Các nước tìm cách mở lại Hormuz
Theo tờ The Times of Isarel, ngày 2/4, Anh cho biết khoảng 40 quốc gia đang thảo luận các biện pháp chung nhằm khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Mỹ sẽ “không liên quan gì” đến eo biển đang bị đóng này, và kêu gọi các quốc gia khác “tự đi tìm dầu của mình”.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper trong cuộc họp trực tuyến. Ảnh: TTXVN
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper nhận định việc Iran phong tỏa tuyến đường thủy này đang tác động tiêu cực đến an ninh kinh tế toàn cầu. Bà đưa ra phát biểu này khi chủ trì cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của Pháp, Đức, Canada, UAE và Ấn Độ.
Đáng chú ý, Mỹ không tham gia các cuộc thảo luận lần này. Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho rằng việc đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz là trách nhiệm của các quốc gia phụ thuộc vào tuyến vận tải này.
Eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu đã bị Iran phong tỏa, nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel từ cuối tháng 2. Diễn biến này khiến giá năng lượng tăng mạnh, buộc nhiều quốc gia phải gấp rút tìm giải pháp khơi thông tuyến đường huyết mạch này.
Ban đầu, các nước châu Âu tỏ ra dè dặt trước đề xuất điều động lực lượng hải quân, do lo ngại bị cuốn vào xung đột. Tuy nhiên, áp lực từ việc giá năng lượng leo thang đã thúc đẩy họ cân nhắc thành lập một liên minh để bảo vệ lợi ích kinh tế của mình. Theo các nguồn tin, sáng kiến này hiện vẫn ở giai đoạn đầu, với Anh và Pháp đóng vai trò dẫn dắt.
Cuộc thảo luận hiện tập trung vào việc xác định những quốc gia nào sẽ sẵn sàng tham gia. Người phát ngôn Lực lượng Vũ trang Pháp Guillaume Vernet cho biết tiến trình sẽ được triển khai theo nhiều giai đoạn và chưa thể bắt đầu cho đến khi xung đột Trung Đông hạ nhiệt hoặc chấm dứt.
Một trọng tâm chính của các cuộc thảo luận là làm sao để các chủ tàu cảm thấy yên tâm để cho phép tàu thuyền hoạt động trở lại tại khu vực này, đồng thời giảm chi phí bảo hiểm đang tăng cao. Tuy vậy, ông Vernet thừa nhận việc đảm bảo an ninh lâu dài vẫn cần có sự phối hợp với Iran, điều hiện giờ không hề dễ để đạt được.
Bên cạnh các giải pháp ngoại giao, các nước cũng đã bắt đầu thảo luận về khả năng triển khai trang thiết bị quân sự. “Chúng ta sẽ cần huy động đủ số lượng tàu thuyền, đồng thời bảo đảm năng lực phối hợp trên không, trên biển và khả năng chia sẻ thông tin tình báo”, ông Vernett nói.
Anh dự kiến sẽ tổ chức một cuộc họp giữa các nhà hoạch định quân sự vào tuần tới để tiếp tục bàn chi tiết kế hoạch.
Eo biển Hormuz vẫn mở với Nga
Theo Reuters, Trợ lý của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Yuri Ushakov, ngày 2/4 cho biết, trong khi Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz đối với hầu hết các tàu thuyền, tuyến đường này “vẫn mở đối với Nga”.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, gần 2.000 con tàu hiện đang bị mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, một số tàu có liên hệ với Iran, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan vẫn có thể đi qua eo biển.
Những bình luận của ông Ushakov được đưa ra trong bối cảnh Ngoại trưởng Iran và Nga thảo luận về an ninh hàng hải tại tuyến đường thủy quan trọng này trong một cuộc điện đàm.
Bộ Ngoại giao Nga cho biết hai bên cũng đã thảo luận về những nỗ lực của một số quốc gia nhằm hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.
Tuyên bố nêu rõ, hai bên đồng thời “trao đổi quan điểm về tiến trình thảo luận tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về các phương pháp bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz, cũng như khắc phục các hậu quả khác từ chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran”.
Trước đó, hãng thông tấn nhà nước IRNA dẫn lời một quan chức công bố sáng 2/4 cho biết, Iran và Oman đang phối hợp xây dựng một nghị định thư nhằm “giám sát hoạt động quá cảnh” qua eo biển Hormuz. Ông Kazem Gharibabadi, Thứ trưởng phụ trách các vấn đề quốc tế và pháp lý của Iran, khẳng định lưu lượng tàu chở dầu đi qua tuyến vận tải chiến lược này “cần được giám sát và điều phối” bởi hai quốc gia.
