Hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện tiếp tục hoàn thiện

Số người tham gia tăng nhanh

Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội xác định bảo hiểm xã hội là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội; hướng tới xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, linh hoạt, hiện đại, chia sẻ và hội nhập quốc tế.

Trong định hướng đó, bảo hiểm xã hội tự nguyện có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là chính sách dành cho nhóm lao động không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Nếu bảo hiểm xã hội bắt buộc là điểm tựa an sinh cho người lao động trong khu vực có quan hệ lao động ổn định, thì bảo hiểm xã hội tự nguyện mở ra “cánh cửa” để lao động phi chính thức cũng có cơ hội được bảo vệ khi hết tuổi lao động.

Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cho biết, đến nay, sau hơn 7 năm thực hiện. số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện tăng nhanh. Trong đó: Năm 2018, cả nước có 277.190 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; đến năm 2019 tăng lên 558.109 người, tương ứng tăng 101,3% so với năm 2018. Từ năm 2020 đến năm 2025, số người tham gia tiếp tục tăng qua từng năm; đến hết năm 2025 đạt 2.619.258 người, tăng 13,83% so với năm 2024, đạt 5,49% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Thêm cơ hội hưởng lương hưu

Cùng với tăng diện bao phủ, chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện cũng được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn, gần hơn với nhu cầu của người dân.  Điểm thay đổi đáng chú ý của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 là giảm số năm đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm. Theo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, quy định này có ý nghĩa lớn đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, nhất là những người bắt đầu tham gia khi tuổi đã cao, thời gian tích lũy chưa dài hoặc thu nhập chưa ổn định.

Việc giảm điều kiện về thời gian đóng giúp nhiều người có thêm cơ hội đủ điều kiện hưởng lương hưu hằng tháng, thay vì rời khỏi hệ thống hoặc chỉ nhận bảo hiểm xã hội một lần. Khi có lương hưu, người tham gia không chỉ có nguồn thu nhập ổn định khi về già, mà còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế theo quy định, qua đó giảm bớt gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh trong giai đoạn tuổi cao.

Một điểm mới khác là Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 bổ sung chế độ trợ cấp thai sản vào chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện. Quy định này giúp chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện không chỉ gắn với hưu trí, tử tuất, mà còn mở rộng thêm quyền lợi thiết thực cho người tham gia.

Chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện từ ngân sách nhà nước cũng tiếp tục được hoàn thiện. Theo quy định, công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đều có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng, tính trên mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Nội dung này đã được quy định tại Nghị định số 159/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ.

Trong đó, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hàng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn theo quy định tại khoản 2 Điều 31 và khoản 1 Điều 36 của Luật Bảo hiểm xã hội, cụ thể: bằng 50% đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; bằng 40% đối với người tham gia thuộc hộ cận nghèo; bằng 30% đối với người tham gia là người dân tộc thiểu số; bằng 20% đối với người tham gia khác.

Bên cạnh hỗ trợ từ ngân sách trung ương, nhiều địa phương cũng chủ động ban hành chính sách hỗ trợ thêm cho người tham gia bảo hiêm xã hội tự nguyện. Tính đến tháng 3/2026, có 28/34 tỉnh, thành phố có nghị quyết hỗ trợ từ ngân sách địa phương cho người tham gia, trong đó có Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Ninh Bình…