Thương mại điện tử: 'Đường cao tốc' mới cho hàng Việt xuất khẩu

Kênh phân phối chiến lược

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, chi phí logistics gia tăng và yêu cầu tiếp cận thị trường quốc tế ngày càng cao, thương mại điện tử đang nổi lên như một “đường cao tốc” mới cho hàng hóa Việt Nam. Không đơn thuần là một phương thức bán hàng hiện đại, thương mại điện tử đã và đang trở thành hạ tầng phân phối quan trọng, mở ra không gian xuất khẩu trực tiếp cho doanh nghiệp, hợp tác xã và cả hộ sản xuất nhỏ lẻ.

Thông tin với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, thương mại điện tử Việt Nam trong thời gian qua đã phát triển rất nhanh. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng so với năm 2024 đạt khoảng 25%. Doanh thu thương mại điện tử bán lẻ chiếm 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước, với tổng quy mô đạt 31 tỷ USD.

“Hiện nay, thương mại điện tử đã chiếm khoảng 2/3 nền kinh tế số. Không chỉ giải quyết bài toán lưu thông hàng hóa trong nước, đây còn là kênh quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam xuất khẩu ra thế giới. Dần dần, thương mại điện tử đang trở thành kênh phân phối thay thế cho kênh truyền thống”, ông Hoàng Ninh nhấn mạnh.

Con số 31 tỷ USD cho thấy sự dịch chuyển căn bản trong hành vi tiêu dùng và cách thức tổ chức phân phối. Nếu trước đây, hàng hóa muốn ra thị trường quốc tế phải đi qua nhiều tầng nấc trung gian, nhà phân phối, đại lý, nhà nhập khẩu, thì nay, nhờ thương mại điện tử, doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận trực tiếp người mua ở nước ngoài thông qua các sàn xuyên biên giới.

Điểm đặc biệt của kênh phân phối này là khả năng “phẳng hóa” thị trường. Một sản phẩm OCOP ở địa phương, một mặt hàng thủ công mỹ nghệ hay nông sản chế biến sâu đều có thể được giới thiệu đồng thời tới khách hàng tại nhiều quốc gia, không phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp lớn trong tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, nhiều nhóm hàng Việt đang tận dụng tốt xu hướng này. Nông sản sấy, thực phẩm chế biến, đồ gia dụng, sản phẩm chăm sóc cá nhân, thủ công mỹ nghệ… đều ghi nhận mức tăng trưởng đơn hàng trên các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Đặc biệt, các thị trường như Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản hay Hàn Quốc, vốn đòi hỏi tiêu chuẩn cao, vẫn sẵn sàng đón nhận sản phẩm Việt nếu đáp ứng được yêu cầu chất lượng và minh bạch thông tin.

Cơ hội và yêu cầu mới

Thương mại điện tử ngày nay không còn chỉ đóng vai trò bổ trợ cho xuất khẩu truyền thống, mà đang từng bước trở thành một cấu phần chiến lược trong chính sách phát triển thương mại quốc gia.

Theo nhiều nhà bán hàng, thương mại điện tử không chỉ giúp giải quyết bài toán trao đổi hàng hóa, lưu thông trong nước mà còn mở ra kênh phân phối quan trọng cho hàng hóa Việt Nam ra thế giới. Xu hướng thay thế dần kênh phân phối truyền thống cho thấy sự thay đổi mang tính cấu trúc của thị trường.

Trong mô hình truyền thống, chi phí để thâm nhập thị trường mới thường rất lớn, tham gia hội chợ, xây dựng mạng lưới đại lý, thiết lập kho bãi và đội ngũ bán hàng tại chỗ. Trong khi đó, với thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp có thể thử nghiệm thị trường với chi phí thấp hơn nhiều, dựa trên quảng cáo số, tối ưu hóa tìm kiếm và hệ thống logistics tích hợp của các nền tảng.

Tuy nhiên, việc tham gia thương mại điện tử cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi tư duy. Nếu trước đây, yếu tố quyết định nằm ở năng lực sản xuất và giá thành, thì nay còn là năng lực quản trị dữ liệu, xây dựng thương hiệu số, chăm sóc khách hàng trực tuyến và tuân thủ quy định của từng thị trường.

Thương mại điện tử xuyên biên giới đặt ra yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và bảo mật thông tin. Sự minh bạch trở thành điều kiện tiên quyết. Một phản hồi tiêu cực có thể lan truyền nhanh chóng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, chính môi trường số cũng tạo ra cơ chế sàng lọc tự nhiên. Sản phẩm tốt, phản hồi tích cực sẽ được thuật toán ưu tiên hiển thị, gia tăng khả năng tiếp cận khách hàng toàn cầu. Đây là cơ hội để hàng Việt xây dựng thương hiệu quốc tế dựa trên chất lượng thực sự, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống phân phối trung gian.

Từ khâu quản lý đơn hàng, thanh toán điện tử, quản trị kho vận đến chăm sóc khách hàng, tất cả đều yêu cầu ứng dụng công nghệ. Khi doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới, họ buộc phải chuẩn hóa quy trình, nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm và cải thiện năng lực quản trị. Quá trình này, về lâu dài, sẽ nâng chất lượng hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong giai đoạn hiện nay, lợi thế nằm ở khả năng kết nối với thị trường thế giới. Thương mại điện tử đang trao cho hàng Việt một cơ hội lớn, đi thẳng ra toàn cầu mà không cần chờ đợi những tuyến phân phối truyền thống.

Nếu được khai thác đúng hướng, thương mại điện tử sẽ trở thành hạ tầng chiến lược, giúp hàng hóa Việt Nam bứt phá trên bản đồ thương mại quốc tế.