Gỡ nút thắt nguyên liệu cho ngành hóa chất

Tăng trưởng 10 -11% mỗi năm nhưng ngành hóa vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Tự chủ nguồn cung đang trở thành yêu cầu cấp thiết cho phát triển bền vững.

Điểm nghẽn nguyên liệu

Theo Cục Hóa chất (Bộ Công Thương), sản phẩm hóa chất có mặt trong đa số các lĩnh vực của đời sống xã hội, ngành công nghiệp hóa chất đã tạo ra rất nhiều sản phẩm, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong sự phát triển công nghiệp và kinh tế của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, theo số liệu thống kê, hiện Việt Nam có khoảng 2.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hóa chất, phân bổ cho 10 phân ngành và khắp 3 miền Bắc - Trung - Nam.

Việt Nam đã bước đầu hình thành ngành công nghiệp hóa chất có cơ cấu tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các lĩnh vực sản xuất chủ yếu như phân bón: Phân đạm, phân lân, DAP, NPK; hóa chất cơ bản như H2SO4, xút, HCl; sản phẩm hóa dầu như xơ sợi, nhựa PS, PP; sản phẩm cao su, hóa chất tiêu dùng…

Ngành hóa chất Việt Nam đang tập trung đầu tư chiều sâu vào nguyên liệu, đẩy mạnh hóa dầu và sản xuất hóa chất cơ bản nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu.  Ảnh: TH

Ngành hóa chất Việt Nam đang tập trung đầu tư chiều sâu vào nguyên liệu, đẩy mạnh hóa dầu và sản xuất hóa chất cơ bản nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu.  Ảnh: TH

Trong đó, các dự án mới trong lĩnh vực hóa chất, đặc biệt là các dự án hóa dầu, hóa dược, hóa chất cơ bản góp phần khiến cho chủng loại sản phẩm hóa chất trong nước sản xuất đa dạng hơn. Tuy nhiên, những sản phẩm công nghệ cao trong nước vẫn chưa sản xuất được, nguyên liệu đầu vào còn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu.

Với ngành phân bón, trừ phân bón Kali và SA phải nhập khẩu do trong nước không có lợi thế về nguyên liệu, ngành phân bón Việt Nam đã cung cấp đủ cho các nhu cầu nội địa hầu hết các loại phân bón.

Về hoá dầu, hiện nay Việt Nam mới chỉ sản xuất được nhựa PVC, PP, phụ gia hoá dẻo DOP, xơ sợi tổng hợp từ các nguyên liệu trung gian nhập khẩu.

Ở lĩnh vực sản xuất sản phẩm cao su, nhiều doanh nghiệp đa quốc gia đã đầu tư sản xuất lốp xe tại Việt Nam, đưa nước ta thành nước xuất siêu về lốp xe. Hiện nay, vẫn tiếp tục có các nhà đầu tư khác đang thực hiện dự án sản xuất săm lốp tại Việt Nam.

Về sơn - mực in, chủng loại sản phẩm sản xuất trong nước khá đa dạng nhưng chưa sản xuất được các dòng sơn cao cấp. Các loại nguyên liệu sản xuất nhựa, bột màu, phụ gia chủ yếu phải nhập khẩu…

Chia sẻ về thực trạng này, ông Nguyễn Tuấn Đạt - Giám đốc dự án Công ty TNHH Lốp Advance Việt Nam cho biết: Doanh nghiệp đầu tư dự án nhà máy sản xuất lốp các loại xe tải nặng radial toàn thép, lốp xe công trình, lốp xe tải trọng, lốp xe tải nhẹ...Năm 2023, nhà máy chính thức đi vào hoạt động với quy mô khoảng 2 triệu lốp/1 năm. Để phục vụ cho sản xuất lốp năm 2023, số tiền doanh nghiệp phải chi để nhập khẩu nguyên, nhiên liệu sản xuất lốp là 6.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, cuối năm 2025, nhà máy dự kiến nâng công suất sản xuất thêm 4 triệu lốp/năm để nâng tổng công suất lên thành 6 triệu lốp/năm. Nếu dự án đi vào hoạt động ông Nguyễn Tuấn Đạt cho rằng, số tiền doanh nghiệp phải chi ra để nhập khẩu nguyên, phụ liệu phục vụ cho sản xuất lốp xe tại Việt Nam trong giai đoạn tới có thể gấp đôi, thậm chí gấp 3 so với năm 2023.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Huy Nam Sơn - Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) nêu cụ thể, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp của ngành hóa chất khoảng 10-11%/năm, tuy nhiên quy mô và tốc độ phát triển của ngành công nghiệp hóa chất vẫn chưa tương xứng với vai trò, tiềm năng phát triển.

‘Nhiều loại nguyên liệu và sản xuất hóa chất còn phụ thuộc vào nhập khẩu; đầu tư cho ngành hóa chất còn hạn chế, cơ cấu đầu tư còn bất hợp lý, chưa có nhiều sản phẩm có giá trị tăng cao, chưa hình thành chuỗi giá trị các sản phẩm hóa chất trong khu vực và toàn cầu’ - ông Phạm Huy Nam Sơn nói.

Chủ động nguồn cung, mở rộng thị trường

Theo Cục Hoá chất, thời gian tới, ngành hoá chất cần đẩy mạnh các dự án sản xuất hóa chất nội địa phục vụ tiêu dùng, đồng thời khuyến khích sản xuất để đa dạng hóa và nâng cao chất lượng cạnh tranh với hàng nhập khẩu. Tín hiệu đáng mừng là trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn trong nước rất quan tâm đến đầu tư một số ngành công nghiệp hoá chất tạo điều kiện đáp ứng nguồn cung  phục vụ sản xuất.

Hiện các doanh nghiệp ngành hoá chất mong muốn tìm kiếm những nhà cung cấp nguyên, nhiên vật liệu trong nước để giảm chi phí thời gian, giảm chi phí nhập khẩu nguyên, nhiên liệu, từ đó giảm thời gian và giá thành cho sản phẩm.

Mới đây Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) đã làm việc với các doanh nghiệp hàng đầu Ai Cập trong lĩnh vực khai thác, chế biến quặng apatit, nhằm chủ động đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, song hành với việc khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn quặng trong nước.

Đáng chú ý, Vinachem đã chủ động từ gốc nguyên liệu, mở rộng không gian thị trường và củng cố vai trò dẫn dắt trong ngành phân bón - hóa chất, đặc biệt là quặng apatit - nguyên liệu đầu vào không thể thiếu trong sản xuất phân bón chứa lân. Cụ thể, Vinachem đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược với Misr Phosphate - doanh nghiệp nhà nước lớn nhất Ai Cập trong lĩnh vực khai thác và xuất khẩu quặng phốt phát. Song song với việc hợp tác với Misr Phosphate, Vinachem tiếp tục ký kết thỏa thuận hợp tác với Kayan International Trade - doanh nghiệp sở hữu và trực tiếp tham gia khai thác nhiều mỏ apatit quy mô lớn tại khu vực biển Đỏ, với trữ lượng dồi dào và năng lực khai thác bài bản, trực tiếp nắm giữ nguồn tài nguyên thượng nguồn, qua đó đảm bảo khả năng cung ứng quy mô lớn và dài hạn cho thị trường quốc tế.

Đoàn công tác Tập đoàn Hoá chất Việt Nam thăm và làm việc tại mỏ apatit Abu Tartour tại tỉnh New Valley Governorate - sở hữu trữ lượng phốt phát quy mô lớn với công suất khai thác khoảng 5 triệu tấn/năm. Ảnh: Vinachem

Đoàn công tác Tập đoàn Hoá chất Việt Nam thăm và làm việc tại mỏ apatit Abu Tartour tại tỉnh New Valley Governorate - sở hữu trữ lượng phốt phát quy mô lớn với công suất khai thác khoảng 5 triệu tấn/năm. Ảnh: Vinachem

Các thỏa thuận hợp tác với các đối tác tại Ai Cập đã giúp Vinachem từng bước thiết lập được một cấu trúc chuỗi cung ứng nguyên liệu mang tính chủ động và linh hoạt, kết hợp giữa nguồn tài nguyên khai thác quy mô lớn với năng lực tổ chức thương mại và logistics quốc tế. Qua đó, Tập đoàn không chỉ bảo đảm nguồn cung apatit ổn định, dài hạn cho sản xuất trong nước, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường khu vực, tạo nền tảng để phát triển chuỗi giá trị từ quặng apatit và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Đây là bước đi cụ thể hóa định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Nhà nước, không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn mở rộng không gian phát triển ra thị trường quốc tế. Theo đó đây cũng chính là nền tảng để ngành hóa chất Việt Nam tiến tới một vị thế cao hơn, bảo đảm nhu cầu trong nước, đồng thời tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần định hình thị trường và nâng tầm giá trị của công nghiệp hóa chất quốc gia.

Theo Cục Hoá chất, đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là xây dựng ngành công nghiệp hóa chất có cơ cấu tương đối hoàn chỉnh, hình thành chuỗi giá trị, tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất - cung ứng khu vực và toàn cầu, đồng thời phát triển các khu, cụm và tổ hợp hóa chất quy mô lớn theo phân bố hợp lý.

Tầm nhìn đến năm 2040, ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam phấn đấu có công nghệ tiên tiến ở đa số phân ngành, sản phẩm đạt chuẩn quốc tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Duy Anh
Bình luận

Tin mới cập nhật

Đọc nhiều

Kết nối logistics, mở hướng phát triển mới cho Quảng Trị

Kết nối logistics, mở hướng phát triển mới cho Quảng Trị

Với lợi thế cửa khẩu, cảng biển và vị trí trên Hành lang kinh tế Đông - Tây, Quảng Trị đẩy mạnh hợp tác cùng Vietnam Post phát triển logistics gắn với chuyển đổi số.
Ứng dụng AI trong logistics, Ninh Bình hướng tới làm chủ dữ liệu

Ứng dụng AI trong logistics, Ninh Bình hướng tới làm chủ dữ liệu

Ứng dụng AI trong logistics không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng năng lực quản trị, khai thác dữ liệu phục vụ phát triển bền vững.
200 thương hiệu tiêu biểu sẽ được trao Giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2026

200 thương hiệu tiêu biểu sẽ được trao Giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2026

Hội đồng bình chọn chung tuyển Giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2026 đã thống nhất lựa chọn 200 thương hiệu tiêu biểu để trao giải, trong đó TOP10 được bình chọn bằng hình thức bỏ phiếu kín
Tây Ninh đón dự án nhà máy chế biến thực phẩm hơn 1.558 tỷ đồng

Tây Ninh đón dự án nhà máy chế biến thực phẩm hơn 1.558 tỷ đồng

Ngày 17/11, Vissan động thổ nhà máy chế biến thực phẩm tại Tây Ninh, vốn đầu tư hơn 1.558 tỷ đồng, công suất thiết kế gần 35.000 tấn/năm.
Sản xuất công nghiệp giữ vững đà tăng trưởng hai con số

Sản xuất công nghiệp giữ vững đà tăng trưởng hai con số

Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 10 tháng năm 2026 tăng 12,4%, mức tăng cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2019, cho thấy đà phục hồi và tăng trưởng tích cực của sản xuất công nghiệp.
Đắk Lắk tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc triển khai các dự án năng lượng

Đắk Lắk tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc triển khai các dự án năng lượng

Đắk Lắk đẩy mạnh tháo gỡ thủ tục, đất đai và truyền tải điện, gắn hỗ trợ nhà đầu tư với yêu cầu triển khai dự án đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng.
'Muôn sắc Việt Nam' tái hiện 17 di sản UNESCO trên sân khấu rộng 3.000 m²

'Muôn sắc Việt Nam' tái hiện 17 di sản UNESCO trên sân khấu rộng 3.000 m²

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” sẽ diễn ra tối 24/11 tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, với những màn kết hợp giữa các thế hệ nghệ sĩ, sân khấu rộng 3.000 m² và vé tham dự hoàn toàn miễn phí.
Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Ngày 19/11 tới đây, tại Phú Thọ, Đại sứ quán Rumani tại Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Phú Thọ cùng các đơn vị tổ chức Ngày Văn hóa và Thương mại Rumani tại Việt Nam.
Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), cộng đồng người Chăm, tỉnh Khánh Hòa đã mang đến Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam những sắc màu văn hóa đặc sắc.
Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Từ những con tem lưu giữ dấu ấn lịch sử đến công nghệ thực tế hỗn hợp, triển lãm “Ngàn năm kinh kỳ qua lăng kính tem số” mang đến cách tiếp cận mới với di sản văn hóa Hà Nội.