Chuyển đổi kép: Doanh nghiệp biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh

Câu chuyện từ thực tiễn

Tại một sự kiện liên quan đến chuyển đổi kép diễn ra mới đây, ông Nguyễn Hồng Hiển - Vụ trường Vụ Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số (Ban Chính sách, chiến lược Trung ương) chia sẻ câu chuyện về Tập đoàn ENGIE của Pháp. Tập đoàn này từng là “gã khổng lồ năng lượng hoá thạch”, đứng trước nguy cơ tụt lại khi thế giới bước vào kỷ nguyên xanh và số.

Tuy nhiên, thay vì co mình phòng thủ, ENGIE chọn chuyển đổi kép, vừa xanh hoá danh mục đầu tư năng lượng, vừa số hoá toàn bộ hệ thống vận hành và lưới điện thông minh. Theo đó, chỉ trong vài năm, ENGIE cắt giảm hơn một nửa lượng phát thải CO₂, tăng lợi nhuận ròng lên 5,5 tỷ Euro vào năm 2024, và vươn lên nhóm dẫn đầu các doanh nghiệp năng lượng tái tạo toàn cầu.

Không chỉ thế giới, tại Việt Nam cũng đã có những doanh nghiệp chuyển đổi kép thành công. Điển hình là Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông, đây là một trong những doanh nghiệp tiên phong triển khai sớm và đồng thời thực hiện cả chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, xây dựng nhà máy thông minh, phát triển sản phẩm LED tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường.

Nhờ đó, trong 4 năm gần đây, Rạng Đông không chỉ duy trì mức tăng trưởng doanh thu bình quân 15-20 %/năm, mà còn khẳng định vị thế dẫn đầu trong ngành chiếu sáng thông minh của Việt Nam.

Theo các chuyên gia kinh tế, từ câu chuyện thành công của các doanh nghiệp trong và ngoài nước có thể khẳng định, chuyển đổi kép là một hành trình không chỉ mang lại lợi nhuận, mà còn góp phần kiến tạo tương lai xanh - số - bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam.

“Chuyển đổi kép không chỉ cứu một doanh nghiệp khỏi suy thoái, mà còn biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh mới” - ông Nguyễn Hồng Hiển khẳng định.

Theo báo cáo về “Số hóa và tăng trưởng xanh” của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), việc áp dụng công nghệ số, đặc biệt là IoT, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp doanh nghiệp giảm từ 10 đến 20% mức tiêu thụ năng lượng và phát thải CO2, đồng thời nâng cao đáng kể năng suất và hiệu quả vận hành trong toàn chuỗi giá trị. Điều đó cho thấy, chuyển đổi số không chỉ tạo ra tăng trưởng về sản lượng, mà còn thúc đẩy tăng trưởng xanh và bền vững.

Ở cấp độ ngành, sự kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp hình thành các chuỗi sản xuất, logistic và năng lượng thông minh, giảm chi phí đầu vào, nâng chất lượng đầu ra và gia tang khả năng cạnh tranh xuất khẩu.

Nâng vị thế “make in Vietnam” trên bản đồ giá trị toàn cầu

Ông Nguyễn Hồng Hiển cho rằng, ở cấp độ quốc gia, chuyển đổi kép mở ra cơ hội nâng tầm năng lực cạnh tranh quốc gia. Bởi khi doanh nghiệp Việt Nam đồng thời số hóa và xanh hóa, không chỉ giúp tạo ra nền sản xuất hiệu quả hơn, mà còn tiến gần hơn đến chuẩn mực toàn cầu về quản trị, môi trường và công nghệ.

Với lợi thế về vị trí địa lý, tốc độ phát triển hạ tầng số, cùng lực lượng lao động trẻ và khả năng thích ứng cao, Việt Nam có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm sản xuất thông minh, xanh và số của khu vực.

“Đó không chỉ là cơ hội để nâng cao vị thể “make in Vietnam” trên bản đồ giá trị toàn cầu, mà còn là nền tảng để Việt Nam bứt phá trong chuỗi cung ứng mới - nơi giá trị không còn nằm ở nhân công rẻ, mà ở năng suất, công nghệ và trách nhiệm với môi trường” - ông Nguyễn Hồng Hiển thông tin và cho rằng: Chuyển đổi kép không chỉ để tăng trưởng nhanh, mà để tăng trưởng bền vững, tạo năng lực cạnh tranh dài hạn cho doanh nghiệp và rộng hơn là cả nền kinh tế Việt Nam.

Với những lợi ích trên, để giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực, biến chuyển đổi kép thành động lực tăng trưởng, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần tập trung 4 yếu tố, bao gồm: Thứ nhất, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu: Các hạ tầng thiết yếu của nhà nước hay doanh nghiệp đều giải quyết đồng thời vừa phục vụ số hóa, vừa phục vụ xanh hóa.

Thứ hai, thực hiện "Chiến lược hai trong một”: Mỗi dự án chuyển đổi số phải gắn liền với tiêu chí xanh; mỗi dự án xanh phải dựa trên công nghệ số để đo lường và quản trị hiệu quả. 

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực gắn với kỹ năng số và kỹ năng xanh: Đào tạo đội ngũ vừa hiểu công nghệ số, vừa am hiểu quy trình sản xuất xanh. Đây sẽ là “vốn con người kép” - yếu tố quyết định lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Thứ tư là tài chính xanh và đổi mới sáng tạo: Tận dụng tín dụng xanh, quỹ đổi mới sáng tạo, quỹ khoa học - công nghệ để giảm chi phí đầu tư, giúp doanh nghiệp đi nhanh và tối ưu chi phí đầu tư.

Chuyển đổi kép sẽ giúp doanh tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, giảm thiểu tác động đến môi trường, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, tăng năng xuất và nâng cao hình ảnh thương hiệu doanh nghiệp.