Quảng Ngãi: Vụ mùa rau Tết chia nửa buồn vui

Năng suất tăng cao, giá lao dốc

Những ngày cận Tết, không khí sản xuất trên các cánh đồng rau ở xã An Phú như chia nửa buồn vui. Vui, vì làng rau xanh ngắt, hứa hẹn một cái Tết no ấm. Buồn, vì giá rau xanh đang giảm sâu khiến người nông dân đứng ngồi không yên.

Theo quan sát, làng rau của xã An Phú rất xanh tốt, củ quả phát triển đồng đều, sản lượng tăng cao so với năm trước. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng của nông dân, giá thu mua tại ruộng lại rơi xuống mức thấp kỷ lục, khiến vụ rau Tết, vốn được xem là vụ sản xuất quan trọng nhất năm trở thành gánh nặng chi phí.

Làng rau xã An Phú thuộc khu vực thuộc xã Nghĩa Dũng (cũ), từ lâu là vùng chuyên canh rau lớn nhất tỉnh Quảng Ngãi. Trên diện tích đất phù sa ven sông, người dân canh tác đa dạng chủng loại như xà lách, cải xanh, cải ngọt, hành, ngò, cà chua, bắp cải… Nghề trồng rau đã gắn bó qua nhiều thế hệ, tạo sinh kế chính cho hàng trăm hộ dân.

Theo thông lệ, từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11 âm lịch, bà con đồng loạt xuống giống phục vụ thị trường tết Nguyên đán. Đây là thời điểm quyết định thu nhập cả năm, bởi nếu được mùa, được giá, nông dân có thể trang trải chi phí sinh hoạt, tái đầu tư sản xuất và chuẩn bị Tết đủ đầy hơn.

Năm nay, điều kiện thời tiết thuận lợi, ít mưa lớn, sâu bệnh không đáng kể, rau sinh trưởng tốt. Nhiều diện tích đạt năng suất cao hơn năm trước. Tuy nhiên, khi bước vào thu hoạch, thị trường tiêu thụ chậm lại, giá giảm mạnh.

Bà Lê Thị Sanh, thôn Thanh Thiết, xã An Phú cho biết, với cây bắp cải, nếu chăm sóc tốt, mỗi sào (500m2) đạt sản lượng khoảng 3 tấn. Vụ này nhờ thời tiết thuận lợi nên năng suất cao hơn nhưng giá bán lại giảm sâu. “Cách đây nửa tháng giá còn 8.000 đồng/kg, đến lúc thu hoạch chỉ còn 2.000 đồng/kg. Với mức 4.500 đồng/kg thì người dân mới chỉ lấy công bù lãi. Còn 2.000 đồng/kg thì chắc chắn lỗ”- bà Sanh nói.

Không riêng bắp cải, các loại rau như cải xanh, xà lách cũng có giá thu mua tại ruộng chỉ từ 800 – 1.500 đồng/kg. Với mức giá này, nếu tiêu thụ hết sản lượng, người trồng chỉ thu lại khoảng một nửa chi phí đầu tư, chưa tính công lao động.

Cung vượt cầu, bài toán tái cơ cấu sản xuất

Tại thôn Hổ Tiếu, ông Lê Văn Chương cho biết gia đình xuống giống hơn 6 sào rau, chủ yếu là xà lách và cải. Mỗi sào đầu tư hơn 3 triệu đồng (chưa tính công), năng suất đạt 1 – 1,2 tấn. Tuy nhiên, thương lái thu mua nhỏ giọt, mỗi lần vài chục đến 100kg, phải hơn 10 lần mới tiêu thụ hết một sào.

“Giá chỉ 800 – 1.000 đồng/kg, bán ra không đủ bù chi phí. Những năm trước, một sào chỉ cần thu hoạch 2 đợt là xong. Năm nay vừa giá thấp vừa khó bán, chi phí thu hoạch tăng nên tôi và nhiều hộ đành phá bỏ để làm đất trồng lại vụ mới”, ông Chương chia sẻ.

Theo bà Võ Thu Vân, Phó Chủ tịch UBND xã An Phú, toàn xã hiện có khoảng 1.074 ha trồng rau các loại, sản lượng bình quân hơn 19.000 tấn mỗi năm. Đây là vùng cung ứng rau quan trọng cho thị trường trong và ngoài tỉnh.

Nguyên nhân giá rau giảm sâu trong vụ này chủ yếu do thời tiết thuận lợi, sản lượng tăng đồng loạt, trong khi đó, nhu cầu thị trường không tăng tương ứng. Dịp Tết, nhiều hộ gia đình tại các địa phương khác cũng tự trồng rau phục vụ nhu cầu, làm sức tiêu thụ chậm lại. Cung vượt cầu là yếu tố chính kéo giá xuống thấp.

Theo bà Vân, thực tế “được mùa, mất giá” tiếp tục lặp lại trong sản xuất nông nghiệp. Chính quyền địa phương đã nhiều lần khuyến cáo người dân chuyển đổi một phần diện tích sang cây trồng khác, đa dạng hóa sản phẩm nhằm giảm rủi ro. Tuy nhiên, do nghề trồng rau đã gắn bó lâu đời, nhiều hộ vẫn duy trì phương thức canh tác truyền thống, phụ thuộc lớn vào thị trường vụ Tết.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào như phân bón, giống, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công tăng, việc thiếu liên kết tiêu thụ ổn định khiến nông dân dễ rơi vào vòng xoáy rủi ro thị trường. Bài toán đặt ra không chỉ là nâng cao năng suất mà còn phải tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi, dự báo cung cầu và đa dạng hóa kênh tiêu thụ.

Vụ rau Tết năm nay được mùa nhưng người trồng không trọn niềm vui, khi thu nhập giảm sút ngay thời điểm cận Tết. Ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm và chủ động tái cơ cấu sản xuất sẽ là chìa khóa để giảm thiểu tình trạng “được mùa, mất giá” trong những vụ tới.