Thương mại điện tử tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng thị trường nội địa

Các nền tảng số giữ vai trò chủ đạo trong phân phối

Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2025, thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì mức tăng trưởng hai con số, với quy mô bán lẻ trực tuyến ước đạt khoảng 32 tỷ USD, chiếm khoảng 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Trong đó, riêng lĩnh vực bán lẻ hàng hóa trực tuyến đạt khoảng 22,5 tỷ USD.

Động lực chính thúc đẩy tăng trưởng thương mại điện tử thời gian qua đến từ nhiều yếu tố. Tỷ lệ người dân sử dụng internet đã vượt trên 80%, trong đó phần lớn người dùng thường xuyên tham gia mua sắm trực tuyến. Cùng với đó, thanh toán số phát triển mạnh mẽ với sự phổ biến của ví điện tử, ngân hàng số và các nền tảng thanh toán trực tuyến, góp phần gia tăng tính thuận tiện và an toàn cho giao dịch.

Hệ sinh thái logistics và giao hàng nhanh cũng bùng nổ mạnh mẽ. Năm 2024, dịch vụ bưu chính phục vụ thương mại điện tử ước đạt khoảng 2,4 tỷ gói, kiện, tăng 30% so với năm 2023. Sự phát triển của kho hàng thông minh và hạ tầng chuyển phát tại các đô thị lớn tiếp tục tạo nền tảng quan trọng cho thương mại điện tử mở rộng quy mô.

Tại thị trường Việt Nam, các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, chiếm thị phần áp đảo trong các giao dịch trực tuyến. Cạnh tranh giữa các nền tảng diễn ra gay gắt, thể hiện qua việc mở rộng dịch vụ, đẩy mạnh chương trình khuyến mại, đồng thời điều chỉnh mức phí để thích ứng với yêu cầu quản lý mới. Từ đầu năm 2025, một số sàn như Shopee và Lazada đã áp dụng giảm mức phí trung bình từ 6,5 đến 15%.

Song song với đó, mua sắm qua mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng bùng nổ mạnh mẽ, đặc biệt trên nền tảng TikTok Shop. Đây trở thành kênh tiêu thụ nhanh đối với các nhóm hàng thời trang, mỹ phẩm và hàng tiêu dùng nhanh. Hình thức này giúp các nhà bán hàng nhỏ tiếp cận trực tiếp khách hàng với chi phí thấp, song cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kiểm soát chất lượng và minh bạch nguồn gốc sản phẩm.

Doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, ngày càng tham gia sâu vào các kênh phân phối số. Việc Chính phủ ban hành các chính sách hỗ trợ, như Nghị định số 80/2021/NĐ-CP quy định hỗ trợ tối đa 50% chi phí duy trì tài khoản trên sàn thương mại điện tử (tối đa 50 triệu đồng mỗi năm trong vòng hai năm), đã tạo điều kiện cho hàng chục nghìn doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể và hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong bối cảnh đó, các mô hình bán lẻ hợp kênh và đa kênh được nhiều doanh nghiệp ứng dụng nhằm tận dụng tối đa lợi thế của từng kênh bán hàng. Doanh nghiệp kết hợp cửa hàng truyền thống với gian hàng trên sàn thương mại điện tử, ứng dụng riêng, nền tảng mạng xã hội và dịch vụ giao hàng nhanh để tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. Hệ thống bán lẻ truyền thống như siêu thị và cửa hàng tiện lợi cũng tăng tốc chuyển đổi số, triển khai ứng dụng mua sắm trực tuyến, giao hàng tận nhà và các chương trình khách hàng thân thiết trên nền tảng số nhằm duy trì sức cạnh tranh.

Hành vi tiêu dùng thay đổi

Sự phát triển của thương mại điện tử kéo theo những thay đổi rõ nét trong hành vi tiêu dùng. Khi mua sắm qua kênh trực tuyến, người tiêu dùng thực hiện hành vi mua bán gián tiếp, không trực tiếp trải nghiệm hàng hóa tại thời điểm quyết định mua. Điều này đặt ra các yêu cầu ngày càng cao đối với người bán.

Trong đó, tính minh bạch về nguồn gốc hàng hóa được đặt lên hàng đầu. Người tiêu dùng đòi hỏi khả năng truy xuất nguồn gốc, thông tin sản phẩm rõ ràng và chính sách khuyến mại công khai, đặc biệt đối với các nhóm hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Đây là áp lực buộc doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm và tính chuyên nghiệp trong quản lý chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, yêu cầu về tốc độ và độ chính xác trong giao hàng, chính sách đổi trả và hậu mãi minh bạch cũng ngày càng trở nên khắt khe. Tiêu dùng qua kênh số không chỉ phổ biến ở đô thị mà còn lan tỏa mạnh mẽ tới khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, nhờ sự phát triển của hạ tầng viễn thông và các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, trong đó có việc phổ cập tên miền “.vn” miễn phí cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Xu hướng này mở rộng đáng kể cơ hội tiếp cận thị trường cho hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương, giúp giảm chi phí mặt bằng, mở rộng tệp khách hàng và từng bước hòa nhập vào nền kinh tế số.

Có thể thấy, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử không chỉ làm thay đổi hành vi tiêu dùng mà còn trở thành đòn bẩy quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để các đơn vị nhỏ lẻ tham gia sâu hơn vào thị trường nội địa và từng bước mở ra khả năng kết nối với thương mại điện tử xuyên biên giới trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, thương mại điện tử cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý nhà nước, bao gồm yêu cầu kiểm soát chất lượng hàng hóa, phòng chống gian lận thương mại; sự chênh lệch trong khả năng tiếp cận công nghệ giữa đô thị và nông thôn, giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ; chi phí đầu tư hạ tầng công nghệ; cũng như các vấn đề về bảo mật dữ liệu, an toàn thông tin và giao dịch điện tử.

Trong thời gian tới, việc đồng bộ chính sách, tăng cường giám sát thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và phát triển hạ tầng logistics, công nghệ được xác định là những yếu tố then chốt để thương mại điện tử tiếp tục phát huy vai trò trong nền kinh tế số Việt Nam.