Dịch sốt xuất huyết diễn biến phức tạp: Bộ Y tế khuyến cáo gì?

Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc sốt xuất huyết, 4 trường hợp tử vong; số ca mắc tăng 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025, trong khi số tử vong tương đương. Các địa phương ghi nhận số ca mắc cao chủ yếu tập trung tại khu vực phía Nam, như TP. Hồ Chí Minh (13.730 ca), Tây Ninh (3.331 ca), Đồng Nai (2.172 ca), Đồng Tháp (1.900 ca), An Giang (1.890 ca), TP. Cần Thơ (1.815 ca), Vĩnh Long (1.711 ca). Bộ Y tế dự báo, số ca mắc sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 11 hằng năm.

Trước diễn biến gia tăng của bệnh sốt xuất huyết từ đầu năm 2026, Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ dịch tiếp tục leo thang trong thời gian tới, đặc biệt khi bước vào cao điểm mùa mưa.

Phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), để làm rõ tình hình dịch bệnh và khuyến nghị các biện pháp phòng, chống trong cộng đồng.

Từ đầu năm đến nay, số ca mắc sốt xuất huyết đã có dấu hiệu tăng. Ông đánh giá như thế nào về tình hình dịch bệnh hiện nay và xu hướng dịch trong thời gian tới?

Ông Võ Hải Sơn:Sốt xuất huyết là bệnh lưu hành tại Việt Nam và thường gia tăng vào mùa mưa, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Hiện nay, số ca mắc đang có xu hướng tăng tại một số địa phương. 

Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc và 04 trường hợp tử vong. Số mắc ghi nhận sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. 

Mặc dù tình hình vẫn đang được theo dõi, giám sát chặt chẽ, nguy cơ số mắc tiếp tục gia tăng trong thời gian tới là có thể xảy ra nếu các biện pháp phòng, chống không được triển khai quyết liệt và thường xuyên. Ngành y tế đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương để giám sát, xử lý ổ dịch và đẩy mạnh truyền thông phòng bệnh trong cộng đồng.

Liệu sự gia tăng dịch bệnh năm nay có nằm trong quy luật chu kỳ hằng năm hay có những yếu tố bất thường đang tác động mạnh hơn, thưa ông? 

Ông Võ Hải Sơn: Trong những năm gần đây, sốt xuất huyết tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm số mắc cao. Tuy nhiên, ngoài yếu tố chu kỳ, hiện nay còn có thêm nhiều yếu tố tác động như thời tiết nóng lên, mưa thất thường, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư. Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn nếu cộng đồng không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh.

Vì vậy, công tác giám sát và phòng, chống dịch cần được thực hiện liên tục, không chỉ khi bước vào mùa cao điểm.

Trong bối cảnh số ca sốt xuất huyết gia tăng, những hạn chế nào của người dân trong công tác phòng, chống dịch đang khiến nguy cơ lây nhiễm vẫn ở mức cao, thưa ông?

Ông Võ Hải Sơn: Hiện nay, vẫn còn một bộ phận người dân trong cộng đồng hiểu chưa đầy đủ về phòng, chống sốt xuất huyết. 

Thứ nhất, nhiều người cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn, trong khi trên thực tế muỗi vằn thường đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước sạch hoặc nước tương đối sạch ở các khu vực trong và quanh nhà như chum, vại, lọ hoa, xô chậu, khay nước, lốp xe cũ. 

Thứ hai, nhiều người còn trông chờ chủ yếu vào phun hóa chất, trong khi biện pháp quan trọng và bền vững nhất vẫn là loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng và diệt bọ gậy hằng tuần. 

Thứ ba, muỗi vằn thường đốt người vào ban ngày nên cần chủ động phòng muỗi đốt cả ban ngày, không chỉ ban đêm. 

Thứ tư, khi có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, người dân không nên tự ý điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được khám, theo dõi và hướng dẫn xử trí kịp thời.

Công tác phòng, chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia của cộng đồng. Ông có thể cho biết những việc cụ thể mà mỗi hộ gia đình cần chủ động thực hiện ngay để phòng bệnh hiệu quả?

Ông Võ Hải Sơn: Để phòng bệnh sốt xuất huyết, mỗi hộ gia đình cần duy trì đều đặn các việc sau: 

Một là, hằng tuần kiểm tra và loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước trong và quanh nhà; đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt. 

Hai là, thay nước bình hoa, cọ rửa dụng cụ chứa nước và diệt bọ gậy theo hướng dẫn của ngành y tế. 

Ba là, chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp. 

Bốn là, phối hợp với chính quyền và ngành y tế khi địa phương triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch, trong đó có phun hóa chất theo chỉ định chuyên môn. 

Những việc làm này nếu được thực hiện thường xuyên, đồng bộ sẽ góp phần quan trọng trong phòng, chống sốt xuất huyết tại cộng đồng.

Trong bối cảnh dịch có thể bước vào cao điểm, ông có khuyến nghị gì gửi tới người dân để chủ động phòng bệnh và hạn chế nguy cơ bùng phát?

Ông Võ Hải Sơn: Thông điệp quan trọng nhất là: không có lăng quăng, bọ gậy thì không có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết. Mỗi gia đình, mỗi người dân hãy dành thời gian hằng tuần để kiểm tra, loại bỏ nơi muỗi sinh sản và chủ động phòng muỗi đốt. Những việc làm nhỏ nhưng thực hiện thường xuyên sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Sốt xuất huyết là bệnh do virus gây ra, lây sang người qua vết đốt của muỗi cái thuộc nhóm Aedes. Số ca mắc đã tăng mạnh từ khoảng 500.000 ca vào năm 2000 lên hơn 14 triệu ca trong năm 2024, với khoảng 10.000 ca tử vong.

Các chuyên gia y tế thế giới cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch trong năm 2026 được đánh giá là cao, liên quan đến khả năng xuất hiện trở lại của hiện tượng El Nino - thường gắn với làn sóng bùng phát sốt xuất huyết tại những khu vực mà muỗi Aedes và virus đã lưu hành.  Các đợt El Niño trong giai đoạn 2015 - 2016 và 2023 - 2024 được cho là đã làm tăng thêm lần lượt 4,1 triệu và 9,6 triệu ca bệnh so với mức thông thường.