Tìm đường phát triển công nghiệp hỗ trợ da giày

Nguyên phụ liệu chủ yếu nhập khẩu

Sản xuất da giày là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của đất nước. Hàng năm, kim ngạch xuất khẩu của ngành da giày chiếm gần 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Ngoài ra, da giày cũng đáp ứng 50% nhu cầu tiêu dùng trong nước và giải quyết việc làm cho hơn 1 triệu lao động. Thế nhưng, ngành công nghiệp da giày Việt Nam vẫn chủ yếu dựa trên gia công, với nguyên phụ liệu phần lớn phải nhập khẩu. Hàng năm, ngành da giày buộc phải nhập khẩu tới gần 60% nguyên phụ liệu mới đủ nhu cầu sản xuất, trong đó nhập khẩu nhiều nhất là da thuộc.

Thống kê của Hiệp hội Da giày Việt Nam cho thấy, năm 2016, chỉ riêng nhập khẩu da thuộc, các doanh nghiệp da giày đã phải tốn kém khoảng 1,24 tỷ USD. Chưa kể các doanh nghiệp còn phải chi hàng tỷ USD để nhập khẩu các nguyên phụ liệu khác….

Lãnh đạo một công ty da giày lớn cho biết, ở Việt Nam đã có một số doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ, sản xuất nguyên phụ liệu cho ngành da giày như: Da thuộc, vải kỹ thuật, phụ kiện làm phom, đế, chất dẻo, keo dán, hóa chất…. Tuy nhiên, số lượng và quy mô doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ da giày còn quá manh mún, nhỏ bé, chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu của các doanh nghiệp da giày. Vì vậy, các doanh nghiệp da giày muốn có đủ nguyên liệu sản xuất phải chi hàng tỷ USD để nhập khẩu nguyên phụ liệu.

Ông Tăng Văn Đức - Giám đốc Công ty Giày Thượng Thăng cho biết: “Chính sự yếu kém, không phát triển công nghiệp hỗ trợ da giày dẫn tới tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm da giày xuất khẩu của Việt Nam rất thấp, chỉ 30 - 40%. Chưa nói, chất lượng của nhiều loại nguyên phụ liệu sản xuất trong nước hiện cũng chưa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, như các chỉ tiêu cơ lý, tính thẩm mỹ, độ đều và bền màu….

Phát triển công nghiệp hỗ trợ da giày là tất yếu

Ông Nguyễn Đức Thuấn - Chủ tịch Hiệp hội Da giày - túi xách Việt Nam (Lefaso) chia sẻ: “Đứng trước cơ hội phát triển, nhưng ngành da giày Việt Nam đã không làm được như Trung Quốc, là phát triển sản xuất giày dép song song với phát triển công nghiệp hỗ trợ sản xuất nguyên phụ liệu da giày”. Theo ông Thuấn, sự yếu kém về công nghệ, thiết bị và thiếu nguồn lực tài chính của các doanh nghiệp đã làm cho công nghiệp hỗ trợ da giày Việt Nam không thể cất cánh.

Trong khi đó, xuất khẩu da giày Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới và không ngừng gia tăng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu của sản phẩm da giày. Vì thế, không cách nào khác, Việt Nam phải phát triển công nghiệp hỗ trợ sản xuất nguyên phụ liệu cho da giày. Song theo phản ánh của ông Thuấn, “cái khó hiện nay là hầu hết các địa phương không mấy “mặn mà” với sản xuất da thuộc do lo ngại ô nhiễm môi trường. Các nguyên phụ liệu khác như: Giả da, vải dệt, đế giày, phom, khoen, khóa, chi tiết trang trí, keo, dây giày… tuy có tỷ lệ nội địa hóa cao hơn da thuộc, nhưng lại không cạnh tranh nổi về giá với sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Ngoài ra, cơ khí chế tạo phụ tùng, phụ kiện, hóa chất, dệt vải… cũng trong tình trạng yếu kém”.

Trước tình trạng này, ông Diệp Thành Kiệt - Phó chủ tịch Lefaso cho rằng: Nhà nước cần phải cho xây dựng ngay các khu công nghiệp tập trung sản xuất da thuộc, dệt nhuộm, vải giả da… chuyên dùng cho ngành da giày, với hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn; khuyến khích các địa phương xây dựng cụm công nghiệp chuyên sản xuất các loại nguyên phụ liệu cho da giày…. Song song đó, cần có sự đồng bộ về cơ chế, chính sách, các giải pháp thu hút đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia vào sản xuất da giày, kết nối các doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.