Xuất khẩu nông phẩm sang thị trường EU: Đẩy mạnh áp dụng tiêu chuẩn Global G.A.P

Phát biểu khai mạc Phiên tư vấn “Global G.A.P – Hộ chiếu tiếp cận thị trường nông phẩm EU”, ông Lê Hoàng Tài- Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương)- cho hay: Ngành sản xuất nông sản, thực phẩm đang trải qua giai đoạn chuyển đổi ấn tượng, đưa Việt Nam trở thành nhà cung cấp nông sản, thực phẩm quan trọng cho thị trường thế giới. Năm 2021 là dấu mốc quan trọng khi các loại trái cây như vải, nhãn của Việt Nam được xuất khẩu trực tiếp sang thị trường Tây âu.

EU hiện là thị trường xuất khẩu nông sản lớn thứ 3 của Việt Nam với giá trị khoảng 5,5 tỷ USD/năm. Mặc dù đã đạt thành công nhất định song việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường này còn nhiều khó khăn. Một trong những nguyên do chính là việc phát triển vùng trồng đạt chuẩn Global G.A.P còn chậm, do đó thiếu nguyên liệu đủ tiêu chuẩn cho xuất khẩu.

Với kinh nghiệm hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực hỗ trợ thương mại tại thị trường EU, ông Nguyễn Cảnh Cường- Tham tán thương mại Việt Nam tại Vương quốc Anh cũng- bày tỏ: Một trong những điều kiện tiên quyết để nông phẩm Việt Nam thâm nhập thị trường EU là đáp ứng tiêu chuẩn Global G.A.P. Đối tác EU có tổ chức nghiên cứu, thống kê về sản xuất nông nghiệp của Việt Nam và mong muốn thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài, bền vững do vậy rất quan tâm và yêu cầu cao với quy trình sản xuất nông phẩm của Việt Nam. “Có một thực tiễn, doanh nghiệp Việt Nam khi không đủ số lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn, sẵn sàng thu gom hàng hoá từ nhà sản xuất khác để đáp ứng đủ đơn hàng. Điều này gây e ngại và khiến nhà nhập khẩu muốn phối hợp kiểm soát chất lượng đơn hàng”, ông Nguyễn Cảnh Cường chia sẻ.

Chứng nhận Global G.A.P- điều kiện tiên quyết để nông phẩm Việt Nam thâm nhập thị trường EU

Trên thực tế, Global G.A.P đã trở thành tiêu chuẩn nhập khẩu rất phổ biến tại các thị trường cao cấp như EU. Tuy nhiên tại Việt Nam, nhận thức của doanh nghiệp về tiêu chuẩn này chưa thực sự đúng với bản chất. Nhiều doanh nghiệp vẫn coi Global G.A.P chỉ là một tờ giấy chứng nhận cần thiết để đưa cho nhà nhập khẩu và bán được hàng. Quan niệm này chưa chính xác và nếu có được chứng nhận Global G.A.P thì không có ý nghĩa, bởi Global G.A.P là một quy trình sản xuất, thực hành nông nghiệp tốt, duy trì các quy trình sản xuất này giúp doanh nghiệp đảm bảo sản phẩm không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép.

Theo TS. Hán Quang Hạnh- Đại học Glasgow, Vương quốc Anh, Global G.A.P đem lại rất nhiều lợi ích. Xét về sản xuất, Global G.A.P giúp nâng cao lợi nhuận do giảm chi phí, giảm lãng phí; bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Về thương mại, có Global G.A.P doanh nghiệp khẳng định được chất lượng; tạo sự tin tưởng và tiếp cận được thị trường cho dù là khó tính. Global G.A.P là những nguyên tắc, trình tự, thủ tục hướng dẫn tổ chức, cá nhân sản xuất, thu hoạch, xử lý sau thu hoạch nhằm đảm bảo an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, đảm bảo sức khoẻ người sản xuất và người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và truy suất nguồn gốc sản phẩm. “Tóm lại, Global G.A.P là chứng nhận quy trình sản xuất, thu hoạch chứ không chứng nhận sản phẩm”, TS. Hán Quang Hạnh nhấn mạnh.

Trước tình trạng doanh nghiệp trong nước khó khăn trong việc xây dựng và đạt tiêu chuẩn Global G.A.P, TS. Hán Quang Hạnh- chỉ ra: Nguyên nhân do việc quy hoạch xây dựng trang trại chưa hợp lý; đa số chưa lập kế hoạch, quy trình sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản; chưa quan tâm đúng mức tới việc ghi chép, theo dõi quá trình sản xuất; chưa quan tâm đúng mức tới phúc lợi của người lao động, vấn đề chất thải và ô nhiễm môi trường; chưa thường xuyên đánh giá và cải tiến quy trình sản xuất; công nhân chưa được tập huấn đầy đủ, chưa thực hiện theo đúng quy trình sản xuất đã đặt ra.

Về giải pháp khắc phục, theo TS. Hán Quang Hạnh, doanh nghiệp cần tìm hiểu và tuân thủ các điểm kiểm soát theo tiêu chuẩn Global G.A.P; tự đánh giá nội bộ và tự cải tiến; có thể thuê chuyên gia tư vấn.

Với trở ngại hầu hết quy mô trang trại nhỏ gây tốn kém khi đánh giá và thực hành tiêu chuẩn Global G.A.P, các chuyên gia cho rằng, phương án liên kết các doanh nghiệp thành một hợp tác xã có quy mô lớn, có hệ thống quản lý là phù hợp. Khi đó, chuyên gia tiến hành đánh giá các tiêu chuẩn Global G.A.P sẽ đỡ tốn kém chi phí, đồng thời đảm bảo đủ sản lượng cho đơn hàng xuất khẩu lớn. Ngoài ra, các trang trại phải có thời gian thành lập tối thiểu 3 tháng trước khi tiến hành đánh giá. Thời điểm đánh giá xắp sếp càng gần ngày thu hoạch càng tốt.

“Nông nghiệp Việt Nam đã được thế giới thừa nhận là kỳ tích của châu Á khi từ một nước đói nghèo vươn lên thành quốc gia xuất khẩu nông sản lớn. Việt Nam có điều kiện tự nhiên thuận lợi, người nông dân giàu kinh nghiệm và rất giỏi. Vấn đề của nông nghiệp Việt Nam hiện nay là chuyển từ giai đoạn sản xuất theo tiêu chuẩn thông thường, tiêu chuẩn của thị trường trung bình sang giai đoạn sản xuất cho thị trường cao cấp để đạt giá trị gia tăng lớn hơn, phát triển bền vững hơn”, ông Nguyễn Cảnh Cường nhấn mạnh.