Khẳng định vị trí trung tâm của văn hóa
Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã khẳng định, phát triển văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển bền vững đất nước. Đây là bước phát triển mang tính hoàn chỉnh và đột phá trong quá trình khẳng định vị trí trung tâm của văn hóa đối với sự phát triển quốc gia, không chỉ ở bình diện tinh thần mà còn ở bình diện kinh tế, xã hội, quản trị quốc gia và sức mạnh mềm của dân tộc.
Trong bối cảnh hiện nay, khi phát triển không còn được đo đếm đơn thuần bằng tốc độ tăng trưởng, ý nghĩa của Nghị quyết 80-NQ/TW càng có ý nghĩa.
Văn hóa được xác định là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, là trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển bền vững đất nước. Ảnh minh họa
Chia sẻ với Báo Công Thương, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội cho rằng, một quốc gia muốn phát triển bền vững phải trả lời được những câu hỏi căn cốt: Phát triển để làm gì, cho ai và dựa trên hệ giá trị nào? Đâu là sức mạnh cạnh tranh dài hạn? Làm thế nào để bảo đảm sự gắn kết xã hội trong một thế giới nhiều xung đột, phân mảnh và biến động?
Nghị quyết 80-NQ/TW đã đặt ra định hướng rõ ràng, coi văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển, tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho toàn xã hội.
Theo PGS.TS. Lê Hải Đăng - Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, tất cả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đều hướng tới mục tiêu duy trì, gìn giữ, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa. Những nghị quyết gần đây, đặc biệt là Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị đã tăng thêm sức mạnh và tạo điều kiện để văn hóa ngày càng phong phú trong bối cảnh mới. Các cơ quan nghiên cứu và thiết chế văn hóa cần nghiên cứu thật kỹ nội dung nghị quyết để xây dựng chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, bảo đảm thực hiện hiệu quả.
"Đối với Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, các hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày vốn đã được duy trì thường xuyên sẽ tiếp tục được củng cố và xây dựng kế hoạch để cụ thể hóa những điểm mới của Nghị quyết này" - PGS.TS. Lê Hải Đăng cho hay.
Động lực phát huy giá trị di sản
Chia sẻ về tác động của Nghị quyết 80-NQ/TW đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa, đặc biệt là Dân ca Quan họ Bắc Ninh. Ông Trần Văn Vững - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh thông tin, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản cần gắn với thực hiện nghi lễ hàng năm, gìn giữ những nét truyền thống còn phù hợp với đời sống đương đại. Trong đó, việc phát huy di sản không chỉ là nhiệm vụ của riêng Tiên Du mà của cả vùng Bắc Ninh, để cộng đồng trong nước và quốc tế biết đến.
Muốn làm được điều đó, ông Trần Văn Vững cho rằng, cần tiếp tục có những chính sách cụ thể, quan tâm đến đội ngũ nghệ nhân, tạo điều kiện về không gian sinh hoạt cộng đồng như nhà chứa, nhà văn hóa, chú trọng đào tạo thế hệ nghệ nhân kế cận từ lứa tuổi mầm non. Từ những giá trị văn hóa chung được nuôi dưỡng như vậy sẽ góp phần làm cho gia đình, xã hội và môi trường sống ngày càng tốt đẹp hơn.
Ông Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhìn nhận, Nghị quyết 80-NQ/TW được quán triệt và triển khai trong thời điểm Đại hội XIV của Đảng thành công tốt đẹp, kỳ vọng tạo chuyển biến thực sự trong đời sống xã hội, đặc biệt là trong nếp nghĩ, cách sống và hành xử của người Việt Nam. Từ đó, sẽ có thêm nhiều không gian văn hóa mới, nhiều sản phẩm sáng tạo và quan trọng nhất là môi trường văn hóa được cải thiện rõ rệt, từ ứng xử cộng đồng đến ý thức bảo tồn giá trị truyền thống. Khi đó, văn hóa sẽ thực sự trở thành sức mạnh mềm, góp phần nâng tầm vị thế quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã nghiên cứu nội dung Nghị quyết 80-NQ/TW và bước đầu triển khai vào thực tiễn. Trước hết là bảo tồn tốt các hạng mục di tích; trong năm 2026 dự kiến trùng tu Khuê Văn Các và các hạng mục xuống cấp; tiếp tục phát huy giá trị di tích thông qua đa dạng hóa hoạt động, chú trọng chuyển đổi số, phát triển sản phẩm ứng dụng công nghệ để tăng tính tương tác và trải nghiệm cho khách tham quan. Trung tâm cũng phối hợp với các không gian, tổ chức, cá nhân sáng tạo để từng bước đưa Văn Miếu trở thành không gian sáng tạo.
Có thể thấy, từ Trung ương đến địa phương, từ thiết chế văn hóa đến cơ sở di sản, Nghị quyết 80-NQ/TW tạo ra một lực đẩy mới trong nhận thức và hành động. Văn hóa không còn là lĩnh vực “đứng bên lề” phát triển mà trở thành một trong bốn trụ cột quan trọng, gắn với kinh tế, xã hội. Vấn đề đặt ra hiện nay là cụ thể hóa nghị quyết bằng những chương trình, kế hoạch, hành động thiết thực, có lộ trình rõ ràng và cơ chế giám sát hiệu quả.
Khi những nội dung của Nghị quyết 80-NQ/TW được triển khai đồng bộ, hiệu quả, kỳ vọng văn hóa Việt Nam sẽ có thêm động lực để phát triển phong phú, bền vững, đóng góp vào khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
