 23 triệu lượt khách nội địa.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, ngành du lịch xác định cần triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ trước mắt, trung hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, trọng tâm là tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Đồng thời, ngành sẽ đẩy nhanh tiến độ sửa đổi Luật Du lịch 2017, sửa đổi các nghị định liên quan và hoàn thiện Đề án phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong thời kỳ mới.

Ngành du lịch sẽ tập trung tăng cường định vị thương hiệu điểm đến Việt Nam theo hướng an toàn, thân thiện và hấp dẫn; đa dạng hóa thị trường khách, ưu tiên các thị trường truyền thống có khả năng chi tiêu cao; đẩy mạnh xúc tiến quảng bá và thúc đẩy chuyển đổi số, đặc biệt là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số ngành du lịch.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề xuất tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết số 08 của Bộ Chính trị; hoàn thiện chính sách thị thực theo hướng thuận lợi, linh hoạt hơn đối với các thị trường tiềm năng và nhóm khách có khả năng chi trả cao; triển khai các chương trình kích cầu du lịch mang tầm quốc gia; đồng thời sớm thành lập các văn phòng xúc tiến du lịch Việt Nam tại các thị trường trọng điểm ở nước ngoài.

Tái cấu trúc hệ thống sản phẩm

Nhấn mạnh khi bước sang giai đoạn phát triển mới, dư địa tăng trưởng theo chiều rộng ngày càng thu hẹp, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho rằng đòi hỏi ngành phải có sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy, phương thức điều hành và cách tiếp cận mục tiêu.

Trước yêu cầu phát triển mới, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu ngành du lịch tập trung tái cấu trúc hệ thống sản phẩm theo phân khúc chất lượng cao, nâng tỷ trọng lưu trú từ 4 - 5 sao, phát triển mạnh các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp, vui chơi giải trí chất lượng, vận tải du lịch chuyên biệt và các dịch vụ gia tăng giá trị. Đồng thời, cần xây dựng bộ chỉ số thống kê mới của ngành nhằm phản ánh đầy đủ và thực chất đóng góp của du lịch đối với nền kinh tế.

Bên cạnh đó, đa dạng hóa thị trường quốc tế, đặc biệt coi trọng thị trường nội địa như một động lực quan trọng thúc đẩy dịch chuyển tiêu dùng và kích hoạt các chuỗi giá trị kinh tế tại từng địa phương. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động, việc ưu tiên các thị trường gần, có khả năng phục hồi nhanh và kết nối thuận lợi được xem là hướng đi phù hợp.

Chính sách thị thực thông thoáng và linh hoạt là một trong những đòn bẩy quan trọng để mở rộng thị trường khách quốc tế, tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch việc đề xuất mở rộng chính sách visa cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, có đánh giá tác động cụ thể theo từng nhóm thị trường và từng cấp độ miễn thị thực, nhằm đảm bảo hiệu quả thực chất và tăng tính thuyết phục trong quá trình tham mưu Chính phủ.

Bên cạnh các động lực tăng trưởng truyền thống, ngành du lịch cần tiếp tục mở rộng các dư địa tăng trưởng mới như du lịch đường sắt, đường thủy, đường biển, du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe, du lịch nông nghiệp và du lịch MICE. Đặc biệt, du lịch đường sắt liên vận với Trung Quốc và xa hơn là châu Âu cần sớm được cụ thể hóa thông qua các tuyến sản phẩm chuyên đề, tour liên quốc gia và các hành trình trải nghiệm mang tính biểu tượng.

Đối với du lịch đường thủy và tàu biển, yêu cầu đặt ra là phải tích hợp phát triển dịch vụ du lịch, hình thành hệ sinh thái logistics riêng cho khách du lịch nhằm khai thác hiệu quả lợi thế đường biển và đường sông của Việt Nam.

Đối với giai đoạn 2026 - 2031, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tiếp tục xây dựng ba kịch bản tăng trưởng nhằm định hướng phát triển dài hạn cho ngành. Trong đó, kịch bản thận trọng đặt mục tiêu tăng trưởng khách quốc tế khoảng 8 - 10%/năm, đến năm 2030 đạt khoảng 35 - 38 triệu lượt khách. Kịch bản cơ sở đặt mức tăng trưởng từ 12 - 15%/năm, hướng tới 40 - 45 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030. Ở kịch bản tăng trưởng cao, trong điều kiện có đột phá về thị thực, hàng không và chuyển đổi số, lượng khách quốc tế có thể tăng từ 15 - 18%/năm, phấn đấu đến năm 2030 đạt 45 - 50 triệu lượt khách.