Công nghiệp hỗ trợ: Tăng giá trị nội địa, tham gia sâu chuỗi cung ứng

Ông Phạm Hải Phong, Ủy viên Ban Chấp hành, Chánh Văn phòng Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) chia sẻ với Báo Công Thương về thực trạng, những giải pháp cần triển khai để ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nền tảng quan trọng của nền kinh tế 

- Ông đánh giá thế nào về vai trò và thực trạng phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam thời gian qua?

Ông Phạm Hải Phong: Công nghiệp hỗ trợ luôn được xem là ngành nền tảng, là “bệ đỡ” quan trọng nhất để phát triển công nghiệp nói riêng và kinh tế nói chung. Một nền kinh tế muốn phát triển vững mạnh, có khả năng cạnh tranh lâu dài thì nhất thiết phải xây dựng được ngành công nghiệp hỗ trợ vững mạnh.

Thời gian qua, ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đã có những bước tiến, nhưng để đạt được vị trí vững chắc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chúng tôi kỳ vọng Chính phủ và các bộ, ngành sẽ có những chính sách hỗ trợ thiết thực hơn. Đặc biệt là thúc đẩy phát triển một số ngành sản xuất sản phẩm cuối cùng như ô tô, năng lượng mới…

Khi các ngành mũi nhọn này phát triển, sẽ kéo theo sự hình thành và mở rộng các chuỗi cung ứng trong nước, tạo cơ hội cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế. Đây là con đường để xây dựng, phát triển công nghiệp Việt Nam, tạo dựng thương hiệu lớn trên thị trường toàn cầu.

- Tuy nhiên, dù đã có bước phát triển, xong để công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cần vẫn còn rất nhiều khó khăn. Quan điểm của ông ra sao về điều này?

Ông Phạm Hải Phong: Thực tế cho thấy, hầu hết các chuỗi cung ứng hiện nay do các doanh nghiệp FDI lớn nắm giữ và quản lý. Đây thường là các tập đoàn sản xuất, lắp ráp đa quốc gia đã xây dựng hệ thống cung ứng toàn cầu từ trước, phân chia rõ ràng sản phẩm và lĩnh vực giữa các quốc gia, khu vực. Vì vậy, việc doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia các chuỗi cung ứng này không hề đơn giản, bởi chúng ta là “người đến sau” và còn hạn chế về năng lực sản xuất, công nghệ, cũnng như nguồn nhân lực.

Nhưng quan trọng hơn, vấn đề then chốt là các doanh nghiệp FDI có sẵn sàng hỗ trợ và mở cửa cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia hay không. Do đó, tôi cho rằng Chính phủ và các bộ, ngành cần tích cực đàm phán với các tập đoàn lớn để xác định rõ những sản phẩm, linh kiện nào doanh nghiệp Việt có thể đảm nhận. Đồng thời, các tập đoàn này cần đồng hành cùng doanh nghiệp trong nước trong việc phát triển, sản xuất linh kiện, cụm linh kiện đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

- Bên cạnh sự vào cuộc và hỗ trợ từ cơ quan chức năng, theo ông bản thân các doanh nghiệp cần làm gì để tham gia chuỗi cung ứng trong bối cảnh gia tăng rào cản thương mại toàn cầu?

Ông Phạm Hải Phong: Sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu là yếu tố bên ngoài mà chúng ta không thể kiểm soát, nhưng có thể chủ động thích ứng. Thời gian qua, các hội viên của VASI đã nỗ lực cắt giảm chi phí nội bộ, loại bỏ lãng phí trong sản xuất, tối ưu hóa quy trình để giảm giá thành sản phẩm.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh tự động hóa, áp dụng công nghệ tiên tiến nhằm tăng năng suất, giảm chi phí lao động. Chúng ta chưa thể xây dựng những “nhà máy không ánh đèn” như ở Trung Quốc, nhưng hoàn toàn có thể kết hợp tối ưu giữa con người và máy móc để đạt hiệu quả cao hơn.

Ngoài ra, để tránh phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng bên ngoài, Việt Nam cần phát triển chuỗi cung ứng nội địa tự chủ, như mô hình phát triển của VinFast – một thương hiệu Việt đang đẩy mạnh đầu tư sản xuất, lắp ráp trong nước. Khi các doanh nghiệp Việt Nam liên kết, cùng phát triển sản phẩm, chúng ta hoàn toàn có thể đưa thương hiệu và linh kiện Việt Nam ra thế giới.

Kết nối, hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp

- Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam đã và sẽ có những chương trình gì để hỗ trợ doanh nghiệp bắt kịp xu thế phát triển mới?

Ông Phạm Hải Phong: Hiệp hội vẫn duy trì các hoạt động kết nối doanh nghiệp, tổ chức hội chợ triển lãm, cũng như các chương trình đào tạo nâng cao năng lực. Điểm mới là chúng tôi đang hình thành các nhóm hội viên nhỏ, có thể hợp tác sản xuất những cụm linh kiện phức tạp, hướng tới xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu.

Trước hết, về kết nối, VASI giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng trong và ngoài nước thông qua các hội chợ, triển lãm, đặc biệt là các chương trình xúc tiến thương mại. Đồng thời, chúng tôi tăng cường hỗ trợ nhiều doanh nghiệp kết nối với đối tác lớn từ Nhật Bản, Hoa Kỳ, châu Âu.

Về nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, VASI thường xuyên triển khai các chương trình đào tạo, tư vấn, hỗ trợ cải tiến sản xuất, tối ưu hóa hiện trường và quy trình quản lý, giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh doanh. Đối với công tác liên kết nội bộ, VASI tạo diễn đàn để doanh nghiệp tìm kiếm nhà cung cấp và đối tác phù hợp ngay trong nước. Đây là cách để tạo ra hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Xin cảm ơn ông!

Với những giải pháp được triển khai đồng bộ và quyết liệt, tháo gỡ các hạn chế ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam sẽ có thêm động lực hội nhập, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, kiến tạo thương hiệu Việt Nam trên bản đồ công nghiệp thế giới.