Hợp tác xã bước vào thương mại điện tử bằng công nghệ số

Từ gian hàng truyền thống đến “gian hàng số”

Trong nhiều năm, hoạt động tiêu thụ của các hợp tác xã chủ yếu dựa vào thương lái hoặc hệ thống phân phối truyền thống. Mô hình này giúp sản phẩm có đầu ra ổn định ở quy mô nhỏ, nhưng khó mở rộng thị trường và phụ thuộc lớn vào trung gian. Khi thương mại điện tử phát triển nhanh chóng, các hợp tác xã bắt đầu nhận ra cơ hội tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, giảm chi phí và nâng cao giá trị sản phẩm.

Tuy nhiên, bước vào thương mại điện tử không đơn giản chỉ là đăng bán sản phẩm. Để thích ứng với môi trường số, nhiều hợp tác xã đã phải thay đổi từ quy trình sản xuất đến cách quản lý đơn hàng và giao vận. Các công cụ như phần mềm quản lý bán hàng, mã QR truy xuất nguồn gốc, thanh toán điện tử hay quảng bá trên mạng xã hội dần trở thành những yếu tố không thể thiếu.

Tại Tuyên Quang, Hợp tác xã Cốm tươi Thơm Thương là một trong những đơn vị đã thử nghiệm bán hàng qua nền tảng trực tuyến. Từ sản phẩm cốm tươi mang tính mùa vụ, hợp tác xã đã từng bước xây dựng hệ thống bán hàng trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, kết hợp dịch vụ chuyển phát nhanh để đưa đặc sản địa phương tới người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành.

Bà Lục Thị Mỹ, Giám đốc Hợp tác xã Cốm tươi Thơm Thương cho biết, trước đây việc tiêu thụ cốm chủ yếu dựa vào khách quen và thương lái, quy mô nhỏ và khó mở rộng. Khi chuyển sang bán hàng trực tuyến, hợp tác xã đã phải học cách chụp ảnh sản phẩm, viết nội dung giới thiệu, trả lời khách hàng và theo dõi đơn hàng trên điện thoại.

“Ban đầu chúng tôi rất lúng túng vì chưa quen với bán hàng online. Nhưng khi biết sử dụng điện thoại thông minh để nhận đơn, trao đổi với khách và quản lý giao hàng, lượng tiêu thụ tăng lên rõ rệt. Khách ở xa như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh cũng có thể đặt mua cốm tươi trong ngày”, bà Mỹ chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương.

Theo bà Mỹ, công nghệ số giúp hợp tác xã tiếp cận khách hàng nhanh hơn, đặc biệt trong mùa cốm ngắn ngày. Thay vì phải chờ thương lái thu mua, hợp tác xã có thể chủ động bán trực tiếp cho người tiêu dùng với mức giá ổn định hơn. Các công cụ số như mã QR hay video giới thiệu quy trình làm cốm cũng giúp khách hàng tin tưởng hơn vào chất lượng sản phẩm.

Không chỉ riêng sản phẩm cốm, nhiều hợp tác xã nông sản khác cũng đang tận dụng nền tảng số để xây dựng thương hiệu. Các trang mạng xã hội trở thành “cửa hàng trực tuyến” nơi người tiêu dùng có thể tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm, quy trình sản xuất và câu chuyện của người nông dân.

Công nghệ số mở rộng thị trường cho nông sản địa phương

Việc tham gia thương mại điện tử giúp hợp tác xã không chỉ bán được nhiều hàng hơn mà còn mở rộng thị trường ra ngoài phạm vi địa phương. Những sản phẩm trước đây chỉ tiêu thụ trong vùng nay có thể đến tay người tiêu dùng trên khắp cả nước.

Tại Quảng Trị, Hợp tác xã nông sản Khe Sanh đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để quảng bá và tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng như cà phê, chuối và các loại nông sản chế biến. Hợp tác xã đã xây dựng các kênh bán hàng trực tuyến, đồng thời tham gia nhiều chương trình đào tạo kỹ năng số dành cho hợp tác xã.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Hằng, Giám đốc Hợp tác xã nông sản Khe Sanh cho biết, thương mại điện tử giúp hợp tác xã tiếp cận khách hàng mà trước đây rất khó kết nối.

“Nhờ các nền tảng số, sản phẩm của hợp tác xã không chỉ bán trong tỉnh mà còn đến được nhiều tỉnh, thành khác. Chúng tôi có thể giới thiệu sản phẩm qua hình ảnh, video, thậm chí phát trực tiếp để khách hàng thấy rõ quy trình sản xuất”, bà Hằng cho biết.

Theo bà Hằng, công nghệ số không chỉ hỗ trợ bán hàng mà còn giúp hợp tác xã quản lý hiệu quả hơn. Việc lưu trữ dữ liệu khách hàng, theo dõi đơn hàng và kiểm soát tồn kho giúp hoạt động sản xuất - kinh doanh trở nên khoa học hơn so với trước đây.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi số của các hợp tác xã vẫn còn nhiều thách thức. Phần lớn cán bộ hợp tác xã chưa quen với công nghệ, thiếu nhân lực chuyên trách và gặp khó khăn trong việc xây dựng nội dung quảng bá. Bên cạnh đó, chi phí đóng gói và vận chuyển cũng là yếu tố khiến nhiều hợp tác xã còn e ngại khi bán hàng trực tuyến, đặc biệt với các sản phẩm tươi sống.

Một vấn đề khác là tính ổn định của nguồn hàng. Thương mại điện tử đòi hỏi khả năng cung ứng đều đặn, trong khi sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thời tiết và mùa vụ. Điều này khiến các hợp tác xã phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Dù còn nhiều khó khăn, thương mại điện tử đang mở ra hướng phát triển bền vững cho các hợp tác xã nông nghiệp. Khi công nghệ số ngày càng phổ biến, khoảng cách giữa nông thôn và thị trường tiêu dùng đang dần được rút ngắn. Các hợp tác xã còn có thể xây dựng thương hiệu riêng, tạo ra giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.

Thực tế cho thấy, khi được hỗ trợ đào tạo và kết nối hạ tầng số, nhiều hợp tác xã đã nhanh chóng thích nghi và khai thác hiệu quả thương mại điện tử. Những chiếc điện thoại thông minh và các ứng dụng trực tuyến đang trở thành công cụ sản xuất - kinh doanh mới của người nông dân.

Trong tương lai, cùng với sự phát triển của công nghệ số và logistics, thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ trở thành kênh phân phối quan trọng của khu vực kinh tế hợp tác. Khi đó, các hợp tác xã còn là những chủ thể kinh doanh số, chủ động tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang lan tỏa mạnh mẽ tới từng lĩnh vực kinh tế, nhiều hợp tác xã nông nghiệp đã bắt đầu tiếp cận thương mại điện tử như một kênh tiêu thụ quan trọng. Không chỉ đơn thuần đưa sản phẩm lên sàn, quá trình này còn gắn liền với việc ứng dụng công nghệ số từ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến quảng bá trực tuyến. Với nhiều hợp tác xã, thương mại điện tử đang trở thành “cánh cửa mới” giúp đặc sản địa phương tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.