Kiến nghị áp thuế VAT 0% với nguyên liệu đầu vào dùng để xuất khẩu

97,5% sản lượng hồ tiêu phải hoàn thuế VAT 5%

Theo ông Nguyễn Tấn Hiên - Phó Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam cho biết: Với Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT) số 48/2024, mặt hàng hồ tiêu và gia vị chịu thuế suất 5% thay vì 0% như trước đây.

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Tấn Hiên cho rằng, ngành hồ tiêu Việt Nam hiện nay có sản lượng sản xuất đạt khoảng 200.000 tấn mỗi năm, trong đó 190.000 tấn (chiếm 95%) được xuất khẩu và chỉ 10.000 tấn (chiếm 5%) được tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Tuy nhiên, chỉ có khoảng 5.000 tấn trong số 10.000 tấn tiêu thụ tại thị trường nội địa (chiếm 2,5% tổng sản lượng hồ tiêu trong nước) là được chế biến sâu và tiêu thụ nội địa, vì vậy nhà nước chỉ thu được thuế giá trị gia tăng 5% từ phần sản phẩm này, còn lại phần lớn lượng sản xuất cho xuất khẩu sẽ không phải chịu thuế giá trị gia tăng, vì doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được hoàn thuế giá trị gia tăng.

Cũng theo tính toán của Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành Hồ tiêu Việt Nam đạt 1,3 tỷ USD. Tuy nhiên, tổng thuế gía trị gia tăng 5% cho toàn bộ ngành này nếu tính trên kim ngạch sẽ là 65 triệu USD, trong đó 1,625 triệu USD (tương đương khoảng 42 tỷ đồng) là thu thuế giá trị gia tăng từ sản phẩm tiêu thụ nội địa (5.000 tấn), phần còn lại 63,375 triệu USD tương đương 1.677 tỷ đồng sẽ được hoàn lại cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Đối với các cây gia vị còn lại như quế, hoa hồi, gừng, nghệ, ớt, mỗi năm xuất khẩu khoảng 150.000-200.000 tấn, kim ngạch đạt 350-400 triệu USD và chủ yếu là xuất thô. Trong trường hợp thu thuế giá trị gia tăng 5% thì nhà nước sẽ thu được khoảng 0,5 triệu USD tương đương hơn 13 tỷ đồng cho khoảng 5 ngàn tấn chế biến tiêu dùng trong nước. Trong khi các doanh nghiệp sẽ phải nộp thuế giá trị gia tăng và chờ hoàn lại thuế 19,3 triệu USD tương đương gần 485 tỷ đồng.

Gian nan hoàn thuế VAT

Cũng theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, mặc dù thuế giá trị gia tăng đối với 5.000 tấn hồ tiêu tiêu thụ nội địa được thu đầy đủ, nhưng phần 63,375 triệu USD thuế giá trị gia tăng từ xuất khẩu sẽ được nhà nước hoàn lại.

Tuy nhiên, quy định hoàn thuế trong thời gian qua cho thấy ít nhiều cũng đã tạo ra những kẽ hở, lỗ hổng và cũng đã có những vụ việc lợi dụng chính sách này để trục lợi, gian lận, mà cuối cùng đối tượng bị thiệt thòi là những doanh nghiệp xuất khẩu làm ăn chân chính.

Trong những trường hợp có các dấu hiệu chiếm dụng thuế giá trị gia tăng của nhà nước, không nộp lại cho nhà nước của các nhà cung cấp nguyên liệu trung gian nội địa thì những nhà mua hàng cuối là doanh nghiệp xuất khẩu sẽ bị ảnh hưởng và sẽ bị treo việc hoàn thuế vì liên đới đến việc mua nguyên liệu của đối tượng không hoàn thành nghĩa vụ thuế cho nhà nước. Điều này đã từng xảy ra trong giai đoạn từ 2011- 2014.

“Đây cũng là một trong những lý do trong những năm gần đây việc áp thuế giá trị gia tăng đã được bãi bỏ vào năm 2014 và nay lại được ban hành trở lại trong khi các mối lo vẫn còn rất nhiều và chưa có hướng dẫn giải quyết triệt để, cũng như cơ chế hệ thống thực hiện công khai, minh bạch, số hoá để giảm thiểu tối đa việc tồn đọng hoàn thuế qua nhiều năm” - ông Nguyễn Tấn Hiên nêu quan điểm.

Cũng liên quan đến vấn đề hoàn thuế, tại Khoản b, Mục 1, Điều 15 Luật Thuế Giá trị gia tăng số 48/2024 nêu, về việc hoàn thuế "Số thuế giá trị gia tăng được hoàn của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu không vượt quá 10% doanh thu của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu của kỳ hoàn thuế. Số thuế giá trị gia tăng đầu vào đã được xác định cho hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu nhưng chưa được hoàn do vượt quá 10% doanh thu của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu của kỳ hoàn thuế trước được khấu trừ vào kỳ tính thuế tiếp theo để xác định số thuế giá trị gia tăng được hoàn của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu kỳ hoàn thuế tiếp theo".

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây Gia vị, đối với mặt hàng hồ tiêu, cà phê… nói chung vào mùa thu hoạch (1 năm/1 lần) nông dân bán nhiều, bán ồ ạt (khấu trừ thuế nhiều) nhưng xuất khẩu ít do năng lực chế biến và phụ thuộc vào điều kiện thời gian giao hàng của người mua nên việc khống chế hoàn thuế 10% trên doanh thu xuất khẩu sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc xuất khẩu và thu mua hàng của nông dân trong những thời điểm thu hoạch.

Vì vậy, Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị cho rằng, quy định khống chế hoàn thuế trong tháng không được vượt quá 10% trên tổng doanh thu xuất khẩu là không hợp lý, không phù hợp với điều kiện kinh doanh của ngành hàng hồ tiêu nói riêng và nông sản nói chung.

Từ những phân tích trên, đại diện Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam kiến nghị, áp dụng thuế giá trị gia tăng 0% đối với hàng nguyên liệu đầu vào dùng để xuất khẩu. Cùng với đó, bỏ cơ chế hoàn thuế xuất khẩu để giảm khó khăn cho doanh nghiệp hoạt động, đồng thời kích thích hoạt động xuất khẩu các mặt hàng nông sản.

Một môi trường thuế lành mạnh sẽ giúp tăng nội lực cho doanh nghiệp, nhà xuất khẩu tiếp tục thực hiện tốt hơn nữa nhiệm vụ xuất khẩu, đem lại lợi nhuận tốt hơn, mở rộng hoạt động kinh doanh chế biến, tạo thêm công ăn việc làm, từ đó lại gián tiếp tăng ngân sách từ các nguồn thu khác cho nhà nước.