Xuất khẩu trái cây tươi sang EU: Tháo nút thắt về chất lượng, công nghệ bảo quản

Nhà nhập khẩu băn khoăn

Cho rằng Việt Nam vốn không thiếu các sản vật có chất lượng vượt trội nhưng với vai trò là một quốc gia xuất khẩu nông sản thì chưa đạt tới vị trí cao đối với thị trường EU, từ kinh nghiệm nhiều năm nhập khẩu thực phẩm, đồ uống từ châu Á để phân phối đi hơn 20 nước thuộc EU, ông Phạm Văn Hiển- đại diện công ty cổ phần Xuất Nhập Khẩu LTP (Hà Lan) - lý giải: Các loại trái cây tươi xuất khẩu vào thị trường EU cần đảm bảo tính bền vững trong quy hoạch vùng trồng. Việc nhân rộng được các mô hình hợp tác xã, mô hình các vùng trồng đạt chuẩn, đầy đủ chứng chỉ Global Gap đảm bảo ổn định sản lượng hằng năm rất cần thiết. Việc nhập khẩu nhỏ giọt (chỉ một vài tấn mỗi mùa) đôi khi để lại ấn tượng thiếu chuyên nghiệp với các chuỗi siêu thị, cửa hàng tại EU.

Cùng đó, công nghệ và chất lượng sơ chế, bảo quản còn hạn chế. Tại EU, nông sản Việt Nam không chỉ phải cạnh tranh với nước bạn Thái Lan, Trung Quốc, mà còn cả các nước Trung Mỹ hay Nam Mỹ. Nhờ công nghệ sơ chế và bảo quản tốt, nông sản của các quốc gia này được nhập khẩu vào EU bằng đường biển với giá cả thấp. Trong khi đó, nông sản Việt Nam chủ yếu được nhập khẩu bằng đường hàng không chi phí rất cao, khó cạnh tranh trên thị trường. Thậm chí, kể cả nhập khẩu bằng đường hàng không, chất lượng sản phẩm vẫn chưa được đảm bảo.

Trái cây xuất khẩu sang EU cần đảm bảo ổn định chất lượng, sản lượng, áp dụng công nghệ bảo quản tiên tiến

“Trong bối cảnh Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU đã có hiệu lực, hàng nông sản, trong đó có trái cây tươi được nhập khẩu với mức thuế ưu đãi, mang lại lợi thế cạnh tranh lớn về giá cả cho các sản phẩm đến từ Việt Nam tại thị trường EU. Chúng tôi mong muốn nhà sản xuất trong nước cải thiện chất lượng sản phẩm, công nghệ bảo quản để khai thác lợi thế này”, ông Phạm Văn Hiển nói.

Riêng với trái thanh long, ông Peter Prins – Điều phối viên kỹ thuật của Dự án “Nâng cao chất lượng cây ăn quả Việt Nam” (dự án) do Chính phủ Hà Lan tài trợ - chia sẻ: Theo các đơn vị nhập khẩu thì việc xuất khẩu thanh long của Việt Nam bằng đường hàng không, hạn sử dụng được chấp nhận nhưng chi phí đến với siêu thị cao, rất khó để có thể tăng sản lượng tiêu thụ. Xuất khẩu bằng đường biển thì độ cứng cũng như hạn sử dụng khó đảm bảo. Cùng đó, vấn đề dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vẫn là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây tươi Việt Nam.

Trợ sức từ dự án mới

Ông Peter Prins cũng- cho biết: Từ năm 2016, trong quá trình khảo sát tại Việt Nam, đội dự án nhận thấy, nếu quá trình canh tác của người nông dân được hỗ trợ thêm về thông tin, ứng dụng khoa học và công nghệ và đặc biệt là có thêm sự giúp đỡ từ các chuyên gia sẽ góp phần nâng cao chất lượng trái thanh long nói riêng và trái cây tươi đáp ứng yêu cầu của thị trường khó tính như EU.

Theo đó, thông qua dự án, Chính phủ Hà Lan cùng các đối tác hỗ trợ cho 4 tỉnh của Việt Nam gồm Bình Thuận, Long An, Bến Tre, Đồng Tháp nâng cao chất lượng 3 loại trái cây thanh long, xoài, bưởi da xanh để có thể xuất khẩu sang thị trường EU. Dự án dự kiến kết thúc vào tháng 3/2024 và có thể kéo dài thêm thời gian phụ thuộc vào diễn biến của dịch bệnh. Theo ông Peter Prins, dự án không chủ ý thay đổi quá nhiều thói quen canh tác mà đưa ra các công cụ, giải pháp, công nghệ tưới tiêu giúp người nông dân có vụ mùa hiệu quả hơn. Trong dự án sẽ có hoạt động thử nghiệm trên đồng ruộng về các kỹ thuật chăm sóc cây trồng, bón phân theo khuyến nghị và quy trình của dự án, kết quả sẽ được công bố rộng rãi để lan toả tới nhiều nhà sản xuất khác. Dự án cũng sẽ kết nối cơ hội kinh doanh giữa nhà nhập khẩu Hà Lan và nhà sản xuất các loại trái cây nhiệt đới tại Việt Nam.

Từ kinh nghiệm nhiều năm, tìm kiếm và phát triển nguồn trái cây đạt tiêu chuẩn tại Việt Nam cung ứng cho các chuỗi bán lẻ tại EU và Anh, ông Jonh Dufill- CEO John Crop Development Vietnam - chia sẻ: Kiểm soát đúng và đủ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là yếu tố rất quan trọng để trái thanh long cũng như trái cây tươi Việt Nam được chấp nhận tại thị trường EU. Nhà xuất khẩu nên có danh sách thuốc BVTV được phép, không được phép dùng và yêu cầu về dư lượng riêng của mỗi nhà nhập khẩu để cung cấp và thoả thuận với người trồng.

Đồng thời, liên tục giám sát các chất BVTV được sử dụng và khoảng thời gian thu hoạch để đảm bảo dư lượng không vượt ngưỡng. “Sự thay đổi trong quá trình canh tác cần được trao đổi với đối tác để nắm bắt thông tin và thoả thuận, không tự tiện thay đổi hoạt chất trong quá trình canh tác”, ông Jonh Dufill nhấn mạnh.

Dù có rất nhiều thách thức nhưng theo ông Jonh Dufill, thị trường EU không chỉ Hà Lan mà các nước thuộc Tây Âu, Đông Âu cũng có tiềm năng xuất khẩu lớn cho trái cây tươi của Việt Nam. So với nhiều thị trường, EU đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật rất cao. Đại đa số khách hàng yêu cầu đáp ứng Global GAP, CSR, yêu cầu về kiểm nghiệm, chứng thư y tế... Tuy nhiên, hàng rào tiêu chuẩn tại EU không phải để ngăn khả năng tăng xuất khẩu mà mở ra cơ hội cùng phát triển, xuất khẩu bền vững khi các nhà sản xuất tại Việt Nam đáp ứng đúng yêu cầu. Do vậy, ông Jonh Dufill- cho rằng: Có 3 điểm nhà sản xuất Việt Nam cần chú ý, trong đó, phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, điểm chính là kiểm soát dư lượng thuốc BVTV; ổn định chất lượng sản phẩm; có chương trình cung ứng đáng tin cậy, không bị ngưng khi đã ký thoả thuận cung ứng dài hạn.