Bộ Công Thương hướng dẫn xây dựng nhiệm vụ ứng phó biến đổi khí hậu

Quy trình đăng ký và triển khai nhiệm vụ ứng phó biến đổi khí hậu

Tại “Hội thảo cập nhật, phổ biến quy định của pháp luật về giảm nhẹ phát thải nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu” tổ chức ngày 18/11, ông Phạm Trường Sơn, Chuyên viên Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) đã hướng dẫn xây dựng các nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu của ngành Công Thương. 

Theo ông Phạm Trường Sơn, quy trình bắt đầu từ việc công bố thông báo đăng ký nhiệm vụ, thường trong quý I hằng năm. Cụ thể, Bộ Công Thương, thông qua Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, sẽ công khai thông báo trên trang web của Bộ và Cục, nêu rõ định hướng chung, nội dung trọng tâm và mời các đơn vị gửi đề xuất. Nếu các đơn vị có trao đổi sơ bộ từ trước, việc xây dựng đề xuất sẽ sát với nhu cầu thực tiễn hơn, tránh tình trạng gửi các nhiệm vụ không phù hợp.

Căn cứ thông báo này, các đơn vị sẽ chuẩn bị hồ sơ và tài liệu theo mẫu quy định trong Thông tư 24/2023/TT-BCT, ban hành ngày 16/11/2023 Quy định về quản lý, thực hiện các nhiệm vụ sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp bảo vệ môi trường của Bộ Công Thương. Hồ sơ bao gồm đơn đăng ký, thuyết minh nhiệm vụ và các phụ lục liên quan. Sau khi tiếp nhận, Cục tiến hành rà soát sơ bộ để loại bỏ các hồ sơ không liên quan đến ngành Công Thương, chưa đủ tính cấp thiết hoặc đã được triển khai trước đó.

Tiếp đó, Cục thành lập hội đồng chuyên môn để đánh giá và lựa chọn các nhiệm vụ phù hợp, mang tính cấp thiết và có giá trị đóng góp cho ngành. Thông thường, quá trình đánh giá của hội đồng hoàn tất trước tháng 5. Trên cơ sở kết luận của hội đồng, Cục tổng hợp danh sách nhiệm vụ đề xuất và gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị đầu mối tổng hợp nhiệm vụ về ứng phó với biến đổi khí hậu của các bộ, ngành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tổng hợp và chuyển sang Bộ Tài chính để xem xét, phân bổ kinh phí theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, cũng theo đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, việc phân bổ kinh phí thường hoàn tất vào cuối năm. Nếu kinh phí được duyệt thấp hơn đề xuất, Bộ Công Thương sẽ rà soát lại danh mục nhiệm vụ, cắt giảm hoặc thu hẹp quy mô triển khai để phù hợp với nguồn kinh phí được cấp. Sau khi điều chỉnh, Bộ sẽ ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ, thường vào đầu năm kế tiếp. Như vậy, nếu một nhiệm vụ được đề xuất vào cuối năm 2025, quyết định phê duyệt sẽ ban hành vào đầu năm 2026 và triển khai thực hiện từ năm 2027.

Trong giai đoạn triển khai, đơn vị chủ trì phải hoàn thiện thuyết minh, đề cương, ký hợp đồng và thực hiện nhiệm vụ theo tiến độ. Bộ Công Thương tổ chức kiểm tra định kỳ, kiểm tra giữa kỳ và nghiệm thu cấp cơ sở trước khi nghiệm thu cấp Bộ. Như vậy, từ khi hình thành ý tưởng đến khi hoàn tất nhiệm vụ, thời gian triển khai thường kéo dài khoảng hai năm.

Các đơn vị khi xây dựng đề xuất cần đặc biệt lưu ý đến tính cấp thiết, tính mới và tiến độ thực hiện. Ngoài ra, các đơn vị cần tham khảo các văn bản liên quan như Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Nghị định 119/2025/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn…Bên cạnh đó, các đơn vị lưu ý các quy định liên quan đến kiểm kê khí nhà kính trong ngành Công Thương, như Thông tư 38/2023/TT-BCT của Bộ Công Thương về quy định kỹ thuật đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và kiểm kê khí nhà kính ngành Công Thương và Quyết định 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, được cập nhật định kỳ…

Định hướng nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo của ngành Công Thương

Cũng tại hội thảo, ông Phạm Trường Sơn đã chỉ ra những định hướng nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực ứng phó với biến đổi khí hậu ngành Công Thương trong giai đoạn tiếp theo.

Thứ nhất, cần đảm bảo thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ cơ bản, trong đó trọng tâm là xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu trong ngành Công Thương. Ông Sơn nhấn mạnh, nhiệm vụ này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh vừa qua các quy định mới như Nghị định 119 đã thay thế, sửa đổi bổ sung Nghị định 06. 

Thứ hai, cần tập trung hoàn thiện các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cho các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu. Theo ông Sơn, nhiều lĩnh vực hiện vẫn còn thiếu các hướng dẫn nền tảng. Ví dụ, các hệ thống lưu trữ và phân phối hydrogen chưa có đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, cũng như các phương pháp liên quan đến quản lý năng lượng tái tạo, lưu trữ và chôn lấp carbon. Việc xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn này sẽ tạo nền tảng quan trọng cho việc triển khai các dự án, đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý và kiểm soát phát thải trong toàn ngành.

Ngoài ra, ông Sơn cũng nhấn mạnh một số hoạt động thường xuyên cần được duy trì và hoàn thiện. Theo đó, các hoạt động như báo cáo giảm nhẹ khí nhà kính, đào tạo nâng cao năng lực, thông tin truyền thông, đặc biệt là hướng dẫn kỹ thuật cần được triển khai bài bản. Ví dụ, hướng dẫn về phương pháp tạo tín chỉ carbon, quy trình thiết kế và đăng ký dự án tạo tín chỉ carbon, cũng như phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho các đơn vị và ngành công nghiệp sẽ là những nội dung trọng yếu trong các nhiệm vụ sắp tới.

Bên cạnh đó, việc tính toán lượng phát thải carbon (carbon footprint) trên sản phẩm cũng là một hướng giải pháp quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế về minh bạch thông tin môi trường, đồng thời giúp các doanh nghiệp chủ động áp dụng các biện pháp giảm nhẹ khí nhà kính.

Ông Phạm Trường Sơn cũng cho rằng, việc định hướng và lựa chọn nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu sẽ xuất phát từ hai phía, một là cơ quan quản lý xác định những vấn đề cần giải quyết và xây dựng hướng dẫn, hai là các đơn vị, tổ chức tư vấn, nghiên cứu đề xuất những giải pháp dựa trên năng lực, chuyên môn và thông tin sẵn có. Sự kết hợp này sẽ tạo cơ sở để ngành Công Thương triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu trong giai đoạn tới.