Cấm thuốc lá điện tử: Bước đi mạnh mẽ bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Thuốc lá thế hệ mới, bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng về bản chất vẫn là đưa nicotine - chất gây nghiện vào cơ thể. Mặc dù các nhà sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn tuyên bố các sản phẩm này là giải pháp thay thế cho người hút thuốc và không nhắm vào giới trẻ. Nhưng bằng chứng thực tiễn cho thấy, các sản phẩm này nhắm tới một lượng lớn khách hàng mới (chưa từng hút thuốc) bao gồm cả phụ nữ và trẻ em.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang tăng nhanh về số người sử dụng, tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người dân, đặc biệt là đối với giới trẻ. Qua điều tra liên quan đến sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo các nhóm tuổi thấy rằng, nhu cầu và việc sử dụng trong giới trẻ, đặc biệt là đối với trẻ em gái cũng tăng lên. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm học sinh từ 13 – 17 tuổi cũng tăng 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023...

Lực lượng Quản lý thị trường Bà Rịa – Vũng Tàu kiểm tra, thu giữ nhiều sản phẩm thuốc lá điện tử bày bán trái phép. Ảnh: Nguyễn Ngọc

Tại Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV, các đại biểu đã biểu quyết thông qua quyết định quan trọng: cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và các sản phẩm liên quan trên phạm vi cả nước từ năm 2025. Đây được đánh giá là một bước đi mang tính đột phá trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, trước mối đe dọa ngày càng gia tăng từ thuốc lá điện tử.

TS. Nguyễn Huy Quang - Trưởng ban Tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho hay, Nghị quyết của Quốc hội về việc cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện từ năm 2025 là một quyết định lịch sử, rất quan trọng mang tính nhân văn, thể hiện tính nhất quán trong việc phòng ngừa người dân, đặc biệt là các đối tượng trẻ tuổi, thế hệ tương lai của đất nước khi các em đang chuyển sang sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng kết hợp sử dụng cả shisha, bóng cười gây nghiện và các chất kích thích khác. Bởi, việc sử dụng này không chỉ gây ra nhiều loại bệnh không lây nhiễm mà còn ảnh hưởng đến sức khoẻ tâm thần của thế hệ trẻ, ảnh hưởng đến chất lượng dân số của cả dân tộc.

Tại Bà Rịa – Vũng Tàu, từ tháng 5/2024, tỉnh này cũng đã ban hành công văn gửi các Sở: Y tế, Công Thương, Thông tin và Truyền thông; Cục Quản lý thị trường; UBND các huyện, thị, thành phố trên địa bàn về việc tăng cường quản lý, kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thầy giáo Lê Trọng Anh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Thắng Nhất (TP. Vũng Tàu) trò chuyện với học sinh ngoài giờ học trên lớp. Ảnh: Nguyễn Ngọc

Anh Nguyễn Văn Quý (phường Thắng Tam, TP. Vũng Tàu) cho hay, qua báo chí tôi được biết Quốc hội đã cấm thuốc lá điện tử, bản thân anh cũng đồng tình về quyết định này. Bởi, theo anh Quý, hiện tại anh cũng có con trai đang là học sinh cấp 3, lứa tuổi muốn chứng tỏ bản thân, rất dễ xa ngã, a dua với bạn bè. "Mặc dù gia đình thường xuyên nhắc nhở con tránh xa thuốc lá điện tử, kể cả là thuốc lá điếu đầu lọc nhưng tôi vẫn lo lắng khi môi trường cấp 3 hiện nay nhiều học sinh cũng đã sử dụng loại thuốc lá này. Tôi nghĩ, việc cấm sẽ hạn chế tình trạng buôn bán thuốc lá điện tử công khai, tự do như hiện nay. Các bậc phụ huynh như tôi sẽ bớt đi mối lo con dễ dàng có thể mắc nghiện. Mong rằng việc cấm này sẽ được triệt để trong thời gian tới” anh Quý nói.

Thầy giáo Lê Trọng Anh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Thắng Nhất (TP. Vũng Tàu) đánh giá, việc Quốc hội thông qua quyết định cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử trên toàn Việt Nam là một bước đi đúng đắn nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ trước những nguy cơ tiềm ẩn từ thuốc lá điện tử. Đồng thời làm thay đổi nhận thức sai lệch, ngăn chặn ảnh hưởng tiêu cực từ các trào lưu không lành mạnh ở các em học sinh.

Tuy nhiên, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Thắng Nhất cũng cho rằng, khi bị cấm, có thể xuất hiện các hành vi lén lút mua bán và sử dụng trái phép. Một số học sinh có thể không hiểu rõ lý do cấm và coi đây là sự "hạn chế tự do," dẫn đến phản ứng tiêu cực.

Do đó, về phía nhà trường, Thầy giáo Lê Trọng Anh cho biết, trong thời gian tới, nhà trường sẽ tổ chức những hoạt động tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điện tử trong tiết chào cờ đầu tuần. Lồng ghép thông tin về tác hại của thuốc lá điện tử vào các môn Khoa học, Giáo dục công dân, hoặc hoạt động trải nghiệm.

Đồng thời, thông tin đến phụ huynh học sinh, phối hợp với họ trong việc tuyên truyền, giám sát, ngăn chặn hành vi mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử của các em học sinh.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý thị trường Bà Rịa – Vũng Tàu, về góc độ quản lý, trong thời gian tới, Cục sẽ chỉ đạo các đơn vị trực thuộc chủ động tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, bám sát tình hình thị trường, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi liên quan đến buôn bán, bày bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cả trên không gian mạng.

Đồng thời, tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân, cộng đồng, các trường học trên địa bàn tỉnh về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để các tầng lớp nhân dân hiểu rõ về bản chất, kịp thời ngăn chặn, tố giác những hành vi mua bán, sử dụng loại thuốc lá thế hệ mới này.