Chuyện khó lý giải tại Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Bắc Kạn

Tuy nhiên quá trình lựa chọn nhà thầu một số gói thầu tại các dự án này lại vấp phải những thắc mắc từ phía dư luận. Nhiều ý kiến cho rằng, để giải quyết những thắc mắc này, chủ đầu tư – bên mời thầu nên công khai, minh bạch quy trình lựa chọn nhà thầu, đồng thời cần có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng.

Dự án nghìn tỷ từ ngân sách ngân sách nhưng tiết kiệm siêu nhỏ giọt

Trong quý I/2024, Ban Quản lý Dự án Công trình giao thông Bắc Kạn khởi công xây dựng tuyến đường kết nối từ huyện Ba Bể (Bắc Kạn) sang huyện Na Hang (Tuyên Quang). Đây là công trình trọng điểm của tỉnh Bắc Kạn, có tổng chiều dài khoảng 40km, thuộc dự án Xây dựng tuyến đường TP Bắc Kạn – hồ Ba Bể kết nối sang huyện Na Hang. Trước đó, vào tháng 2/2022 đoạn từ TP Bắc Kạn đến hồ Ba Bể đã được khởi công xây dựng.

Hoàn thiện toàn bộ dự án sẽ mở rộng kết nối giao thông, phát triển kinh tế xã hội, nhưng hiện dư luận đang rất quan tâm đến hoạt động đấu thầu của chủ đầu tư. Ảnh: backan.gov.vn

Mục đích của tuyến đường hồ Ba Bể - Na Hang là mở rộng kết nối giao thông, phát triển kinh tế xã hội, đồng thời tạo đà thúc đẩy phát triển du lịch cho hồ Ba Bể và Na Hang, nhất là trong giai đoạn tỉnh Bắc Kạn và Tuyên Quang đang phối hợp xây dựng hồ sơ khoa học Khu bảo tồn thiên nhiên Ba Bể - Na Hang trình UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.

Để triển khai thi công đoạn tuyến hồ Ba Bể - Na Hang, cuối năm 2023, Ban Quản lý dự án công trình giao thông Bắc Kạn đã tiến hành tổ chức đấu thầu nhằm lựa chọn những nhà thầu đáp ứng các yêu của của chủ đầu tư. Kết thúc quá trình lựa chọn nhà thầu, trong các ngày 21 và 22/12/2023, Ban Quản lý Dự án Công trình giao thông Bắc Kạn ra 5 quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho 5 gói thầu xây lắp với tổng giá trị trên 1.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, điều khiến các chuyên gia về đấu thầu, các chủ đầu tư cùng lĩnh vực, các doanh nghiệp quan tâm đến gói thầu ngỡ ngàng là mức chênh lệch giữa giá gói thầu và giá trúng quá thấp. Thậm chí, có gói thầu trên 174 tỷ đồng, nhưng con số tiết kiệm chỉ đạt khoảng 30 triệu đồng. Không những thế, mỗi gói thầu chỉ có duy nhất 1 nhà thầu tham dự.

Cụ thể, căn cứ theo kế hoạch lựa chọn nhà thầu (đợt 10) được UBND tỉnh Bắc Kạn phê duyệt tại Quyết định số 2105/QĐ-UBND ngày 15/11/2023 thì gói thầu xây lắp số 63 thuộc dự án nêu trên có giá 174.246.861.017 đồng, song giá trúng chỉ là 174.207.752.510 đồng. Dư luận khá sửng sốt khi tỷ lệ tiết kiệm cho nguồn vốn đầu đầu tư theo kiểu “cho có”!

Tương tự, gói thầu xây lắp số 60 có giá trúng thầu là 181.840. 815.127 đồng, trong khi giá gói thầu là 182. 050. 823.718 đồng; gói thầu số 61 giá 277. 912.723.869 đồng, giá trúng thầu là 277.601.537.846 đồng; gói thầu số 62 ở giá 255. 460. 301.681 đồng, giá trúng thầu là 255. 242. 607. 828 đồng…

Vì sao dự án giao thông trọng điểm có tổng mức đầu tư hàng ngàn tỷ đồng nhưng con số tiết kiệm cho nguồn vốn lại rất “nghèo nàn”? Đó một phần hệ quả đến từ việc kém cạnh tranh của các cuộc thầu khi mỗi gói thầu chỉ có duy nhất 1 liên danh tham gia. Hiện dư luận đang rất quan tâm đến việc tiếp tục lựa chọn nhà thầu trong dự án này của Ban Quản lý dự án công trình giao thông Bắc Kạn ở những gói thầu tiếp theo, cũng như các dự án đã triển khai do đơn vị này giữ vai trò chủ đầu tư.

“Chia nhỏ” dự án?

Bên cạnh đó, một vấn đề khác mà dư luận đặc biệt quan tâm là liệu có tình trạng chia nhỏ gói thầu tại dự án giao thông quan trọng trên hay không? Một dự án giao thông chỉ dài khoảng 40 km nhưng lại được chia thành rất nhiều gói thầu xây lắp nhỏ. Trong đó có những gói mà chiều dài quãng đường chỉ khoảng 6km. Cụ thể, gói thầu số 66 thi công xây dựng đoạn tuyến Km57+00 - Km62+00 thuộc dự án nêu trên vừa thông báo mời thầu ngày 13/6/2024. Dự toán gói thầu là hơn 357.205 tỷ đồng. Tư liệu cho thấy, đoạn tuyến thuộc gói thầu có chiều dài chỉ 6,041 km thuộc địa phận xã Nam Cường và xã Xuân Lạc, huyện Chợ Đồn.

Lễ động thổ dự án xây dựng tuyến đường TP Bắc Kạn - Hồ Ba Bể. Ảnh: baoxaydung.vn

Được biết, gói thầu số 66 đã được tổ chức đấu thầu, song chủ đầu tư đã hủy thầu với lý do tất cả hồ sơ dự thầu không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Trên thực tế, biên bản mở thầu cho thấy gói thầu này cũng chỉ có duy nhất 1 liên danh tham gia là liên danh gói thầu số 66 với mã định danh là VN2500259798. Tra cứu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia thì đây chính là mã định danh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Ninh Bình, nhà thầu tham gia liên danh gồm 6 nhà thầu trúng gói thầu số 64 của dự án này.

Tìm hiểu của PV cũng cho thấy, 5 gói thầu xây lắp từ số 60 đến 64 thì nhà thầu trúng đều là các liên danh, trong đó có những gói thầu có đến 5, 6 công ty tham gia liên danh. Đơn cử, gói thầu số 62 gồm 6 nhà thầu: Công ty TNHH Xây dựng và thương mại Hoàng Hải; Công ty TNHH Hoàng Mấm; Công ty TNHH Xây dựng và thương mại Hữu Huệ; Công ty TNHH Huy Hoàn; Công ty CP Xây dựng Thăng Long; Công ty CP Linh Giang. Liên danh này mang tên Công ty Thái Bắc Tuyên.

Tương tự, gói thầu số 60 cũng có đến 5 công ty tham gia liên danh với tên gọi Liên danh Thái Nguyên, bao gồm: Công ty TNHH Tân Thịnh; Công ty TNHH MTV Thành Quý; Công ty TNHH Long Thịnh; Công ty CP Sản xuất công nghiệp xây lắp 3; Công ty TNHH Đầu tư & Phát triển Việt Đức Anh.

Tài liệu cho thấy trong 5 gói thầu nêu trên có đến 18 nhà thầu tham gia thành lập 5 liên danh.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực đấu thầu, việc có quá nhiều nhà thầu trong một liên danh sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng có nhà thầu yếu, thi công cầm chừng, ỷ lại vào nhà thầu đứng đầu liên danh. Vì thế, mặc dù thuê tư vấn giám sát, lập ban chỉ huy công trường và cắt cử nhân sự tham gia cùng tư vấn giám sát nhưng tiến độ thi công nhiều khi rất chậm.

Thực tế, trong câu chuyện liên danh nhiều thành viên, nhiều khi chính các nhà thầu, nhất là nhà thầu đứng đầu liên danh cũng canh cánh nỗi lo bởi liên danh của họ hoàn toàn có thể bị hạ uy tín do một thành viên vi phạm quy định về đấu thầu, vi phạm cam kết hợp đồng. Chưa kể những hệ lụy khi một thành viên gây ra như công trình đình trệ thi công, nhiều hạng mục dở dang… gây ảnh đến tổng tiến độ. Trên thực tế chỉ ra không ít nhà thầu lãnh hậu quả vì một thành viên có hành vi gian lận, bị phạt.

Vẫn liên quan đến câu chuyện liên danh, các nhà thầu sẽ bổ trợ nhau các mặt yếu, qua đó tạo nên một liên danh hùng mạnh, gia tăng hiệu quả cho gói thầu. Song không hiểu vì lý do gì mà tại 5 gói thầu nêu trên tỷ lệ tiết kiệm lại dừng ở con số thấp không tưởng?

Theo tư liệu, các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu của 5 gói thầu đến thời điểm hiện tại đều do ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông tỉnh Bắc Kạn ký. Ông Nguyễn Anh Tuấn đảm nhiệm trọng trách này kể từ ngày 1/2/2022.