Khi trí tuệ nhân tạo trở thành 'người bán hàng số'

Với Buy Direct in Chat, người dùng có thể hoàn tất quy trình mua sắm ngay trong quá trình trò chuyện với trí tuệ nhân tạo, thay vì phải rời khỏi nền tảng tư vấn để chuyển sang các sàn giao dịch như trước. Từ một công cụ chuyên về nội dung và tư vấn, GPTPro nay trở thành cầu nối giao dịch, một kênh mua sắm trọn vẹn và độc lập. Sự kiện này mở ra một chương mới trong lịch sử thương mại điện tử, nơi trí tuệ nhân tạo không chỉ hỗ trợ mà còn trực tiếp tham gia vào chuỗi giá trị thương mại.

AI Commerce, với bản chất là mô hình để trí tuệ nhân tạo đảm nhận vai trò cầu nối giao dịch, được đánh giá là bước phát triển có sức cạnh tranh trực diện với những nền tảng thương mại điện tử lớn nhất thế giới như Amazon, TikTok Shop hay Meta. 

Khởi đầu cuộc chiến mới trên sân sao điện tử toàn cầu

Khác với thương mại điện tử truyền thống, AI Commerce khai thác tối đa khả năng phân tích dữ liệu khổng lồ và năng lực cá nhân hóa tương tác của trí tuệ nhân tạo. Người dùng không cần lướt qua hàng trăm sản phẩm; chỉ cần mô tả nhu cầu của mình trong một đoạn hội thoại, AI sẽ tự động tìm kiếm, tư vấn và chốt đơn ngay tại chỗ. 

Điều này mang lại ba lợi thế nổi bật là tính tiện lợi tuyệt đối khi người dùng không phải rời khỏi môi trường trò chuyện, khả năng cá nhân hóa nhờ AI hiểu rõ sở thích và hành vi của khách hàng, cùng sự dịch chuyển luồng truy cập khi hành trình mua sắm không còn bắt đầu từ các sàn thương mại điện tử mà từ chính nền tảng AI.

Điều đáng nói là sự trỗi dậy của AI Commerce diễn ra trong bối cảnh thương mại điện tử toàn cầu đang có nhiều biến động mạnh mẽ. TikTok Shop, đối thủ cạnh tranh đáng gờm nhất, đang thử nghiệm mô hình kết hợp video ngắn và livestream tại Nhật Bản, một trong những thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới. Nếu thành công, mô hình này có thể trở thành đòn bẩy giúp TikTok Shop thâm nhập sâu hơn vào các quốc gia phát triển. 

Trong khi đó, ở Trung Quốc, Meituan, Pinduoduo và JD.com lại dẫn đầu xu hướng thương mại điện tử tức thời với cam kết giao hàng trong vòng 30 phút, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu. Xu hướng này được dự báo sẽ lan nhanh sang khu vực Đông Nam Á và cả Việt Nam, đặt ra yêu cầu về tốc độ và trải nghiệm tức thì. Như vậy, sự xuất hiện của Buy Direct in Chat không chỉ đơn thuần là một sản phẩm mới, mà còn là dấu hiệu cho thấy thương mại điện tử đang tiến vào một giai đoạn phức tạp và cạnh tranh khốc liệt hơn, nơi công nghệ trí tuệ nhân tạo sẽ giữ vai trò trung tâm trong việc định hình tương lai các nền tảng giao dịch số.

Tác động và chiến lược cho doanh nghiệp Việt

Tại Việt Nam, thị trường thương mại điện tử đang bùng nổ và trở thành điểm sáng trong bức tranh kinh tế số. Theo dự báo mới nhất, tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử B2C năm 2025 có thể đạt 25,5%, đưa tổng giá trị giao dịch lên 26 - 28 tỷ USD và hướng tới cột mốc 50 tỷ USD vào năm 2030. Đà tăng trưởng này phần lớn được dẫn dắt bởi các nền tảng lớn như Shopee, TikTok Shop và Lazada, trong đó TikTok Shop đã chiếm tới gần 39% thị phần nhờ sự phát triển mạnh mẽ của video commerce.

Tuy nhiên, đi cùng sự tăng trưởng này là không ít thách thức. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, có khoảng 80.000 gian hàng phải rời bỏ sàn do chi phí traffic tăng cao và sự cạnh tranh khốc liệt từ các nhà sáng tạo nội dung (KOC). Bên cạnh đó, khung pháp lý cũng ngày càng nghiêm ngặt hơn khi Dự thảo Luật Thương mại điện tử yêu cầu định danh người bán bằng VNeID và buộc các sàn phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc kiểm soát hàng giả. 

Chị Nguyễn Thu Hằng, chủ một cửa hàng thủ công mỹ nghệ online tại Hà Nội chia sẻ: “Chúng tôi rất háo hức với những công nghệ mới như AI Commerce, nhưng đồng thời cũng khá lo lắng. Trên các sàn thương mại điện tử hiện nay, chi phí traffic đã quá cao, nhiều shop nhỏ như chúng tôi bị bỏ lại phía sau. Nếu AI có thể giúp kết nối trực tiếp với khách hàng, cá nhân hóa tư vấn thì đó là cơ hội, nhưng nếu toàn bộ quyền kiểm soát thuộc về nền tảng thì rủi ro còn lớn hơn”.

Về chính sách tài chính, Bộ Tài chính đề xuất bỏ miễn thuế cho các đơn hàng dưới 1 triệu đồng, với mục tiêu tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn giữa hàng nhập khẩu và hàng nội địa. Trong bối cảnh này, sự xuất hiện của AI Commerce từ OpenAI càng làm thị trường thêm áp lực, buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải có bước đi chiến lược để thích ứng kịp thời.

Nhận thức rõ xu thế đó, Chính phủ Việt Nam đã đưa thương mại điện tử xuyên biên giới trở thành một trong những chiến lược quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025 phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển Thương mại điện tử quốc gia giai đoạn này, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng hạ tầng logistics như trung tâm xử lý đơn hàng, kho ngoại quan và logistics hub. Tầm nhìn này hướng tới việc biến Việt Nam thành một trung tâm xuất khẩu dịch vụ số, giống như cách Ấn Độ vươn lên trên bản đồ dịch vụ toàn cầu. Đồng thời, chiến lược cũng đặt mục tiêu đa dạng hóa thị trường, không chỉ tập trung vào Mỹ và Trung Quốc mà mở rộng sang ASEAN, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh, khẳng định tham vọng đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong dòng chảy thương mại điện tử quốc tế.

Trong bối cảnh đó, Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX) thuộc Bộ Công Thương đã đưa ra bộ giải pháp “4 Go” để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Bộ giải pháp bao gồm GoRight, GoOnline, GoExport và GoAI. GoRight chú trọng việc chuẩn hóa quy trình pháp lý, giúp doanh nghiệp tuân thủ luật và hạn chế rủi ro. 

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc eComDX từng nhận định rằng việc triển khai đồng bộ GoOnline, GoAI, GoExport và GoRight không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn mà còn góp phần hình thành một hệ sinh thái thương mại điện tử bền vững. Đây cũng chính là nền tảng để Việt Nam khẳng định vai trò tiên phong trong nền kinh tế số khu vực và quốc tế.

GoOnline tập trung xây dựng hiện diện số, phát triển kỹ năng bán hàng trực tuyến, đặc biệt là kỹ năng livestream để tận dụng lợi thế video commerce. GoExport hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thương mại điện tử xuyên biên giới, đưa sản phẩm lên các sàn quốc tế như Amazon, Alibaba hay JD.com, qua đó đồng bộ với chiến lược phát triển quốc gia. Quan trọng hơn cả là GoAI - giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động kinh doanh.

GoAI giúp doanh nghiệp phân tích dữ liệu và tối ưu hóa quy trình, cải thiện trải nghiệm khách hàng, giám sát hoạt động livestream và tích hợp các trợ lý ảo thông minh vào hệ thống chăm sóc khách hàng. Trong bối cảnh GPTPro và AI Commerce đang vươn lên mạnh mẽ, việc doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng GoAI để xây dựng các chatbot tự phục vụ và trợ lý ảo thông minh được xem là hướng đi tất yếu. Nhờ đó, họ có thể duy trì lợi thế cạnh tranh ngay cả khi không thể sở hữu một nền tảng AI thương mại quy mô như GPTPro.