Khu kinh tế mở Chu Lai: Doanh nghiệp tư nhân là nòng cốt phát triển

Ông Đỗ Xuân Diện

Với một vùng đất “3 không”: không hạ tầng, không nguồn nhân lực và không nguyên liệu, tại sao KKT mở Chu Lai lại chọn cho mình con đường phát triển công nghiệp ô tô và phải là sự kết hợp với doanh nghiệp (DN) tư nhân là Trường Hải (Thaco) thay vì tìm tới các DN Nhà nước lớn, thưa ông?

KKT mở Chu Lai được xây dựng trên các đồi tre, cát trắng trải dài ở ven biển phía Đông của tỉnh Quảng Nam. Nguồn nhân lực không có, cơ sở hạ tầng ít. Tuy nhiên, người xứ Quảng có năng khiếu về cơ khí và xây dựng, có lực lượng lao động trẻ dồi dào nên phù hợp cho phát triển công nghiệp ô tô và công nghiệp hỗ trợ. Ngoài ra, những đồi cát trắng là quỹ đất phát triển công nghiệp có chi phí giải phóng mặt bằng thấp, đặc biệt suất đầu tư làm nhà máy công nghiệp trên nền địa chất này thấp. Thêm một lợi thế của Chu Lai là có sự đồng thuận, quyết tâm chính trị cao của tỉnh, tạo được niềm tin với nhà đầu tư nên nhiều nhà đầu tư đã đến Chu Lai, trong đó có Trường Hải.

Từ khi thành lập, chúng tôi đã xác định nhà đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài đóng vai trò nòng cốt trong việc thực hiện đầu tư sản xuất công nghiệp và dịch vụ tại KKT mở Chu Lai, xuất phát từ đam mê của họ, nguồn lực tài chính cũng như thị trường họ có được. Họ đã cùng với chúng tôi “khởi nghiệp” ngay từ những ngày đầu. Sự lựa chọn này đã giúp Chu Lai vượt qua giai đoạn suy thoái 2007-2008 và 2011-2012, đặc biệt là năm 2012.

Nhiều bài toán phát triển công nghiệp ô tô tại KKT mở Chu Lai đã được tỉnh, ban quản lý và DN đặt ra từ rất sớm và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc. Với cách làm của Thaco cùng sự đồng hành của Nhà nước, đến giai đoạn 2015-2016 đã có thể khẳng định dung lượng sản xuất ô tô của Thaco tại KKT mở Chu Lai đến năm 2018 có giá thành cạnh tranh toàn cầu. Điều này đã làm cho chúng tôi tự tin đồng hành với DN, khẳng định với Quốc hội và Chính phủ là Việt Nam có thể sản xuất được ô tô.

Từ thực tế phát triển của KKT mở Chu Lai, theo ông điều gì đã quyết định sự thành công của một mô hình phát triển công nghiệp hiện đại tại nơi tưởng như thiếu tiềm năng?

Trong quá trình trực tiếp thực hiện phát triển KKT mở Chu Lai suốt 15 năm qua, tôi cho rằng nhân tố quyết định thành công chính là ý chí, quyết tâm chính trị, tâm huyết của các thế hệ lãnh đạo tỉnh, và đặc biệt là gặp được những DN có tâm huyết.

Có thể nói, việc Chính phủ quyết định thành lập KKT mở Chu Lai - KKT ven biển đầu tiên tại Quảng Nam là một quyết định đúng đắn. Nếu Quảng Nam không có Chu Lai thì kinh tế tỉnh sẽ còn rất khó khăn. Đến nay, khu vực này đã đóng góp hơn 70% ngân sách tỉnh, gần 40% giá trị sản lượng công nghiệp của tỉnh và tạo hơn 20 nghìn việc làm. Chu Lai đã thành công khi trở thành đầu tàu kinh tế của tỉnh và góp phần tạo ra vùng kinh tế động lực miền Trung, gắn liền với sự ra đời và phát triển của nhiều doanh nghiệp, trong đó có Thaco với mục tiêu ghi danh công nghiệp ô tô Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Phát triển công nghiệp và những ông chủ sản xuất công nghiệp là gánh trọng trách cho quốc gia với niềm đam mê. Lao động không mệt mỏi tạo ra thị trường, việc làm, tôi không nghĩ họ làm giàu trong công nghiệp mà họ làm công nghiệp để thể hiện niềm đam mê và làm giàu cho quốc gia, nền kinh tế, người lao động và nhân dân.

Hạ tầng cảng biển đang được hoàn thiện tại KKT mở Chu Lai

Những tác động lan tỏa của Thaco nói riêng và KKT mở Chu Lai nói chung đối với phát triển kinh tế tỉnh Quảng Nam, thưa ông?

Sau 13 năm hình thành và phát triển, có thể nói Trường Hải đóng vai trò đầu đàn, là một doanh nghiệp đầu tư chiến lược với những dự án động lực về công nghiệp ô tô, nhờ đó tạo sức lan tỏa, thúc đẩy phát triển công nghiệp tại Chu Lai. Chính dung lượng thị trường từ sản xuất công nghiệp và thương mại của Trường Hải đã hình thành những hạ tầng quan trọng như cảng biển, sân bay và đây là điều kiện cơ bản gắn Chu Lai với thị trường toàn cầu. Vì vậy, năm 2016, Tỉnh ủy Quảng Nam đã ra Kết luận số 25/KL-TU, đưa ra 6 nhóm chương trình dự án động lực để phát triển KKT mở Chu Lai cũng như vùng ven biển Quảng Nam trên cơ sở đa dạng hóa các ngành công nghiệp. Từ công nghiệp cơ khí phụ trợ ô tô đến công nghiệp khí điện để hình thành trung tâm khí điện miền Trung; công nghiệp phụ trợ cho dệt may…; dịch vụ du lịch để hình thành trung tâm du lịch quốc tế. Hiện tỉnh đã được Chính phủ cho cơ chế xã hội hóa đầu tư sân bay Chu Lai nhằm mục tiêu tiến dần đến trung chuyển hàng hóa, mở tuyến, tăng chuyến thu hút hành khách để phục vụ trung tâm du lịch quốc tế, các trung tâm công nghiệp đang hình thành tại Quảng Nam và Quảng Ngãi.

Ông có thể chia sẻ thêm những kết quả mà KKT mở Chu Lai đạt được trong năm 2016 và định hướng phát triển, thu hút đầu tư trong năm 2017?

KKT mở Chu Lai 10 tháng qua đã đạt được một số giá trị cơ bản: Đã thu hút được 118 nhà đầu tư, tổng giá trị cấp phép trên 2,2 tỷ USD; thu ngân sách hơn 15 nghìn tỷ đồng, tăng thêm 4.500 việc làm. Có thể nói, những việc làm được của Chu Lai trong năm 2016 đã tạo nền móng cơ bản trong giai đoạn 2016-2020 và 2020-2025.

Mục tiêu năm 2017 của chúng tôi là tiếp tục thu hút công nghiệp cơ khí, sản xuất, lắp ráp ô tô; phụ trợ ngành ô tô và dệt may; thúc đẩy hình thành các dự án khí điện, đặc biệt là đưa khí vào bờ từ mỏ khí Cá Voi Xanh, các nhà máy điện xung quanh dự án này cũng như các dự án sử dụng khí làm năng lượng và hóa chất sau khí tại Trung tâm Khí điện miền Trung.