Thị trường trái phiếu doanh nghiệp bước đầu có khởi sắc nhưng cần thời gian

Sau những cú chao đảo, tròng trành trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong nước với những Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát và Nhật Nam, trong quý III, thị trường quan trọng này đã dần ổn định trở lại và có những khởi sắc đáng ghi nhận với việc nhiều doanh nghiệp đã có được những khoản vay nhiều tỷ đồng với lãi suất hợp lý so với mức huy động vốn từ các tổ chức tín dụng.

Báo cáo mới đây của của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam cho biết, tính riêng trong tháng 9, các doanh nghiệp đã phát hành thành công trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ với tổng giá trị gần 14.000 tỷ đồng. Đặc biệt nhiều doanh nghiệp phát hành trái phiếu với lãi suất khá thấp.

Chẳng hạn VietJet phát hành bốn lô trái phiếu doanh nghiệp giá trị 1.200 tỷ đồng với lãi suất chỉ 3,5%, hay Ngân hàng BIDV phát hành 200 tỷ trái phiếu với lãi suất chỉ là 2,87%.

Theo số liệu của Hiệp hội, lũy kế từ đầu năm đến nay, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận là 160.253 tỷ đồng. Trong đó, ngành ngân hàng phát hành lớn nhất với khối lượng là 69.719 tỷ đồng (chiếm 43,5%), tiếp theo là bất động sản với 55.677 tỷ đồng (chiếm 34,7%).

Một báo cáo của VNDirect cũng ghi nhận tín hiệu khả quan theo đó trong quý III/2023 có 88 đợt phát hành trái phiếu trong nước thành công với tổng giá trị phát hành đạt khoảng 100.163 tỷ đồng, cao gấp gần 2,6 lần so với quý II/2023, và tăng 50% so với cùng kỳ năm 2022.

Cùng với đó, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ có sự phục hồi tích cực trong quý III, khi cao gấp gần 2,7 lần so với quý II và tăng 36,2% so với cùng kỳ. Ghi nhận cho thấy sự phục hồi của hoạt động này trong quý III đến từ sự gia tăng phát hành của nhóm ngân hàng. Tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ của nhóm ngân hàng phát hành trong quý III đạt khoảng 47.224 tỷ đồng, chiếm 53,2% tổng giá trị phát hành.

Theo nhận định của VNDirect, tỷ lệ tối đa vốn huy động ngắn hạn cho vay trung dài hạn của các ngân hàng phải giảm về mức 30% (từ mức 34%) quy định tại Thông tư 08/2020/TT-NHNN sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2023. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến cho hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ của nhóm ngành diễn ra tích cực.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng, để thị trường trái phiếu doanh nghiệp thực sự khởi sắc và phát triển tốt vẫn cần đến thời gian.

Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục có nhiều bất ổn, các thị trường tài sản tài chính đang cho thấy rõ các khó khăn ngày càng lớn trong việc dự đoán và ra các quyết định đầu tư, sự nhất quán và tiếp cận thị trường là rất quan trọng để cung cấp các công cụ cho sự gắn kết giữa tăng trưởng và ổn định kinh tế.

Ảnh minh hoạ.

Thị trường trái phiếu được cho là yếu tố quan trọng nhất, cơ bản nhất và phổ biến nhất trong hệ thống tài chính quốc tế liên kết chặt chẽ như hiện nay, đóng vai trò thiết yếu trong việc tài trợ vốn cho tăng trưởng bền vững dài hạn của nền kinh tế một cách linh hoạt.

Việc phát triển kênh trái phiếu một mặt giúp doanh nghiệp có thể huy động vốn từ nhiều nguồn đa dạng, giảm phụ thuộc vào tín dụng truyền thống; mặt khác, mở ra kênh đầu tư hấp dẫn hơn thu hút tiền nhàn rỗi từ dân cư cũng như tổ chức, từ đó nâng cao tính hiệu quả của nền kinh tế.

Các bài học về rủi ro từ các vụ việc Tân Hoàng Minh, Van Thịnh Phát và mới đây là Nhật Nam, Sen Tài Thu dường như vẫn tiếp tục cảnh báo các nhà đầu tư song theo đánh giá của chuyên gia, hoạt động nào cũng có rủi ro nhất định, đầu tư vào cổ phiếu niêm yết sẽ có lúc thị trường tăng, cổ phiếu tốt, nhưng cũng không ít cổ phiếu sụt giảm giá trị và thậm chí mất thanh khoản.

Trong khi đó, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp về mức độ rủi ro thấp hơn cổ phiếu, thu nhập cố định cao hơn gửi tiết kiệm; trong khi đó sàn giao dịch thứ cấp tập trung cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã vận hành cũng tăng thêm ưu thế và lợi ích ở kênh đầu tư này về tính thanh khoản.

Sau giai đoạn này, nhà đầu tư cũng rút ra được kinh nghiệm cần có khi muốn sở hữu trái phiếu doanh nghiệp thì phải tìm hiểu chất lượng trái phiếu, uy tín của doanh nghiệp phát hành. Trên thị trường, đang có những doanh nghiệp có tỷ lệ đòn bẩy nợ thấp, một số đa dạng hóa được nguồn thu, chất lượng quản trị doanh nghiệp tốt và dòng tiền trả nợ được đánh giá là có thể đáp ứng được trước áp lực đáo hạn trái phiếu, thực thi đầy đủ cam kết với trái chủ.