Dự báo Việt Nam sẽ trở thành quốc gia có dân số già vào năm 2036

Thách thức lớn cho tương lai dân số Việt Nam

Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về dân số và kỷ niệm Ngày dân số Việt Nam (26/12), chủ đề “Nâng cao chất lượng dân số để đất nước phồn vinh, gia đình hạnh phúc” do Bộ Y tế phối hợp với UBND thành phố Hà Nội, với sự đồng hành của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và một số đơn vị tổ chức, sáng 10/12.

Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về dân số. Ảnh: Minh Trí

Phát biểu tại Lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết: Năm 2024 là năm thứ năm thực hiện Chiến lược Dân số Việt nam đến năm 2030. Công tác dân số hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhiều vấn đề dân số thực tiễn phát sinh đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống, xã hội và sự phát triển bền vững của Việt Nam trong hiện tại và tương lai.

Cụ thể, việc duy trì mức sinh thay thế trên phạm vi toàn quốc chưa thật sự bền vững, xuất hiện xu thế mức sinh xuống thấp. Năm 2023, mức sinh ước tính là 1,96 con/phụ nữ, thấp nhất trong lịch sử và dự báo tiếp tục giảm trong những năm tiếp theo. Tốc độ già hóa dân số nhanh và sẽ sớm bước qua thời kỳ dân số vàng; tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết, mang thai và sinh con ở người chưa thành niên, tầm vóc, thể lực, chất lượng cuộc sống cần phải được cải thiện nhiều hơn…

"Trong khi đó, tổ chức bộ máy làm công tác dân số chưa ổn định, thiếu thống nhất giữa các tỉnh, thành phố, nguồn lực đầu tư cho công tác dân số chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ được giao" - ông Thuấn nêu.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu tại Lễ phát động. Ảnh: Minh Trí

Phân tích tình hình dân số ở Việt Nam hiện tại, ông Matt Jackson - Trưởng đại diện UNFPA (Quỹ Dân số Liên hợp quốc) cho biết, theo các kết quả nghiên cứu của Tổng cục Thống kê phối hợp cùng UNFPA cho thấy, Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn "dân số vàng"; nghĩa là mỗi người phụ thuộc được hỗ trợ bởi hai người trong độ tuổi lao động. Tuy nhiên, dân số Việt Nam đã bắt đầu già hóa từ năm 2011 và đang già hóa với tốc độ nhanh hơn nhiều so với các quốc gia khác.

"Dự báo, Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia có dân số già vào năm 2036 và là xã hội siêu già vào năm 2049. Đồng thời, Việt Nam cũng đang bước vào xu hướng mức sinh thấp, với tổng tỷ suất sinh (TFR) là 1,96 vào năm 2023" - Trưởng đại diện UNFPA thông tin.

Nỗ lực nâng cao chất lượng dân số

Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, năm 2025 và những năm sắp tới, chúng ta tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức hơn nữa, nhiều chỉ tiêu có nguy cơ khó đạt. Để thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ, chỉ tiêu kế hoạch được giao, Bộ Y tế kêu gọi toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác dân số tiếp tục đoàn kết, tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc tham mưu với các cấp ủy Đảng, chính quyền; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể và động viên mọi tầng lớp nhân dân thực hiện hiệu quả chủ trương, chính sách về công tác dân số.

Ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện của Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong công tác dân số. Ảnh: Minh Trí

Để giải quyết những thách thức của công tác dân số hiện nay, ông Matt Jackson khẳng định, sẽ tiếp tục hỗ trợ cho Việt Nam thời gian tới.

“UNFPA tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam nhằm cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ sức khỏe sinh sản và tình dục chất lượng cho người dân; thúc đẩy quyền sinh sản; giảm tỷ lệ tử vong mẹ; thu thập và phân tích dữ liệu về dân số đạt chất lượng cao nhất, và giải quyết vấn đề bình đẳng giới và bạo lực giới. Chúng tôi cũng cam kết hỗ trợ Chính phủ Việt Nam xác định các cơ hội mà sự thay đổi nhân khẩu học đem lại, thúc đẩy phát triển thanh niên và ứng phó với già hóa dân số”, ông Matt Jackson cho biết.