ECB: Đồng euro giữ vững vị thế đồng tiền quốc tế lớn thứ hai thế giới

Vai trò quốc tế của đồng euro tiếp tục được củng cố

Báo cáo thường niên lần thứ 25 về vai trò quốc tế của đồng euro do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố cho thấy, đồng tiền chung châu Âu đang duy trì đà mở rộng ảnh hưởng trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt nhiều biến động. Những chuyển động mới của dòng vốn quốc tế, xu hướng phát triển tài chính xanh và sự dịch chuyển trong tâm lý nhà đầu tư đang tạo thêm dư địa để đồng euro củng cố vị thế trong hệ thống tiền tệ toàn cầu.

Theo ECB, tỷ trọng sử dụng của đồng euro trong các hoạt động tài chính quốc tế hiện đạt khoảng 20%, tiếp tục giữ vững vị trí đồng tiền quốc tế lớn thứ hai thế giới sau đồng USD. Đáng chú ý, tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với tỷ trọng của Khu vực đồng euro trong GDP toàn cầu. Điều đó cho thấy sức ảnh hưởng của đồng tiền chung châu Âu không chỉ được bảo đảm bởi quy mô kinh tế của khu vực mà còn bởi niềm tin của các chủ thể tài chính quốc tế đối với nền tảng thể chế và thị trường châu Âu.

Một trong những tín hiệu rõ nét nhất là sự gia tăng mạnh mẽ của hoạt động phát hành nợ quốc tế bằng đồng euro. Trong năm 2025, giá trị phát hành trái phiếu và các khoản vay quốc tế bằng đồng tiền này vượt 1.100 tỷ USD, mức cao nhất kể từ khi đồng euro được đưa vào lưu hành. Xu hướng đó phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của thị trường vốn châu Âu trong việc cung ứng nguồn lực cho các ngành kinh tế mới, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ cao.

Việc các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Alphabet hay Amazon lựa chọn đồng euro để huy động hàng chục tỷ euro cho các dự án trí tuệ nhân tạo cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của thị trường tài chính châu Âu. Đây không đơn thuần là hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp mà còn phản ánh sự dịch chuyển của các dòng vốn quốc tế tới những khu vực được đánh giá có môi trường đầu tư ổn định và khả năng phát triển dài hạn.

Một dấu mốc đáng chú ý khác là lần đầu tiên đồng euro vượt đồng USD để trở thành đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trên thị trường trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững toàn cầu. Thành công này gắn liền với chiến lược phát triển xanh mà Liên minh châu Âu kiên trì theo đuổi trong nhiều năm qua. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng bền vững trở thành xu hướng chung của thế giới, lợi thế tiên phong trong lĩnh vực tài chính xanh đang góp phần nâng cao đáng kể sức cạnh tranh quốc tế của đồng euro.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đổ mạnh vào Eurozone. Theo ECB, lượng vốn đầu tư danh mục ròng từ bên ngoài khu vực trong năm 2025 đạt hơn 850 tỷ euro, tiệm cận mức cao nhất từ trước tới nay. Diễn biến này phản ánh niềm tin của giới đầu tư đối với triển vọng dài hạn của kinh tế châu Âu trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều bất định.

Đáng chú ý, trong một số thời điểm thị trường toàn cầu biến động mạnh, đồng euro đã thể hiện những đặc điểm thường chỉ xuất hiện ở các đồng tiền trú ẩn an toàn. Khi các biện pháp thuế quan mới của Mỹ làm gia tăng tâm lý lo ngại trên thị trường quốc tế trong năm 2025, đồng euro lại ghi nhận xu hướng tăng giá thay vì suy yếu như nhiều dự báo trước đó. Theo Chủ tịch ECB Christine Lagarde, niềm tin vào sự ổn định của các thể chế châu Âu tiếp tục là một trong những nhân tố quan trọng bảo đảm sức hấp dẫn của đồng euro trên phạm vi toàn cầu.

Động thái ECB tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm trong tháng 6 vừa qua cũng được xem là bước đi nhằm bảo vệ uy tín chính sách tiền tệ của khu vực trước áp lực lạm phát gia tăng do cú sốc năng lượng từ Trung Đông. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị tiếp tục phủ bóng lên triển vọng kinh tế thế giới, việc duy trì niềm tin đối với đồng tiền chung được xem là yếu tố có ý nghĩa chiến lược đối với châu Âu.

Cơ hội và thách thức trong một trật tự tiền tệ đang dịch chuyển

Dù tiếp tục củng cố vị thế quốc tế, đồng euro vẫn đang đứng trước những thách thức không nhỏ khi cục diện tài chính toàn cầu ngày càng có xu hướng đa cực hơn.

Sự gia tăng ảnh hưởng của đồng nhân dân tệ là một trong những diễn biến đáng chú ý nhất trong những năm gần đây. Theo số liệu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), tỷ trọng của đồng tiền Trung Quốc trong các giao dịch ngoại hối toàn cầu đã tăng lên gần 9%, ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong số các đồng tiền chủ chốt.

Xu hướng này cũng được phản ánh trong lĩnh vực thanh toán quốc tế. Tỷ trọng thanh toán bằng nhân dân tệ trên hệ thống Swift tiếp tục gia tăng, trong khi Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CIPS) do Trung Quốc xây dựng ngày càng mở rộng phạm vi hoạt động. Những diễn biến đó cho thấy nhiều nền kinh tế đang tìm kiếm thêm các lựa chọn thanh toán và dự trữ bên cạnh các đồng tiền truyền thống.

Cùng với đó là xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối đang diễn ra tại nhiều quốc gia. Việc các ngân hàng trung ương liên tục gia tăng nắm giữ vàng trong những năm gần đây phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro trước những bất ổn địa chính trị và kinh tế toàn cầu. Đến cuối năm 2025, tỷ trọng vàng trong dự trữ quốc tế đã vượt tỷ trọng của đồng euro, cho thấy tâm lý thận trọng vẫn đang hiện hữu trong hệ thống tài chính thế giới.

Một thách thức khác đến từ sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ tài chính mới. Thị trường stablecoin tiếp tục mở rộng với tốc độ cao, trong khi phần lớn các đồng tiền số ổn định hiện vẫn được neo giá vào đồng USD. Điều này đồng nghĩa ảnh hưởng của đồng tiền Mỹ đang được mở rộng sang cả không gian thanh toán kỹ thuật số.

Theo ông Mark Wall, Kinh tế trưởng khu vực châu Âu của Deutsche Bank, việc ECB tăng lãi suất cho thấy quyết tâm duy trì ổn định giá cả và bảo vệ uy tín của đồng euro trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng. Trong khi đó, ông Neil Birrell, Giám đốc đầu tư của Premier Miton, cho rằng châu Âu vẫn còn nhiều dư địa để nâng cao vai trò quốc tế của đồng euro, nếu tiếp tục đẩy mạnh cải cách và duy trì môi trường đầu tư ổn định.

ECB nhận định tương lai của đồng euro phụ thuộc vào khả năng củng cố sức mạnh kinh tế, nâng cao hiệu quả của thị trường vốn, hoàn thiện các thể chế chung và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính. Đây được xem là những điều kiện nền tảng để đồng tiền chung châu Âu tận dụng tốt hơn những cơ hội đang mở ra trong bối cảnh trật tự tiền tệ toàn cầu bước vào giai đoạn điều chỉnh.