Di sản Tràng An: Nâng tầm ngành công nghiệp văn hóa

Khẳng định giá trị toàn cầu, lan tỏa di sản nhân loại

Ngày 27/9/2025, tại Chùa Bái Đính (phường Tây Hoa Lư), UBND tỉnh Ninh Bình đã tổ chức Hội nghị Quốc tế “Công tác nghiên cứu khoa học gắn với quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An”. Hội nghị có sự tham gia của các nhà quản lý văn hóa, du lịch, các chuyên gia về lịch sử, khảo cổ học, du lịch trong và ngoài nước.

Hội nghị không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp tục khẳng định cam kết và những nỗ lực của tỉnh Ninh Bình trong công tác nghiên cứu khoa học, mà còn là dịp giới thiệu một số kết quả nổi bật của Chương trình nghiên cứu khảo cổ học SUNDASIA (Săn đa si a).

Đặc biệt là kết quả nghiên cứu mới về người tiền sử được xác định có niên đại trên 12.000 năm cùng nhiều bằng chứng khoa học về hình thái, di truyền và đời sống cư dân hậu kỷ Pleistocene (Pờ lây tơ sừn) tại Quần thể danh thắng Tràng An.

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cho biết, Di sản Văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An khẳng định vị thế với những giá trị nổi bật toàn cầu, nơi lưu giữ những dấu tích về lịch sử nhân loại, quốc gia dân tộc trên nền sinh cảnh địa chất, địa mạo hết sức riêng biệt và độc đáo.

Nơi đây được ghi nhận là kho thông tin nguyên vẹn, cuốn biên niên sử về truyền thống cư trú của loài người, truyền thống sử dụng vùng đất, vùng biển của người tiền sử với nhiều nền văn hóa tiếp nối liên tục, kéo dài hơn 30.000 năm.

Lịch sử văn hóa của Tràng An có mối quan hệ chặt chẽ với quá trình tiến hóa địa chất trong quá khứ gần đây của khối đá vôi Tràng An hình thành trên 250 triệu năm trước, với những chuyển đổi mạnh mẽ giữa các bối cảnh môi trường lục địa, đảo và ven biển, trải qua nhiều lần biến cải đã để lại nơi đây sở hữu những giá trị ngoại hạng về địa chất, địa mạo, cảnh quan thiên nhiên và đa dạng sinh học.

Chính môi trường lý tưởng ấy đã khiến con người sớm về đây tụ cư và định hình một truyền thống văn hóa đặc sắc riêng có của thời tiền sử.

Đặc biệt, quá trình nghiên cứu, thăm dò khảo cổ học tại hang Thung Bình 1 thuộc Quần thể danh thắng Tràng An đã mang lại những kết quả quan trọng, đó là phát hiện di cốt người tiền sử có niên đại trên 12.000 năm cùng các dữ liệu về niên đại, địa tầng, hệ động thực vật cổ và hình thức chôn cất của người tiền sử.

“Kết quả nghiên cứu đã góp khẳng định, Tràng An là một “bảo tàng sống” về sự tiến hóa tự nhiên và văn hóa nhân loại, là bằng chứng khoa học hiếm hoi làm sáng tỏ tiến trình cư trú và thích ứng của con người trước biến đổi môi trường, đồng thời bổ sung tư liệu quý về nhân học – di truyền học và sự hiện diện của các loài động vật nguy cấp toàn cầu đã từng sinh sống ở đây.

Kết quả nghiên cứu này đã được công bố trên Kỷ yếu của Hội Hoàng gia Anh và được trên 500 hãng tin, tạp chí khoa học, blog chuyên ngành và các trang thông tin trong nước cũng như quốc tế đăng tải, trích dẫn, phản ánh. Điều này đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm rộng rãi của giới khoa học trong nước và quốc tế, đồng thời lan toả các giá trị nổi bật toàn cầu, nâng cao vị thế của Ninh Bình và Việt Nam trên bản đồ di sản và du lịch thế giới”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng nhấn mạnh.

Nâng tầm ngành công nghiệp văn hóa

Những kết quả nghiên cứu tại Di sản Tràng An trong suốt thời gian qua không chỉ mang lại giá trị khoa học to lớn, mà còn mở ra những hướng tiếp cận mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản.

Đây cũng là minh chứng sinh động cho hiệu quả hợp tác chặt chẽ, tâm huyết và bền bỉ giữa tỉnh Ninh Bình với các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế, đặc biệt là sự phối hợp nghiên cứu của các chuyên gia đến từ các Trường Đại học thuộc Vương quốc Anh.

Kết quả này cũng khẳng định vai trò của bốn trụ cột trong phát triển bền vững: Sự định hướng, hỗ trợ của Nhà nước; sự đồng hành, đầu tư của doanh nghiệp; sự dẫn dắt tri thức của các nhà khoa học và sự tham gia tích cực, trách nhiệm của cộng đồng người dân. Khi bốn trụ cột này cùng chung sức, giá trị Di sản sẽ được lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tình yêu quê hương đất nước, nâng cao ý thức bảo tồn Di sản trong lòng mỗi người dân.

Đây chính là nền tảng quan trọng để vừa bảo tồn Di sản, vừa phát triển du lịch, tạo đà hình thành và nâng tầm các ngành công nghiệp văn hóa, đóng góp thiết thực cho sự phát triển du lịch xanh, bền vững của tỉnh.

Trong khuôn khổ hội nghị, các chuyên gia, nhà khoa học đã có những ý kiến đóng góp tâm huyết để Ninh Bình tiếp tục triển khai có hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học, quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản Tràng An.

Hội nghị quốc tế do tỉnh Ninh Bình vừa tổ chức đúng vào ngày Du lịch thế giới 27/9, ngày tôn vinh những đóng góp to lớn của ngành Du lịch đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường tình hữu nghị, thu hút đầu tư, giao lưu văn hóa giữa các dân tộc trên toàn thế giới. Chủ đề của Ngày Du lịch thế giới năm 2025 là “Du lịch và chuyển đổi bền vững”, càng nhấn mạnh hơn vai trò và trách nhiệm của ngành Du lịch trong việc dẫn dắt quá trình phát triển xanh, bền vững, hài hòa với thiên nhiên và cộng đồng.