Sáng 28/10, tại trụ sở Bộ Công Thương, đã diễn ra Hội thảo lấy ý kiến góp ý về dự thảo Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài dự và chỉ đạo hội thảo. Cùng dự có lãnh đạo Cục Công nghiệp, đại diện các đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương, cùng đại diện các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp liên quan.
Mục tiêu của việc xây dựng Thông tư là thiết lập hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ và có hiệu lực để quản lý hoạt động truy xuất nguồn gốc thực phẩm thông qua hệ thống điện tử tập trung, áp dụng bắt buộc đối với các sản phẩm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.
Hội thảo lấy ý kiến góp ý về dự thảo Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Ảnh: Quỳnh Trang
Phát biểu khai mạc hội thảo, Cục trưởng Cục Công nghiệp Trần Việt Hòa nhấn mạnh, đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Bộ, nằm trong tổng thể hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa quốc gia.
Cục trưởng Cục Công nghiệp Trần Việt Hòa. Ảnh: Quỳnh Trang
Trong bối cảnh thị trường mở rộng, yêu cầu về an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc ngày một khắt khe, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất đang trở thành yêu cầu cấp bách. Đây không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là nền tảng giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.
Tại hội thảo, các đại biểu đã thẳng thắn trao đổi, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết và thực tiễn, làm cơ sở để Bộ Công Thương tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nội dung dự thảo Thông tư trước khi ban hành.
Đề cập đến truy xuất nguồn gốc hàng hóa, ông Tống Xuân Chinh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam nhấn mạnh: “Việc ban hành Thông tư về truy xuất nguồn gốc hàng hóa trong thời điểm hiện nay là hết sức cần thiết, khi Việt Nam đang tham gia tới 19 cơ chế kiểm định rủi ro thương mại.”
Riêng trong lĩnh vực nông sản xuất khẩu, mỗi năm đạt kim ngạch khoảng 25-26 tỷ USD, yêu cầu truy xuất nguồn gốc được xem là điều kiện tiên quyết để kiểm soát chất lượng, bảo đảm công bằng, minh bạch, đồng thời củng cố niềm tin của người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng sẽ tạo bước tiến quan trọng, góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động quản lý chất lượng thực phẩm, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp chủ động tuân thủ các chuẩn mực quốc tế. Khi được hoàn thiện và triển khai đồng bộ, Thông tư sẽ góp phần xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển của nền kinh tế.
Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là tính khả thi của Thông tư khi áp dụng vào thực tế, đặc biệt với nhóm doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ.
Ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam cho rằng, cần có lộ trình áp dụng linh hoạt, phân loại theo nhóm sản phẩm và quy mô doanh nghiệp để tránh gây áp lực về chi phí và hạ tầng công nghệ. Theo đó, nhóm hàng rủi ro cao như thực phẩm tươi sống, sữa, thủy sản nên triển khai trước; trong khi nhóm rủi ro thấp hơn có thể thực hiện sau nhằm bảo đảm tính thích ứng.
Ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam. Ảnh: Quỳnh Trang
“Không thể áp dụng cùng một tiêu chuẩn truy xuất cho mọi doanh nghiệp. Chính sách cần có bước đi phù hợp để vừa đạt mục tiêu quản lý, vừa không cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Tống Xuân Chinh nhấn mạnh.
Một thách thức lớn được nêu ra tại hội thảo là tính liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành. Hiện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an đều đã ban hành quy định riêng về truy xuất hoặc định danh hàng hóa, song các hệ thống này hoạt động theo những tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau, khiến việc kết nối, đối soát dữ liệu còn nhiều hạn chế.
Từ thực tiễn đó, Bộ Công Thương khẳng định sẽ bảo đảm tính tương thích kỹ thuật và khả năng kết nối của hệ thống truy xuất nguồn gốc, hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất, có thể chia sẻ và đối soát giữa các bộ, ngành. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý thuận lợi trong cập nhật, giám sát, mà còn tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận thông tin minh bạch, chính xác về sản phẩm.
Đồng thời, với những doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống truy xuất đạt chuẩn quốc tế như TH, Dutch Lady, Bộ sẽ xem xét cơ chế công nhận tương đương, nhằm tránh đầu tư trùng lặp và tiết kiệm nguồn lực xã hội.
Bộ Công Thương khẳng định sẽ bảo đảm tính tương thích kỹ thuật và khả năng kết nối của hệ thống truy xuất nguồn gốc, hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất, có thể chia sẻ và đối soát giữa các bộ, ngành.
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Việt Hoà, Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho biết: “Bộ Công Thương sẽ rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm Thông tư khi ban hành vừa đúng quy định pháp luật, vừa có tính khả thi trong triển khai. Chúng tôi nhất quán quan điểm: Chính sách quản lý phải đi cùng hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống.”
Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu về quản lý nhà nước, mà còn là bước đệm quan trọng để hàng hóa Việt Nam nâng tầm giá trị, đáp ứng chuẩn mực quốc tế, hướng tới một chuỗi cung ứng minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Khung pháp lý liên quan đến truy xuất nguồn gốc hàng hóa:
Luật An toàn thực phẩm 2010 và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 - cơ sở pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm.
Nghị định số 40/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương - xác định rõ thẩm quyền ban hành Thông tư.
Thông tư 13/2021/TT-BNNPTNT và 26/2022/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp & PTNT - hướng dẫn truy xuất nguồn gốc trong lĩnh vực nông sản, thực phẩm.
Thông tư 02/2024/TT-BKHCN của Bộ Khoa học & Công nghệ - quy định hệ thống và tiêu chuẩn kỹ thuật về truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
Nghị định 55/2024/NĐ-CP về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng - quy định trách nhiệm công bố, thu hồi và truy xuất hàng hóa có khuyết tật.
