Cơ sở làng nghề còn bị động trong thương mại hóa sản phẩm
Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển Nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong giai đoạn 2018–2025, hoạt động xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm ngành nghề nông thôn, làng nghề được được đổi mới, đa dạng hóa phương thức tổ chức, từng bước tiệm cận thị trường trong nước và quốc tế.
Các chương trình quảng bá, Hội chợ xúc tiến thương mại đã tạo đầu ra hiệu quả cho các sản phẩm làng nghề, cơ sở ngành nghề nông thôn
Các Bộ ngành đã tổ chức nhiều Hội chợ, chương trình quảng bá tạo điểm hội tụ sản phẩm tiêu biểu, vừa là dịp quảng bá văn hóa và giá trị thủ công truyền thống tới người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Ở cấp địa phương, hầu hết các tỉnh thành đều tổ chức hội chợ thương mại tổng hợp hoặc chuyên đề gắn với sản phẩm ngành nghề. Một số địa phương như Hà Nội, Bắc Giang, Thừa Thiên Huế, Đồng Tháp, Trà Vinh... còn tổ chức gian hàng cố định giới thiệu sản phẩm nghề truyền thống tại các điểm du lịch, trạm dừng chân, trung tâm xúc tiến thương mại.
Đặc biệt, hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế được triển khai có trọng điểm. Trong giai đoạn 2021-2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt và triển khai 9 đề án xúc tiến thương mại dành cho hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam với tổng kinh phí hỗ trợ gần 16 tỷ đồng, bao gồm việc tổ chức đoàn doanh nghiệp tham dự các hội chợ quốc tế chuyên ngành như Ambiente Frankfurt (Đức), Maison et Objet (Pháp), New York Now (Hoa Kỳ); tổ chức tuần lễ quảng bá sản phẩm Việt tại thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc...
Các hoạt động xúc tiến thương mại này đã góp phần quan trọng thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm làng nghề, nghề truyền thống. Tổng doanh thu từ các hoạt động ngành nghề nông thôn hiện nay đạt gần 376.700 tỷ đồng, tăng hơn 200.400 tỷ đồng so với năm 2019. Đáng chú ý, đã có 145 làng nghề có sản phẩm xuất khẩu.
Các sản phẩm từ ngành nghề nông thôn tại TP. Đà Nẵng
Mặc dù vậy, công tác xúc tiến thương mại tại các cơ sở sản xuất, làng nghề nông thôn vẫn còn những hạn chế. Thấy rõ nhất là sự bị động trong hoạt động này từ phía các chủ thể sản phẩm.
Theo kết quả sơ bộ điều tra, khảo sát thực trạng làng nghề Việt Nam do Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường thực hiện trong năm 2025, hoạt động xúc tiến thương mại trong các làng nghề có sự khác biệt rõ rệt giữa các loại hình cơ sở sản xuất. Có 47,2% cơ sở sản xuất lớn là các doanh nghiệp, hợp tác xã đã quan tâm, tham gia các hội chợ trong nước; trong khi đối với các hộ gia đình mới chỉ có 11,6% đơn vị có tham gia.
Đối với các hội chợ quốc tế, chỉ có 5,6% cơ sở sản xuất lớn có tham gia, và có rất ít hộ sản xuất ngành nghề nông thôn có tham gia các chương trình này (mới chỉ có 0,4% hộ gia đình).
Điều này cho thấy mức độ chủ động trong công tác xúc tiến thương mại còn hạn chế, đặc biệt đối với hộ gia đình. Kết quả này cũng phản ánh quy mô nhỏ lẻ và nguồn lực hạ chế của đa số cơ sở sản xuất làng nghề.
Xúc tiến thương mại giữ vai trò then chốt để mở rộng thị trường cho sản phẩm làng nghề
Xúc tiến thương mại giữ vai trò then chốt để mở rộng thị trường cho sản phẩm làng nghề
Trao đổi với báo Công Thương, ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho rằng các làng nghề Việt Nam cần phải đa dạng hóa sản phẩm và thị trường. Trong đó, tìm kiếm thị trường ngách để tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm thủ công truyền thống. Song song với đó, mở rộng xuất khẩu qua kênh thương mại điện tử xuyên biên giới. Để làm được những điều này, bên cạnh sự nỗ lực của các làng nghề, cơ sở ngành nghề nông thôn thì cần có sự đồng hành, hỗ trợ từ phía Nhà nước, chính quyền địa phương.
Thông tin tại Hội nghị sơ kết 6 năm thực hiện nghị định số 52/2018/NĐ-CP và 3 năm thực hiện Quyết định số 801/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây tại TP. Đà Nẵng, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp cho biết, bên cạnh việc chú trọng sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, trong bối cảnh toàn cầu hóa, hoạt động xúc tiến thương mại giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam.
Những năm qua, với sự hỗ trợ từ Nhà nước, nhiều đoàn doanh nghiệp, làng nghề và nghệ nhân đã có cơ hội tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, đặc biệt tại các hội chợ triển lãm quốc tế lớn. Các chương trình đã giúp các làng nghề, cơ sở ngành nghề nông thôn quảng bá thương hiệu và sản phẩm mà còn là cơ hội quý để doanh nghiệp quan sát, học hỏi, cập nhật xu hướng tiêu dùng mới, từ đó định hướng phát triển sản phẩm phù hợp hơn với thị hiếu toàn cầu; mở rộng mạng lưới đối tác và thúc đẩy cơ hội hợp tác kinh doanh.
Đẩy mạnh các hoạt động kết nối giao thương B2B để cơ sở sản xuất, làng nghề nông thôn tìm kiếm đối tác,mở rộng thị trường
Để có được kết quả bền vững, theo ông Tiến các cơ sở làng nghề, hộ sản xuất kinh doanh ngành nghề nông thôn cần có chiến lược xúc tiến thương mại chuyên nghiệp và dài hạn, kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến.
Trong đó, duy trì và phát huy các kênh xúc tiến thương mại truyền thống như hội chợ, triển lãm quốc tế, tuần hàng Việt Nam tại nước ngoài. “Đây vẫn là công cụ hữu hiệu để tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, nhà nhập khẩu và nhà phân phối. Hoạt động kết nối giao thương trực tiếp (B2B) cần được tổ chức bài bản hơn, đặc biệt tại các thị trường trọng điểm như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản”, ông Tiến nói.
Bên cạnh đó, tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại trên các nền tảng số.
Chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 801/QĐ-TTg ngày 7/7/2022 đã đặt mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 30% số làng nghề có sản phẩm được bảo hộ sở hữu thương hiệu; nâng kim ngạch xuất khẩu hàng TCMN của các làng nghề đạt khoảng 4 tỷ USD; 100% cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong làng nghề đáp ứng các quy định về bảo vệ môi trường. Đến năm 2030, có ít nhất 50% số làng nghề có sản phẩm được bảo hộ sở hữu thương hiệu; nâng kim ngạch xuất khẩu hàng TCMN của các làng nghề đạt khoảng 6 tỷ USD.
