Khơi thông thể chế, nâng sức bật kinh tế tư nhân

Tháo điểm nghẽn để doanh nghiệp đi xa hơn

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khu vực này đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét cả về quy mô lẫn chất lượng phát triển. Nhiều chính sách bắt đầu đi vào thực chất, tạo thêm động lực cho tăng trưởng; môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện theo hướng minh bạch, thuận lợi hơn. Nhiều địa phương đã chủ động rà soát điểm nghẽn, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường đối thoại với doanh nghiệp và tạo thêm không gian phát triển cho khu vực kinh tế tư nhân.

Ông Nguyễn Phương Lam - Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Đồng bằng sông Cửu Long cho rằng niềm tin của nhà đầu tư vào một địa phương được tạo dựng từ hai yếu tố cốt lõi: quy hoạch và chiến lược phát triển rõ ràng và sự cam kết của lãnh đạo. "Doanh nghiệp đến một địa phương điều đầu tiên họ nhìn là quy hoạch và chiến lược phát triển ở đây là gì. Điều thứ hai là họ thấy được lãnh đạo có niềm tin không, nhà đầu tư có thể đến vì chính sách, nhưng họ ở lại vì môi trường kinh doanh", ông nói.

Ông Lam dẫn số liệu, 4 tháng đầu năm 2026, nhiều tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang có những chỉ số đáng khích lệ, số doanh nghiệp mới thành lập tăng mạnh, tăng trưởng công nghiệp ở nhóm đầu cả nước, sức mua thị trường vượt 100.000 tỷ đồng. Đây là nền tảng tốt song muốn giữ đà tăng trưởng, ông kiến nghị cần chú trọng thêm vấn đề tiếp cận thị trường và gia nhập thị trường cho doanh nghiệp mới và xây dựng chính quyền kiến tạo toàn hệ thống - không chỉ ở cấp lãnh đạo tỉnh mà phải lan xuống tận cấp sở, ngành, phường, xã.

"Chỉ cần một nút thắt ở cấp dưới là cả hồ sơ bị ách lại, chính quyền kiến tạo phải đồng bộ từ trên xuống", ông Lam nhấn mạnh.

Gần 40 năm gắn bó với ngành lúa gạo, ông Phạm Hoàng Lâm - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Lam Rice Group nhìn nhận, tiềm năng của nông sản Việt Nam là rất lớn nhưng để chuyển hóa tiềm năng đó thành giá trị thực thì cần thêm sự hỗ trợ từ thể chế và chính sách. "Điều quý giá nhất không phải là bán được thêm một tấn gạo mà là nâng được giá trị của một tấn gạo", ông nói.

Từ thực tiễn đó, ông Lâm đề xuất Chính phủ xây dựng chương trình quốc gia phát triển doanh nghiệp tư nhân có năng lực cạnh tranh toàn cầu giai đoạn 2026 - 2045. Chương trình cần tập trung vào 4 trụ cột: Hỗ trợ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế; phát triển đồng bộ hạ tầng logistics và tạo cơ chế để doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nâng nội lực, liên kết để vươn xa

Trước đó, trao đổi tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân 2026 - phiên đối thoại địa phương vừa diễn ra tại Bắc Ninh, ông Hoàng Hữu Thắng - Chủ tịch Hội đồng quản trị Intech Group cho rằng, doanh nghiệp trẻ đang đứng trước cơ hội lớn nhưng "chìa khóa" không nằm ở khẩu hiệu; đổi mới sáng tạo phải đi cùng thực chiến, thực tiễn và hành động quyết liệt. Từ kinh nghiệm của Intech, đổi mới có thể bắt đầu từ việc cải thiện năng suất, chi phí, lợi nhuận và từng sáng kiến của người lao động... chính những cải tiến nhỏ ấy có thể giúp doanh nghiệp đủ năng lực hội nhập và xuất khẩu.

Ông Thắng nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch từ gia công sang đầu tư nghiên cứu và phát triển để doanh nghiệp Việt bước vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI. Doanh nghiệp nội hiện nhiều khi chỉ đứng ngoài nhìn các tập đoàn lớn phát triển, vì vậy, điều họ cần là một cầu nối thực chất để biết doanh nghiệp có thể tham gia khâu nào, phụ trợ phần nào và từng bước nâng năng lực lên chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ thực tế khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, ông Thắng đề xuất cơ chế thử nghiệm sandbox, "đó là "sân tập lái" để doanh nghiệp thử cái mới, làm khác đi, có thể sai nhưng được sửa trong khuôn khổ kiểm soát". Cùng đó là quỹ đầu tư khởi nghiệp đổi mới sáng tạo theo mô hình hợp lực công - tư, vận hành theo tiêu chuẩn quỹ đầu tư mạo hiểm chứ không theo lối "xin - cho".

Trong khi đó, ông Phạm Đình Đoàn - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phú Thái đề xuất 3 hướng hành động. Theo đó, với bản thân doanh nghiệp, cần nâng tầm quản trị theo chuẩn quốc tế - áp dụng ISO, ESG, đưa trí tuệ nhân tạo vào vận hành - và đầu tư bài bản vào đội ngũ kế cận để đảm bảo tăng trưởng bền vững qua nhiều thế hệ. Với hiệp hội, cần chủ động hơn trong việc kết nối doanh nghiệp trong nước với khối FDI và đóng vai trò phản biện chính sách thực chất, thay vì chỉ tập hợp hội viên.

Với cơ quan quản lý nhà nước, đề xuất đặt điều kiện ngay từ khâu cấp phép đầu tư: yêu cầu doanh nghiệp FDI cam kết tỷ lệ sử dụng nhà cung ứng nội địa theo lộ trình cụ thể - đây là cách thiết thực nhất để doanh nghiệp tư nhân trong nước tham gia sâu vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn đang hiện diện tại Việt Nam.

Đồng quan điểm, bà Phạm Thị Mỹ Phượng - Tổng Giám đốc CIC Group, doanh nghiệp 34 năm trong lĩnh vực xây dựng nhấn mạnh vai trò của hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp phát triển toàn diện. Theo bà, muốn có thế hệ doanh nghiệp tư nhân đủ lớn để dẫn dắt nền kinh tế, cần đồng thời giải quyết 3 bài toán: nâng năng lực quản trị của người đứng đầu doanh nghiệp, tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp trong cùng chuỗi giá trị và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu thực tiễn của từng ngành. "Doanh nghiệp muốn vươn lên cần cả ý chí lẫn hệ sinh thái hỗ trợ. Hai yếu tố đó phải đi cùng nhau", bà nói.

Năm 2026 được dự báo sẽ còn nhiều biến động từ thị trường quốc tế, nhưng với những nỗ lực từ phía Chính phủ và sự chủ động thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp, khu vực kinh tế tư nhân đang nỗ lực vượt qua "phép thử" để trở thành lực lượng tiên phong trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.