Xây dựng cơ chế pháp lý để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn: Đâu là điểm khó của doanh nghiệp dệt may?

Phát biểu tại hội thảo khoa học “Kinh tế tuần hoàn: Kinh nghiệm quốc tế và định hướng phát triển ở Việt Nam”, do Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam phối hợp với Viện Chiến lược chính sách Tài nguyên và môi trường tổ chức ngày 15/9, PGS.TS Bùi Tất Thắng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam - nhấn mạnh: Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với nhiều quốc gia và khu vực kinh tế, trong đó có những cam kết về tiêu chuẩn an toàn môi trường sinh thái, nên việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn là xu hướng tất yếu nhằm hướng tới phát triển bền vững.

Hội thảo “Kinh tế tuần hoàn: Kinh nghiệm quốc tế và định hướng phát triển ở Việt Nam” thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia, doanh nghiệp

Để thực hiện chủ trương đó, ngày 7/6/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 687/QĐ-TTg phê duyệt đề án phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam. Trong đó đã đề ra mục tiêu cụ thể đối với phát triển kinh tế tuần hoàn như: Góp phần giảm cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP ít nhất 15% vào năm 2030, hướng tới mục tiêu phát thải ròng về 0 vào năm 2050; đến năm 2030 các dự án kinh tế tuần hoàn trở thành động lực chủ yếu trong giảm tiêu hao năng lượng sơ cấp; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đảm bảo tiêu chuẩn thông qua các mô hình kinh tế tuần hoàn đạt 50%; 100% rác thải hữu cơ ở đô thị và 70% rác thải hữu cơ ở nông thôn được tái chế...

Triển khai quyết định trên, các bộ, ngành cũng đang nỗ lực triển khai nghiên cứu xây dựng cơ chế chính sách nhằm khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn.

Tại Hội nghị Môi trường toàn quốc lần thứ V diễn ra đầu tháng 8/2022, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường – ông Trần Hồng Hà - khẳng định, chuyển đổi xanh dựa trên nền tảng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, kinh tế số là con đường đưa đất nước phát triển bền vững, nâng cao chất lượng sống cho nhân dân. Nếu hành động chậm chễ, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội quý giá để đảm bảo Trái đất có thể sinh sống được và duy trì một hành tinh bền vững cho tất cả trong tương lai.

Đứng trước yêu cầu mới, nhiều doanh nghiệp đã thiết kế những quy trình tái chế, tái sử dụng, mô hình kinh doanh tuần hoàn hoặc theo hướng tuần hoàn, có thể kể đến như: Vinamilk, Nestlé, Coca-cola Việt Nam, Heineken Việt Nam, Tetra Pak...

Để hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn ít phát thải carbon, Tetra Pak đang nỗ lực sử dụng nguyên liệu tái sinh và giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi giá trị của mình. Đích đến mà công ty hướng tới là đạt tỷ lệ sử dụng nguyên liệu tái sinh lên tới 100% cho sản phẩm hộp giấy của mình và đưa mức phát thải về bằng không trong toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Nhiều doanh nghiệp đã thiết kế, đẩy mạnh tái chế, tái sử dụng, mô hình kinh doanh tuần hoàn

Mang theo cam kết “Bảo vệ điều tốt”, gồm bảo vệ thực phẩm, con người và trái đất, Tetra Pak đã đẩy mạnh nhiều hoạt động bền vững tại Việt Nam trong 12 năm qua, tập trung cùng với nhiều đối tác địa phương thu gom và tái chế vỏ hộp giấy đã qua sử dụng.

Đầu năm 2022, Tetra Pak đã công bố khoản đầu tư trị giá 1,2 triệu euro để nâng cấp và mở rộng năng lực tái chế vỏ hộp giấy đựng đồ uống đã qua sử dụng tại nhà máy giấy Đồng Tiến từ 9.000 tấn/năm lên 17.000 tấn/năm. Dự án dự kiến sẽ hoàn thành lắp đặt thiết bị máy móc vào đầu năm 2023 và đưa vào sử dụng vào quý 2 cùng năm.

Công ty cũng hợp tác với các nhà sản xuất sữa để thu gom vỏ hộp sữa tại trường học trong khuôn khổ chương trình sữa học đường và các nhà bán lẻ như Mega Market và AEON MALL triển khai việc thu gom tại các trung tâm mua sắm ở TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Nhằm tập hợp sức mạnh của khối doanh nghiệp, Tetra Pak đã cùng với các công ty hàng đầu trong lĩnh vực hàng tiêu dùng, sản xuất bao bì, bán lẻ và nhập khẩu sáng lập Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam với mục tiêu toàn bộ bao bì do các thành viên trong liên minh cung cấp cho thị trường Việt Nam sẽ được thu gom và tái chế vào năm 2030.

Hội nghị lần này tiếp tục là dịp để cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, chuyên gia kinh tế, nhà khoa học, doanh nghiệp… thảo luận làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế tuần hoàn; chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn của quốc tế, kinh nghiệm ở một số doanh nghiệp đã triển khai; đề xuất các chủ trương, chính sách định hướng tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với tổ chức quốc tế, đối tác FTA… trong giai đoạn mới.

Từ xu hướng chung về phát triển kinh tế tuần hoàn trên thế giới và điều kiện cụ thể của Việt Nam, các đại biểu thống nhất, để xây dựng và thực thi có hiệu quả kế hoạch quốc gia về phát triển kinh tế tuần hoàn, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, xây dựng và hoàn thiện đồng bộ các chế định pháp lý, cơ chế chính sách cho phát triển kinh tế tuần hoàn được đánh giá quan trọng; xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách về đầu tư, tài chính tín dụng, thuế, ứng dụng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ cao.

Ngoài ra, cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức cho cộng đồng về chủ trương, chính sách pháp luật trong phát triển kinh tế tuần hoàn.

Có sự hài hòa giữa lợi ích kinh tế và môi trường để tạo động lực kích thích cho mọi tầng lớp nhân dân thực hiện. Tăng cường sự kết nối giữa nhà khoa học, nhà đầu tư và thị trường tiêu thụ dưới sự hỗ trợ về chính sách của cơ quan quản lý nhà nước...