Đồng bằng sông Cửu Long: Du lịch xanh gắn bảo tồn, nâng cao giá trị

Tái định vị du lịch vùng sông nước theo hướng xanh

Đồng bằng sông Cửu Long được xem là một trong những vùng kinh tế du lịch trọng điểm của cả nước, với diện tích gần 40.000 km². Không chỉ giữ vai trò “vựa nông sản” khi đóng góp khoảng 50% sản lượng lúa, 65% sản lượng thủy sản và hơn 70% sản lượng trái cây, khu vực này còn sở hữu hệ sinh thái sông nước đặc thù - yếu tố cốt lõi tạo nên bản sắc riêng cho du lịch.

Theo Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, năm 2025 toàn vùng đón khoảng 63,35 triệu lượt khách trong và ngoài nước, tổng thu du lịch đạt hơn 80.821 tỷ đồng, tăng 29,8% so với năm trước. Những con số này không chỉ phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ sau giai đoạn khó khăn mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của du lịch trong cơ cấu kinh tế vùng.

Động lực tăng trưởng đến từ việc các địa phương chủ động phát triển sản phẩm theo hướng xanh, bền vững và tăng cường liên kết vùng. Mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc cùng hệ sinh thái nông nghiệp trù phú đã hình thành nên không gian văn hóa sông nước đặc sắc, tạo lợi thế phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch đường sông. Đây là những sản phẩm khác biệt, khó trùng lặp với các vùng khác.

Không chỉ dừng lại ở lợi thế tự nhiên, Đồng bằng sông Cửu Long còn sở hữu nền văn hóa đa dạng, hình thành từ sự giao thoa của nhiều cộng đồng cư dân. Sự hòa quyện giữa thiên nhiên, đời sống nông nghiệp và tri thức bản địa đã tạo nên những giá trị độc đáo, là nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm có chiều sâu.

Không gian du lịch của vùng cũng ngày càng được mở rộng, không chỉ trong nội địa mà còn gắn với khu vực biển đảo và các tuyến giao thương quốc tế. Đây là điều kiện thuận lợi để kết nối với các quốc gia trong Tiểu vùng sông Mekong và khu vực Đông Nam Á, thúc đẩy phát triển du lịch liên vùng, liên quốc gia.

Theo TS. Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long,  liên kết và hợp tác chính là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả phát triển du lịch toàn vùng. Bước sang năm 2026, ngành du lịch tiếp tục lấy liên kết làm nền tảng, tập trung nâng chất các “Điểm du lịch tiêu biểu”, đồng thời phát triển sản phẩm mới, làm mới sản phẩm hiện có theo tiêu chí an toàn, thân thiện, chất lượng và hấp dẫn.

Song song đó, việc hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Các hoạt động xúc tiến quảng bá tiếp tục được triển khai tại nhiều thị trường trọng điểm trong và ngoài nước như Malaysia, Singapore, Hội chợ Du lịch quốc tế Hà Nội hay các sự kiện tại Phú Quốc, góp phần nâng cao hình ảnh và sức cạnh tranh của du lịch vùng.

Doanh nghiệp, địa phương chuyển mình theo mô hình bền vững

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét và xu hướng du lịch có trách nhiệm gia tăng, nhiều địa phương tại Đồng bằng sông Cửu Long đã chủ động chuyển hướng sang mô hình phát triển du lịch xanh.

Theo ông Đinh Văn Chắc, Giám đốc Ban Quản lý Khu du lịch Núi Cấm (An Giang), du lịch hiện đại không chỉ dừng lại ở tham quan hay nghỉ dưỡng mà còn gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc địa phương. Vì vậy, phát triển du lịch xanh đang trở thành định hướng chiến lược của nhiều địa phương.

Tại An Giang, hoạt động du lịch đặc biệt là du lịch tâm linh được khai thác gắn với bảo tồn cảnh quan tự nhiên. Khu du lịch Núi Cấm chú trọng phát triển hạ tầng thân thiện môi trường, kiểm soát rác thải và nâng cao ý thức của du khách. Đồng thời, các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm đời sống bản địa cũng được đẩy mạnh, góp phần tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Trong khi đó, Vĩnh Long nổi lên như một điểm sáng trong phát triển du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp. Với lợi thế nằm giữa hai nhánh sông Tiền và sông Hậu, địa phương này sở hữu hệ sinh thái miệt vườn phong phú, rất phù hợp để phát triển các sản phẩm du lịch xanh.

Nhiều mô hình đã được hình thành như tham quan vườn dừa hữu cơ, du lịch cù lao, homestay thân thiện môi trường hay các tour trải nghiệm nông nghiệp. Những sản phẩm này không chỉ tạo dấu ấn riêng cho du lịch địa phương mà còn góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.

Đáng chú ý, một số mô hình du lịch cộng đồng trong vùng đã bước đầu được quốc tế ghi nhận. Tiêu biểu như mô hình du lịch cộng đồng cồn Chim, với cách tiếp cận “thuận thiên”, khai thác tài nguyên gắn với bảo tồn hệ sinh thái và văn hóa bản địa. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh phát triển bền vững.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Chiến Thắng, Phó giám đốc Công ty Du Lịch Thiên Thủy Travel tại Cần Thơ cho rằng, phát triển du lịch xanh không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn tài nguyên mà cần chú trọng xây dựng các sản phẩm trải nghiệm có chiều sâu, khi du khách được tiếp cận với câu chuyện văn hóa, tri thức bản địa và đời sống cộng đồng, giá trị tài nguyên sẽ được nâng cao mà không cần khai thác quá mức.

Xu hướng hiện nay cũng cho thấy, du khách ngày càng ưa chuộng những trải nghiệm chậm, gần gũi thiên nhiên và mang tính cá nhân hóa rõ nét, đây chính là cơ hội để Đồng bằng sông Cửu Long xây dựng hình ảnh điểm đến khác biệt, bền vững và có chiều sâu. Cần đẩy nhanh tốc độ số hóa các điểm đến tạo bộ nhận diện thương hiệu mới cho du lịch Đồng bằng sông Cửu Long để du khách khi đến đây sẽ quay trở lại nhiều lần nữa.

Trong bối cảnh phát triển mới, du lịch xanh không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành chiến lược lâu dài của Đồng bằng sông Cửu Long. Khi tài nguyên được bảo tồn, cộng đồng được hưởng lợi và trải nghiệm du khách ngày càng được nâng cao, ngành du lịch vùng sông nước sẽ có thêm động lực để bứt phá, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững trong tương lai.