Chính sách thuế tạo lực đẩy cho tăng trưởng hai con số

Okei GDP 6 tháng cuối năm phải tăng gần 12%

Tham luận tại Diễn đàn Kích hoạt tăng trưởng do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức mới đây, ông Nguyễn Văn Phụng - chuyên gia cao cấp về thuế và quản trị doanh nghiệp, cố vấn xây dựng chính sách - cho rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Trong đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là đạt tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải nâng cao chất lượng, tính bền vững và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ xác định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 từ 10% trở lên, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Ở tầm trung hạn, Nghị quyết số 25/2026/QH16 về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên. Đồng thời, đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới.

Bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, GDP quý sau cao hơn quý trước. Cụ thể, GDP quý I/2026 tăng 7,83%, được đánh giá là mức tăng trưởng khá trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến khó lường. Sang quý II/2026, GDP tăng 8,39%, đưa mức tăng trưởng 6 tháng đầu năm lên 8,18%. Kết quả này cho thấy các động lực tăng trưởng tiếp tục được củng cố.

Tuy nhiên, theo nhận định của bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 6 tháng cuối năm 2026, nền kinh tế Việt Nam đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen.

Đà phục hồi của nền kinh tế tiếp tục được củng cố nhờ kinh tế vĩ mô ổn định, sản xuất công nghiệp và khu vực dịch vụ duy trì xu hướng tăng, đầu tư công được đẩy mạnh, môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện. Tuy nhiên, kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, đặc biệt là xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, biến động địa chính trị, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn và tốc độ phục hồi chưa đồng đều của tổng cầu thế giới.

Ở trong nước, sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp còn hạn chế; một số động lực tăng trưởng truyền thống có dấu hiệu suy yếu, trong khi các động lực mới chưa đủ mạnh để tạo sự bứt phá.

Áp lực tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm còn đến từ xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, mở rộng các biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản kỹ thuật, làm tăng rủi ro đối với xuất khẩu của Việt Nam. Với độ mở kinh tế lớn, những biến động của thương mại toàn cầu có thể nhanh chóng lan truyền đến khu vực sản xuất, nhất là các ngành chế biến, chế tạo định hướng xuất khẩu.

Cùng với đó, động lực tăng trưởng từ xuất khẩu được dự báo suy giảm so với nửa đầu năm. Mặc dù xuất khẩu vẫn được kỳ vọng duy trì tăng trưởng, nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn chưa phục hồi vững chắc, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, trong khi giá nhiều mặt hàng xuất khẩu có xu hướng giảm.

Theo tính toán của đại diện Cục Thống kê, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026, GDP quý III phải tăng 11,16%, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 9,19%. Đến quý IV/2026, GDP phải tăng 12,09% để cả năm đạt mức tăng trưởng 10%.

Như vậy, GDP 6 tháng cuối năm 2026 cần tăng khoảng 11,7%. Đây là mức tăng trưởng cao, đòi hỏi các động lực của nền kinh tế phải được kích hoạt mạnh mẽ và đồng bộ hơn.

Chính sách thuế phù hợp sẽ hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, TS. Phạm Anh Tuấn - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới - cho rằng: Khu vực doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thực hiện mục tiêu tăng trưởng. Vì vậy, cần tiếp tục theo đuổi các chính sách tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động, đầu tư và mở rộng sản xuất.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Phụng cho rằng, trong số các chính sách hỗ trợ khu vực doanh nghiệp, chính sách thuế giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

“Chính sách thuế cần được nhìn nhận không chỉ là công cụ huy động nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn là một bộ phận quan trọng của chính sách phát triển. Thông qua việc tác động đến tiêu dùng, tiết kiệm, đầu tư, đổi mới công nghệ và quyết định phân bổ nguồn lực của các chủ thể kinh tế, chính sách thuế có thể góp phần hỗ trợ tổng cầu trong ngắn hạn, khuyến khích mở rộng năng lực sản xuất và nâng cao năng suất trong trung và dài hạn” - ông Nguyễn Văn Phụng thông tin.

Theo đánh giá của các chuyên gia, thời gian qua, chính sách thuế đã được triển khai tương đối đồng bộ và đạt nhiều kết quả tích cực. Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 508/QĐ-TTg năm 2022, đã đề ra mục tiêu bảo đảm quy mô thu ngân sách từ thuế, phí; duy trì tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước ở mức ổn định, hợp lý và phù hợp với Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn 5 năm 2021-2025 và 2026-2030.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, nguồn thu và định hướng cải cách thuế có mối liên hệ chặt chẽ với các điều kiện kinh tế vĩ mô, gồm tăng trưởng, lạm phát, năng suất, đầu tư, thị trường lao động và nợ công.

Do đó, chính sách thuế hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao cần đồng thời đáp ứng ba yêu cầu: tạo động lực cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và mở rộng sản xuất; bảo đảm công bằng, minh bạch và tính trung lập tương đối giữa các chủ thể kinh tế; duy trì nguồn thu đủ vững chắc để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ phát triển, bảo đảm an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.

Chính sách thuế không chỉ là công cụ huy động nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn là một bộ phận quan trọng của chính sách phát triển. Chính sách phù hợp sẽ góp phần hỗ trợ tổng cầu, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, mở rộng năng lực sản xuất và nâng cao năng suất.