Quảng Ngãi: Phát triển kinh tế nhờ vào nội lực của địa phương

Đưa sản phẩm OCOP thành động lực phát triển

Sau khi sáp nhập, tỉnh Quảng Ngãi hình thành một không gian phát triển mới rộng lớn, có diện tích lớn thứ 5 cả nước. Tỉnh sở hữu địa hình đa dạng từ biển, đồng bằng đến núi cao, tạo nên tiềm năng phong phú cho phát triển kinh tế đa ngành, đặc biệt là công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ và du lịch. Trong bối cảnh đó, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và chương trình phát triển du lịch nông thôn trở thành những động lực quan trọng, góp phần chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông thôn tích hợp đa giá trị.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, sau hơn 6 năm triển khai chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), đến nay toàn tỉnh có 643 sản phẩm OCOP còn thời hạn, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 55 sản phẩm 4 sao và 586 sản phẩm 3 sao.

Hệ sinh thái OCOP ngày càng mở rộng với 320 chủ thể, gồm 52 doanh nghiệp (199 sản phẩm); 107 hợp tác xã (200 sản phẩm); 158 cơ sở/hộ kinh doanh (241 sản phẩm); 03 tổ hợp tác (3 sản phẩm). Sản phẩm OCOP của tỉnh Quảng Ngãi tập trung chủ yếu vào các nhóm: thực phẩm (468 sản phẩm), đồ uống (130 sản phẩm), dược liệu (30 sản phẩm), thủ công mỹ nghệ, sinh vật cảnh và dịch vụ du lịch cộng đồng.

Chương trình OCOP đã chứng minh vai trò là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Trước hết, OCOP góp phần chuyển đổi mô hình sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi giá trị. Nhiều sản phẩm sau khi tham gia OCOP đã được chuẩn hóa theo các quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm, cải thiện mẫu mã, bao bì theo hướng thân thiện môi trường và đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Theo báo cáo của các chủ thể, giá bán sản phẩm sau khi được chứng nhận OCOP tăng bình quân từ 15–20%, tạo động lực mở rộng quy mô sản xuất và tăng doanh thu.

Song song đó, chương trình OCOP đã nâng cao năng lực cho các chủ thể, đặc biệt là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhận thức về quản trị sản xuất, kiểm soát chất lượng, đầu tư hạ tầng, tiêu chuẩn hóa quy trình và xây dựng thương hiệu có nhiều đổi mới. Các chủ thể chủ động hơn trong việc phát triển thị trường, đa dạng hóa kênh phân phối, tiếp cận hệ thống bán lẻ hiện đại và từng bước hướng đến xuất khẩu.

Ông A Byot, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi cho rằng, chương trình phát triển các sản phẩm OCOP đã thay đổi tư duy sản xuất từ “làm ra cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”, mở ra cơ hội hội nhập quốc tế cho sản phẩm địa phương. Tỉnh đang tiếp tục tham mưu cơ chế hỗ trợ về máy móc, công nghệ bảo quản và truy xuất nguồn gốc, giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường.

Đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn

Song song với chương trình OCOP, chương trình phát triển du lịch nông thôn cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Sau sáp nhập, toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 16 điểm du lịch nông thôn được UBND tỉnh công nhận theo Luật Du lịch.

Những làng du lịch gắn với nông thôn được phát triển, bước đầu mang lại kết quả rất khả quan. Nhiều điểm du lịch cộng đồng ở Quảng Ngãi phát được nhiều du khách trong và ngoài tỉnh biết đến, tham gia trải nghiệm như: du lịch cộng đồng làng Bình Thành (xã Phước Giang); du lịch cộng đồng Rừng dừa Cà Ninh; du lịch cộng đồng Bàu Cá Cái (xã Vạn Tường); du lịch cộng đồng Làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh)…

Những mô hình du lịch này không chỉ làm thay đổi bộ mặt của nông thôn mà góp phần bảo tồn và phát huy những nét văn hóa độc đáo của địa phương. tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho người dân, đưa kinh tế phát triển theo hướng bền vững.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách, giải pháp để nâng cao chất lượng sản phẩm, năng lực tổ chức sản xuất, tiếp cận thị trường bền vững theo chuỗi giá trị sản phẩm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền cho rằng, thời gian qua, các sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh đã được cải thiện đáng kể về chất lượng, bao bì, nhãn mác và bộ nhận diện thương hiệu. Thị trường tiêu thụ cũng được mở rộng, không chỉ gói gọn trong địa phương mà đã vươn đến nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. “Do đó, kiên quyết không chạy theo số lượng, mà tập trung vào chất lượng sản phẩm”, ông Hiền nhấn mạnh.

Ông Hiền cũng chỉ ra một số hạn chế cần phải khắc phục, hoàn thiện các tiêu chí còn thiếu của các sản phẩm OCOP hiện nay như: bao bì của một số sản phẩm còn đơn giản, chưa tạo được sự nổi bật và chưa đủ sức cạnh tranh trên các kệ hàng lớn. Khả năng mở rộng thị trường, đặc biệt là chiến lược xuất khẩu và tiếp cận các kênh phân phối hiện đại (siêu thị, thương mại điện tử) còn chưa rõ ràng… “Mỗi sản phẩm OCOP là thành quả từ sự kết tinh lao động của nông dân, khoa học công nghệ và bản sắc văn hóa địa phương. Các cơ quan chức năng cần khảo sát, phân loại nhóm sản phẩm theo sức tiêu thụ để định hướng đầu tư, trong đó ưu tiên sản phẩm giàu bản sắc và có thế mạnh cạnh tranh”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền nói.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, gắn kết chặt chẽ với du lịch, phát triển các sản phẩm đặc thù phục vụ du khách cũng được tập trung đẩy mạnh. Phát triển du lịch nông thôn gắn với các giá trị độc đáo, tiềm năng, lợi thế về tài nguyên nông nghiệp, làng nghề, văn hóa và môi trường sinh thái của các địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tích hợp đa giá trị, bao trùm và bền vững.

Sau hơn 6 năm triển khai chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), đến nay toàn tỉnh Quảng Ngãi có 643 sản phẩm OCOP còn thời hạn, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 55 sản phẩm 4 sao và 586 sản phẩm 3 sao.