Đề xuất đưa tàu lặn, thủy phi cơ vào Luật

Lần đầu tiên, tàu lặn và thủy phi cơ được đề xuất đưa vào khuôn khổ quản lý chính thức trong Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Dự thảo do Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến rộng rãi, trong đó chi tiết hóa các quy định về đăng ký, đăng kiểm, điều kiện khai thác và trách nhiệm bảo đảm an toàn đối với các loại hình phương tiện này.

Theo Dự thảo, tàu lặn được xác định là tàu thuyền có khả năng hoạt động dưới mặt nước, phụ thuộc vào sự hỗ trợ của phương tiện, thiết bị trên mặt nước hoặc trên bờ. Để vận hành hợp pháp, tàu lặn bắt buộc phải thực hiện đăng ký, đăng kiểm và có đầy đủ các loại giấy chứng nhận theo đúng quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, việc sử dụng tàu lặn và thủy phi cơ được xếp vào nhóm dịch vụ hàng hải và đường thủy nội địa, cùng nhóm với các dịch vụ tàu thuyền phục vụ vui chơi giải trí, du lịch và các mục đích khác trong vùng biển, đường thủy nội địa Việt Nam. Khi đi vào hoạt động, các phương tiện này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật liên quan, chịu trách nhiệm và nghĩa vụ tương đương các loại hình vận tải truyền thống như tàu biển hay phương tiện thủy nội địa. Các vấn đề về tai nạn đâm va, cứu hộ, đại lý tàu thuyền, hoa tiêu hàng hải và đường thủy…đều phải tuân thủ đúng khung pháp lý hiện hành.

Căn cứ theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ sẽ quy định cụ thể việc áp dụng toàn bộ hoặc các điều, khoản chi tiết của Bộ luật này đối với tàu lặn và thủy phi cơ. Khi hoạt động trong vùng biển, vùng nước cảng biển hay vùng nước thủy nội địa Việt Nam, tàu lặn và thủy phi cơ - tương tự như tàu biển, tàu sông, tàu quân sự, tàu công vụ, tàu cá, tàu ngầm, kho chứa nổi, giàn di động, ụ nổi, bắt buộc phải tuân thủ hướng dẫn của hệ thống báo hiệu hàng hải, báo hiệu đường thủy nội địa và chấp hành quy tắc quốc tế về phòng ngừa đâm va tàu thuyền trên biển.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, việc bổ sung quy định đối với tàu lặn, thủy phi cơ và giao Chính phủ quy định chi tiết cho từng loại hình dịch vụ đặc thù nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với đặc điểm kỹ thuật của từng phương tiện. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh, quy định này giúp Chính phủ kịp thời điều chỉnh bằng các nghị định khi phát sinh dịch vụ mới trong thực tiễn, tránh khoảng trống pháp lý và đáp ứng tốt yêu cầu quản lý nhà nước.

Tại Việt Nam, hoạt động tàu lặn du lịch tham quan từng được thí điểm từ năm 2020 tại vịnh Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) do Công ty cổ phần Vinpearl thực hiện theo chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ nhằm đánh giá thực tiễn. Đến Nghị định số 34/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực hàng hải), một chương riêng đã được bổ sung quy định cho tàu lặn du lịch trong vùng nước cảng biển.

Nghị định số 34/2025/NĐ-CP nêu rõ, tàu lặn chỉ được phép hoạt động tại vùng nước đã được Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam chấp thuận và được cơ quan có thẩm quyền giao khu vực biển. Thuyền viên điều khiển tàu lặn phải bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe: có đủ sức khỏe và độ tuổi lao động; có Giấy chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ cơ bản và đặc biệt (quản lý đám đông, huấn luyện an toàn, quản lý khủng hoảng trên tàu khách); tốt nghiệp chuyên ngành điều khiển tàu biển trình độ cao đẳng trở lên; từng đảm nhận chức danh sỹ quan boong tàu biển từ 6 tháng trở lên và sở hữu Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn điều khiển tàu lặn do nhà sản xuất cấp.