Tự chủ toàn diện, vì sao các bệnh viện chưa mặn mà?

Tháo gỡ vướng mắc các dự án bệnh viện trung ương tuyến cuối tại Hà Nam

Đây là chia sẻ của PGS.TS. Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai - tại tọa đàm "Tự chủ bệnh viện thế nào để phục vụ người dân tốt hơn", do Cổng Thông tin Chính phủ tổ chức cuối giờ chiều ngày 14/11.

Khó trăm bề

Theo PGS.TS. Đào Xuân Cơ, hiện nay Bệnh viện đang gặp khó khăn ở cả 4 vấn đề chính của tự chủ toàn diện, gồm: Tổ chức bộ máy và nhân sự; đầu tư, mua sắm, quản lý và sử dụng tài sản; tài chính, tiền lương và giá dịch vụ y tế; thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Bệnh viện Bạch Mai gặp nhiều khó khăn khi thực hiện tự chủ toàn diện

Trong 2 năm thực hiện thí điểm tự chủ toàn diện (2020, 2021) những khó khăn này không bộc lộ do số lượng bệnh nhân giảm rất nhiều vì dịch Covid-19 và giãn cách xã hội. Tuy nhiên, từ quý II/2022 khi dịch Covid-19 được kiểm soát trên cả nước, số lượng bệnh nhân tăng đột biến dẫn tới tình trạng không đủ máy móc, thiết bị phục vụ khám chữa bệnh.

Hiện tại, Bệnh viện Bạch Mai đang rất vướng. Cả hệ thống thiết bị y tế phục vụ phẫu thuật như robot Rosa, kính hiển vi phẫu thuật, đặc biệt là máy phục vụ chẩn đoán điều trị ung bướu và y học hạt nhân như Pet CT, cộng hưởng từ, xạ phẫu... phải lưu kho vì liên quan đến những sai phạm trong vấn đề liên doanh liên kết hoặc hết hợp đồng.

Do thiếu thốn trang thiết bị, bệnh nhân lại đông nên bệnh viện phải bố trí lại ca kíp làm việc. Nhiều cán bộ y tế ở nơi xa phải ra khỏi nhà lúc 3 - 4h sáng, 5h sáng phải đến bệnh viện. Các máy chiếu chụp tập trung ngoại trú ca sáng, nội trú ca chiều, để đảm bảo không từ chối bệnh nhân nào. Đây là giải pháp bệnh viện ứng phó trước tình trạng thiếu thiết bị.

Tuy nhiên, khó nhất hiện tại là nguồn tài chính chênh lệch thu chi để duy trì hoạt động của bệnh viện rất thấp, do bệnh viện thí điểm tự chủ toàn diện nhưng toàn bộ giá dịch vụ kỹ thuật y tế bệnh viện thu đúng bằng giá bảo hiểm y tế, trong khi giá này vẫn chưa được tính đúng tính đủ.

"Bệnh viện không ngại làm, không phải không dám làm tự chủ toàn diện mà khó nhất là chưa có văn bản pháp quy rõ ràng nên rất dễ sai phạm. Đây là điều kiện tiên quyết để thực hiện", PGS.TS. Đào Xuân Cơ nói.

Trong khi đó, GS.TS. Lê Văn Quảng - Giám đốc Bệnh viện K - cho rằng, các thách thức bệnh viện phải đối mặt rất nhiều, như không có vốn để đầu tư, giá viện phí chưa được tính đúng, tính đủ, bệnh nhân phải chi trả phí điều trị cao hơn cho dịch vụ khám chữa bệnh. Bệnh viện chịu áp lực phải nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh và cạnh tranh với các bệnh viện tư nhân để thu hút bệnh nhân.

"Thực tế, dù tự chủ hay không thì bệnh nhân đến Bệnh viện K vẫn đông. Hiện, số bệnh nhân đến khám, điều trị tại Bệnh viện tăng 30 - 40% so với trước. Bệnh viện đã quá tải, tuy nhiên nguồn thu giảm 1/3 so với trước", GS.TS. Lê Văn Quảng chia sẻ.

Giám đốc Bệnh viện K chia sẻ thêm, Bệnh viện K đang gặp khó khăn về tài chính do đang xây dựng cơ sở K1, ở giai đoạn xây thô và cần 1.020 tỷ đồng để hoàn thiện. "Nếu tự chủ, chúng tôi không lo được nguồn vốn này. Đồng thời trước đây bệnh viện có 9 máy xạ trị, nay chỉ 5 máy hoạt động. Có máy đã hết khấu hao, nên các máy còn lại hiện hoạt động hết công suất 23-24 h/ngày, bệnh nhân thức cả đêm xạ trị. Hiện chúng tôi cần khoảng 10 máy nữa, giá một máy 130 tỷ đồng, nên để đầu tư thì rất nhiều tiền”.

Cần bảo đảm điều kiện về thể chế, tổ chức và cơ chế giá

TS. Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội - đặt câu hỏi: "Tại sao chưa thể tự chủ hoàn toàn? Giao cho cơ sở tự chủ toàn diện mà họ chưa đủ điều kiện thì lợi bất cập hại".

Theo ông Lợi, để tự chủ toàn diện, phải bảo đảm các điều kiện về thể chế, tổ chức thực hiện và vấn đề cơ chế giá.

Đối với các bệnh viện tuyến cuối như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện K, cần phải đầu tư để hiện đại hóa công nghệ, để chăm sóc, điều trị những bệnh nặng; đồng thời các bệnh viện này cũng phải có nhiệm vụ chuyển giao công nghệ kỹ thuật hiện đại cho tuyến dưới và phải bảo đảm an sinh xã hội.

Nguyên Viện trưởng Viện Huyết học truyền máu Trung ương - GS.TS. Nguyễn Anh Trí - cho rằng chủ trương tự chủ là cần thiết nhưng hoạt động tự chủ theo nhóm nào thì bệnh viện phải đủ điều kiện, tự quyết định và phải tự chịu trách nhiệm trước người bệnh; chỉ nên tự chủ ở mức chi thường xuyên, chi một phần, không nên tự chủ toàn diện đối với các bệnh viện công lập.

Chia sẻ về vấn đề này, TS. Nguyễn Huy Quang - nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế - khẳng định: Tự chủ là nhu cầu tất yếu của các đơn vị sự nghiệp công lập nhưng tự chủ bệnh viện phải công bằng, chất lượng khám chữa bệnh được nâng cao, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân tốt hơn. Đặc biệt, bệnh viện vẫn phải bảo đảm chính sách an sinh xã hội.

Đưa ra tiếng nói của người trong cuộc, Giám đốc Viện K kiến nghị nhà nước đầu tư 3 - 5 năm nữa, sau đó bệnh viện chuyển sang tự chủ toàn diện. Còn chuyển sang tự chủ chi thường theo nhóm 2 Nghị định 60 thì phù hợp với bệnh viện trong giai đoạn này.

Kiến nghị của Giám đốc Viện K đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của các chuyên gia tham gia tọa đàm.