Tạo ưu đãi về thuế - kích thích phát triển thị trường xe “xanh”

Cần có lộ trình phát triển phù hợp cho dòng xe “xanh”

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và nhu cầu cấp thiết về năng lượng sạch, xe điện đang nổi lên như một giải pháp giao thông bền vững. Tại Việt Nam, với mục tiêu giảm thiểu khí thải và phát triển công nghiệp ô tô, xe điện cũng đang được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong tương lai. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang xe điện vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là liên quan đến hạ tầng sạc và các chính sách hỗ trợ.

Để Chiến lược Phát triển các ngành ô tô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 có góc nhìn đa chiều về giảm thải carbon, theo các chuyên gia, Chính phủ cần ban hành những chính sách, kế hoạch hành động cụ thể, theo lộ trình phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, điều kiện phát triển của ngành công nghiệp ô tô, hỗ trợ chiến lược phát triển của các nhà sản xuất và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Trong đó, các nhóm chính sách tác động đến phát triển ngành công nghiệp ô tô gồm: Chiến lược phát triển công nghiệp ô tô, hạ tầng xe điện và năng lượng xanh. Chính sách thuế, phí gồm thuế tiêu thụ đặc biệt, lệ phí trước bạ. Chính sách bảo vệ môi trường gồm tái chế sản phẩm thải bỏ, thuế môi trường đặc biệt từ thời điểm dừng bán xe phát thải CO2. Thử nghiệm và chứng nhận xe điện. Tiêu chuẩn, quy chuẩn xe điện và trạm sạc.

Cần có mức ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt tốt hơn cho xe HEV/ PHEV để giảm giá bán lẻ, thúc đẩy việc chuyển đổi từ xe xăng/dầu sang các dòng xe này.

Đề xuất chung cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, về Quyết định 1168/QĐ/TTg mà Bộ Công Thương đã và đang nghiên cứu, theo kế hoạch sẽ ban hành trong năm nay, VAMA đề xuất mục tiêu chiến lược cần ưu tiên phát triển ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam, tận dụng cơ hội phát triển trong xu thế chuyển đổi xe điện hóa của ngành công nghiệp ô tô thế giới, góp phần vào việc thực hiện cam kết của Việt nam tại COP26 - Phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Trong các đề xuất cụ thể, ông Đào Công Quyết, Trưởng tiểu ban truyền thông, Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) nêu kiến nghị liên quan tới việc sửa đổi thuế tiêu thụ đặc biệt: “Chúng tôi đề nghị cơ quan quản lý cân nhắc sửa đổi ưu đãi với dòng xe thân thiện môi trường bao gồm HEV (xe Hybrid tự sạc) và PHEV (xe Hybrid sạc điện ngoài); giữ mức thuế hiện tại đối với xe pickup chở hàng cabin kép nhằm duy trì và tạo nguồn lực trong quá trình chuyển đổi. Hiện nay, VAMA và Công ty Kiểm toán KPMG đang triển khai nghiên cứu đánh giá đầy đủ tác động về việc này”.

Theo ông Quyết, việc giảm thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt cho HEV/PHEV phù hợp với xu hướng ngành ôtô và lộ trình chuyển đổi từ xe động cơ đốt trong (ICE) sang xe thuần điện (BEV). Điều này phù hợp với chuyển đổi năng lượng xanh theo Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng, thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26 và COP28. Ưu đãi cho HEV/PHEV tuy có thể làm giảm thu ngân sách Nhà nước trong ngắn hạn, nhưng mang lại các lợi ích khác về kinh tế, môi trường, ngành và xã hội tương đương.

Ngoài đề xuất về thuế tiêu thụ đặc biệt, đại diện VAMA cũng cho biết Chính phủ cần có chính sách để tăng dung lượng thị trường; chính sách ưu đãi để kích cầu tiêu dùng; lộ trình và giải pháp, chính sách (thuế phí, ưu đãi đầu tư) phát triển trạm sạc.

Bộ Tài chính nghiên cứu sửa phí trước bạ cho dòng xe “xanh”

Theo Bộ Tài chính, về chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt, đối với ngành ô tô điện, mức thuế suất cũng đã giảm so với Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 70/2014/QH13. Đối với loại xe chở người đến 9 chỗ áp dụng thuế suất 10% thay vì mức 15 % trước đây; xe chở người từ 10 - 16 chỗ hay 16 - 24 chỗ đều giảm 5% so với quy định trước đây.

Đối với thuế, lệ phí trước bạ, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ và ban hành Nghị định số 15/2022, trong đó ưu đãi với mức lệ phí trước bạ ở mức cao đối với xe điện như miễn thuế lệ phí trước bạ 3 năm đầu với xe điện, 2 năm tiếp theo giảm 50 % cho xe điện. Trong khi đó, mức lệ phí trước bạ này đối với các xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch là 10 - 12 %.

“Bộ Tài chính đã trình Chính phủ và Quốc hội ban hành Dự thảo Luật thuế tiêu thụ đặc biệt. Trong đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện thấp hơn rất nhiều, khoảng 1 - 3%, từ ngày 1/3/2022 đến 1/3/2027; sau đó tăng lên 4 - 7%. Trong khi đó, đối với dòng xe chạy nguyên liệu hoá thạch, thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng 35 - 150%, tương đương đối với cả các mức mà cùng chủng loại’, bà Trần Thị Bích Ngọc- Trưởng phòng Thuế xuất nhập khẩu Cục Quản lý giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí Bộ Tài chính chia sẻ tại Hội thảo “Giảm phát thải ngành ô tô: Nhiều lối đi - Một đích đến”.

Đánh giá tác động về khía cạnh kinh tế, theo tính toán của Ngân hàng thế giới (WB), Việt Nam cần khoảng 368.000 tỷ USD trong giai đoạn 2022-2040 để có thể thực hiện hiện mục tiêu “Net zero.” Còn theo tính toán của HSBC, cần khoảng 12-13 tỷ USD để có thể xây dựng hệ thống hạ tầng trạm sạc cho Việt Nam. Việc giảm nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng thu thuế theo số liệu của 2023.