Đề xuất xử phạt vi phạm an toàn thực phẩm theo doanh thu

Bộ Tư pháp vừa công bố thẩm định hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó Bộ Y tế đã có báo cáo tiếp thu, giải trình nhiều nội dung Bộ Công an và nhiều bộ ngành đề xuất.

Siết trách nhiệm nền tảng bán thực phẩm online

Góp ý vào dự thảo chính sách, Bộ Công an cho rằng hồ sơ hiện mới đề cập đến việc quản lý hoạt động quảng cáo sản phẩm trên không gian mạng. Trong khi đó, thực tế cho thấy các đối tượng vi phạm đang có xu hướng chuyển sang tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng thông qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok.

Từ thực tiễn này, Bộ Công an đề xuất Luật An toàn thực phẩm sửa đổi cần bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm.

Theo đó, các nền tảng phải xác thực danh tính người bán thực phẩm, lưu trữ thông tin và dữ liệu giao dịch, cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu để phục vụ công tác quản lý, thanh tra và điều tra theo quy định pháp luật; có trách nhiệm kịp thời gỡ bỏ những sản phẩm đã bị cơ quan chức năng cảnh báo hoặc xác định vi phạm.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ Y tế cho biết, sẽ đưa vào dự thảo Luật các quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ thương mại điện tử. Theo đó, các đơn vị cung cấp nền tảng phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán cung cấp và công khai đầy đủ giấy tờ pháp lý của sản phẩm theo quy định. Các nền tảng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước để gỡ bỏ sản phẩm vi phạm khi có yêu cầu.

Dự thảo định hướng quy định trách nhiệm liên đới đối với đơn vị cung cấp dịch vụ thương mại điện tử nếu không thực hiện các biện pháp kiểm duyệt cần thiết, dẫn đến sự cố về an toàn thực phẩm gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Ngoài ra, các sàn phải cung cấp thông tin và dữ liệu giao dịch cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi được yêu cầu theo quy định.

Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung tiêu chí xác định hành vi xâm phạm an toàn thực phẩm ở mức độ nguy hiểm để làm căn cứ xử lý hình sự. Hành vi cố ý sử dụng chất cấm, chất độc hại trong sản xuất thực phẩm cần bị xử lý ngay cả khi chưa gây hậu quả thực tế thay vì chỉ xử lý sau khi thiệt hại đã xảy ra. Mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng thực phẩm phải có hệ thống lưu trữ dữ liệu số và có khả năng kết nối với trung tâm dữ liệu quốc gia nhằm phục vụ giám sát, truy xuất nguồn gốc và điều tra khi cần thiết.

Với doanh nghiệp, Bộ Công an đề nghị quy định trách nhiệm chặt chẽ hơn, yêu cầu xây dựng kế hoạch phòng ngừa hành vi cố ý gây nhiễm bẩn, kiểm soát rủi ro trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm trực tiếp đối với sản phẩm đưa ra thị trường.

Bổ sung cơ chế khen thưởng đối với người dân phát hiện và tố giác vi phạm; áp dụng hình thức xử phạt hành chính dựa trên doanh thu của doanh nghiệp kèm theo các hình phạt bổ sung để tăng tính răn đe.

Tăng kiểm soát phụ gia, nguyên liệu

Đối với chính sách kiểm soát chặt các chất đưa vào sản xuất, chế biến thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, Bộ Công an đánh giá đây là nội dung quan trọng đối với an ninh trật tự.

Theo Bộ Công an, tình trạng lạm dụng khí N2O, tiền chất ma túy hoặc các chất cấm dưới dạng phụ gia thực phẩm đang diễn biến phức tạp. Vì vậy, đề nghị bổ sung quy định quản lý đặc thù theo cơ chế định danh, truy xuất nguồn gốc và đường đi của các loại hàng hóa này.

Bộ Công an kiến nghị ban hành danh mục nguyên liệu, phụ gia thực phẩm quản lý đặc biệt, trong đó có N2O và các chất có tính chất lưỡng dụng, có nguy cơ gây nghiện hoặc ảo giác. Trên cơ sở đó, cần quy định cấm bán lẻ các chất thuộc danh mục này cho cá nhân. Hoạt động mua bán, giao dịch chỉ được thực hiện giữa các tổ chức, pháp nhân, hộ kinh doanh có giấy phép sản xuất thực phẩm hoặc kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Đơn vị mua hàng phải giải trình nhu cầu sử dụng phù hợp với quy mô sản xuất để ngăn chặn việc mua gom số lượng lớn rồi tuồn ra thị trường tự do. Các đơn vị nhập khẩu, kinh doanh các chất trong danh mục phải báo cáo định kỳ về khách hàng, số lượng bán ra và lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu 2 năm để phục vụ truy vết khi có yêu cầu.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ Y tế cho biết chính sách sẽ được xây dựng theo hướng lập danh mục nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến có khả năng sử dụng sai mục đích. Danh mục sẽ được cập nhật thường xuyên trên cơ sở tình hình kinh tế xã hội từng thời kỳ.

Dự thảo cũng định hướng quy định chế độ khai báo từ khi nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước đến khi thực phẩm lưu thông trên thị trường; yêu cầu công bố tiêu chuẩn sản phẩm có hàm lượng sử dụng và tỷ lệ hư hao; lưu trữ thông tin khách hàng, số lượng xuất nhập tồn và tăng tần suất kiểm tra, hậu kiểm đối với các cơ sở liên quan.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cũng đề xuất thay đổi mô hình quản lý theo hướng tập trung đầu mối. Theo đó, chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương sẽ được chuyển về Bộ Y tế.