Xu hướng thị trường Halal toàn cầu: Cơ hội cho Việt Nam

Sự chuyển dịch tích cực

Chia sẻ tại Hội thảo khoa học quốc tế Đổi mới sáng tạo, hội nhập và phát triển bền vững với chủ đề “Kinh tế Halal: Động lực của phát triển bền vững” do Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (ISAWAAS) phối hợp cùng Trường Đại học Thương mại và Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường (IESE) tổ chức mới đây, ông Adam Mulawarman Tugio - Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Indonesia tại Việt Nam cho rằng: Hơn 80% sản phẩm Halal tiêu thụ trên toàn cầu nằm ở các quốc gia Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC).

Tuy nhiên, theo ông Adam Mulawarman Tugio, xu hướng mới đang định hình lại thị trường Halal toàn cầu, bởi thực tế thời gian gần đây cho thấy, nhu cầu về các sản phẩm Halal không chỉ đến từ người Hồi giáo. Người tiêu dùng phi Hồi giáo đến từ các quốc gia như: Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu, châu Mỹ... đang dần ưa chuộng sản phẩm Halal vì sự gắn kết giữa tiêu chuẩn này với tính vệ sinh, minh bạch và phát triển bền vững.

Đặc biệt hơn, theo nhận định của các chuyên gia, kinh tế Halal quốc tế không còn bó hẹp trong phạm vi các sản phẩm liên quan đến thực phẩm, mà đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực như dược phẩm, mỹ phẩm, du lịch và dịch vụ... hình thành một hệ sinh thái kinh tế tương đối toàn diện.

Cũng liên quan đến vấn đề này, PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung - Viện trưởng Tây Á, Nam Á và Châu Phi ISAWAAS nhận định: Halal không chỉ là chứng nhận tôn giáo mà là sự giao thoa của nhiều tiêu chuẩn khắt khe như an toàn vệ sinh thực phẩm (tương đồng với ISO 22000, HACCP), trách nhiệm xã hội (đối xử nhân đạo với động vật, không gian lận lao động) và tính toàn vẹn của toàn bộ chuỗi cung ứng.

Sự chuyển dịch từ "Halal" (hợp pháp, được phép) sang "Halalan Toyyiban" (vừa được phép, vừa tốt, sạch, an toàn và chất lượng cao) cho thấy Halal đang trở thành một hệ sinh thái kinh tế nhân văn, tương thích hoàn toàn với các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên hợp quốc.

Cơ hội cho doanh nghiệp Việt

Với quy mô thị trường Halal toàn cầu dự báo vượt 10.500 tỷ USD vào năm 2030, kinh tế Halal không còn là thị trường ngách mang nặng văn hóa tôn giáo khó tiếp cận mà đang mang đến cơ hội cho nhiều quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp khai thác, trong đó có Việt Nam. Với phân khúc thực phẩm và đồ uống Halal dự kiến đạt 6.751,83 tỷ USD vào năm 2032 và tốc độ tăng trưởng kép ấn tượng 12,5%, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một "mắt xích" trong chuỗi cung ứng này.

Đặc biệt, Việt Nam là một quốc gia có lợi thế lớn về nông nghiệp, mạng lưới Hiệp định Thương mại tự do (FTA) rộng khắp và chi phí sản xuất cạnh tranh. Nếu kết hợp được cách tiếp cận ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) hiện có với các giá trị Halal, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm Halal chi phí thấp nhưng độ tin cậy cao.

Thực tế, để tận dụng cơ hội thâm nhập sâu hơn vào thị trường Halal, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 10/QĐ-TTg về phê duyệt đề án phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030. Đặc biệt, việc thành lập Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia (HALCERT) vào năm 2024 và ban hành các Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) là minh chứng cho tầm nhìn đưa Việt Nam thành "mắt xích” trọng yếu trong chuỗi cung ứng Halal toàn cầu.

Ông Ramlan Osman - Phụ trách Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia cho biết, chỉ sau hơn 1 năm đi vào hoạt động, HALCERT Việt Nam đã chứng nhận được hơn 1.000 sản phẩm cho các doanh nghiệp Việt Nam. Đây là cơ hội để Việt Nam đạt được con số 10.000 sản phẩm Việt Nam có chứng nhận Halal trong vài năm tới. Điều này sẽ giúp Việt Nam nhanh chóng hoàn thiện hệ sinh thái Halal và sớm trở thành một trung tâm Halal trên phạm vi toàn cầu dù không phải là quốc gia Hồi giáo.  

Đánh giá về chuỗi cung ứng Halal, đăc biệt là nguồn thịt Halal, ông Raja Mahmood Janjua - chủ chuỗi nhà hàng Halal Nan n Kabab và thương hiêu Bánh mì Halal Raja Express - cho biết: Trước đây, nguồn cung thịt Halal tại Việt Nam rất hạn chế, đa số phải nhập từ Australia. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, Việt Nam đã nuôi được gà Halal. Tại tỉnh Khánh Hòa (trước là Ninh Thuận), nguồn cừu nuôi lấy thịt cũng khá nhiều, nhưng để thị trường Halal phát triển, Việt Nam cần có chính sách giúp người chăn nuôi đạt chuẩn Halal về giết mổ để cung cấp thit cừu số lượng lớn cho thị trường và xuất khẩu thit cừu Halal.

Bà Phạm Thị Thanh Thủy - Giám đốc công ty TNHH TM Việt Nam - Pakistan và Công ty Đào tạo Halal Raja Viêt Nam tin tưởng, một khi doanh nghiệp Viêt Nam nhận biết được cơ hội và chuyển hướng sang sản xuất các sản phẩm đạt chứng chỉ Halal thì mức tăng trưởng doanh thu sẽ rất ấn tượng và bền vững.

Xu hướng tiêu dùng Halal đang vượt ra ngoài phạm vi tôn giáo, lan rộng sang nhóm khách hàng phi Hồi giáo và nhiều lĩnh vực như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, du lịch. Với quy mô dự báo hơn 10.500 tỷ USD vào năm 2030, đây là thị trường tiềm năng lớn cho doanh nghiệp Việt Nam.