Xăng E10: Bước tiến mới trên lộ trình tăng trưởng xanh

Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng từ giao thông

Ngày 1/6/2026 đánh dấu một cột mốc mới trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học của Việt Nam khi xăng E10 chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc theo quy định tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương.

Đây không phải là một quyết định mang tính thời điểm mà là bước tiếp nối của chiến lược đã được hoạch định từ nhiều năm trước. Ngay từ năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Sau hơn một thập kỷ triển khai xăng E5, Việt Nam tiếp tục nâng tỷ lệ ethanol trong xăng lên 10%, phù hợp với xu hướng chuyển đổi năng lượng đang diễn ra trên toàn cầu.

Tại tọa đàm trực tuyến "Phổ cập xăng E10: Bước chuyển xanh cho giao thông Việt Nam" do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức sáng 2/6, TS. Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu sinh học là xu thế chung của thế giới trong bối cảnh các quốc gia đang đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các cam kết về biến đổi khí hậu.

Theo ông Thành, việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học hướng tới bốn mục tiêu chiến lược. Thứ nhất là giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và nâng cao khả năng tự chủ trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới. Trong bối cảnh các cuộc xung đột địa chính trị và biến động giá dầu liên tục tác động đến thị trường toàn cầu, việc gia tăng tỷ trọng nhiên liệu có thể sản xuất trong nước được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thứ hai là giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện cam kết đưa phát thải ròng về "0" vào năm 2050. Thứ ba là thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học trong nước, tạo đầu ra cho vùng nguyên liệu nông nghiệp, gia tăng giá trị sản xuất và tạo việc làm cho khu vực nông thôn. Thứ tư là góp phần xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và mô hình tăng trưởng phát thải thấp theo định hướng phát triển bền vững.

Ở góc độ môi trường, việc nâng tỷ lệ ethanol từ 5% lên 10% được kỳ vọng giúp giảm đáng kể lượng khí thải độc hại từ hoạt động giao thông. Theo các chuyên gia, xăng E10 có khả năng giảm từ 20 - 30% lượng khí CO và bụi mịn so với nhiên liệu truyền thống, góp phần cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn. Trong bối cảnh nhiều thành phố đang đối mặt với áp lực ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng, việc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học được xem là một trong những giải pháp khả thi để giảm phát thải từ lĩnh vực giao thông, lĩnh vực đang đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng lượng khí thải đô thị.

Bảo đảm nguồn cung, tạo động lực cho chuỗi giá trị trong nước

Bên cạnh lợi ích môi trường, xăng E10 còn được kỳ vọng tạo động lực phát triển cho ngành nhiên liệu sinh học và chuỗi giá trị nông nghiệp trong nước. Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm là liệu nguồn nguyên liệu sản xuất ethanol có đủ đáp ứng nhu cầu khi triển khai E10 trên phạm vi toàn quốc hay không.

Theo TS. Đặng Tất Thành, đây là nội dung đã được Bộ Công Thương đánh giá kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng chính sách. Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ là phát triển nhiên liệu sinh học phải bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu an ninh năng lượng và an ninh lương thực. Quá trình xây dựng lộ trình triển khai đã được thực hiện trên cơ sở khảo sát năng lực sản xuất ethanol trong nước, khả năng nhập khẩu, nhu cầu phối trộn nhiên liệu cũng như tham vấn rộng rãi các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và chuyên gia.

Theo tính toán, với nhu cầu tiêu thụ xăng của cả nước khoảng 1 triệu m³ mỗi tháng, lượng ethanol cần cho phối trộn E10 vào khoảng 100.000 m³/tháng. Hiện nguồn cung ethanol được bảo đảm từ cả sản xuất trong nước và nhập khẩu. Trong đó, sản lượng ethanol nội địa đạt khoảng 25.000 m³/tháng, phần còn lại do doanh nghiệp chủ động nhập khẩu phục vụ hoạt động phối trộn. "Việc triển khai xăng E10 từ ngày 1/6/2026 không gặp khó khăn về nguồn nguyên liệu", TS. Đặng Tất Thành khẳng định.

Đáng chú ý, việc mở rộng sử dụng ethanol còn tạo thêm đầu ra cho các vùng nguyên liệu nông nghiệp, đặc biệt là cây sắn - nguyên liệu chính để sản xuất ethanol tại Việt Nam hiện nay. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao giá trị gia tăng, nhiên liệu sinh học được xem là một mắt xích quan trọng giúp kết nối lĩnh vực năng lượng với sản xuất nông nghiệp. Điều này không chỉ góp phần tiêu thụ sản phẩm cho người nông dân mà còn tạo động lực thu hút đầu tư vào công nghiệp chế biến sâu.

Về dài hạn, Việt Nam cũng định hướng đa dạng hóa nguồn nguyên liệu sản xuất ethanol, mở rộng sử dụng các nguồn sinh khối và phụ phẩm nông nghiệp nhằm nâng cao năng lực tự chủ, giảm dần sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

Gỡ băn khoăn của người tiêu dùng

Cùng với những kỳ vọng về lợi ích môi trường và kinh tế, việc phổ cập E10 cũng kéo theo không ít băn khoăn từ phía người tiêu dùng. Nhiều ý kiến lo ngại nhiên liệu mới có thể ảnh hưởng đến động cơ, làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu hoặc phát sinh chi phí bảo dưỡng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia kỹ thuật và nhà sản xuất phương tiện, phần lớn ô tô và xe máy hiện đại đang lưu hành tại Việt Nam đều tương thích với xăng E10 nếu nhiên liệu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chất lượng.

Thực tế, E10 không phải loại nhiên liệu mới trên thế giới. Mỹ, Brazil, Thái Lan và nhiều quốc gia châu Âu đã sử dụng phổ biến E10 trong nhiều năm qua. Một số nước thậm chí còn triển khai các loại nhiên liệu có tỷ lệ ethanol cao hơn như E20, E27 hay E85.

Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi sang E10 cũng không diễn ra đột ngột. Theo lộ trình ban đầu, E10 dự kiến được triển khai từ năm 2017. Như vậy, thời điểm chính thức áp dụng từ tháng 6/2026 thực tế đã chậm gần một thập kỷ so với kế hoạch. Khoảng thời gian này đã giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà sản xuất phương tiện có thêm điều kiện nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá tác động trước khi triển khai trên diện rộng.

Về phía doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, việc chuyển đổi sang E10 chủ yếu phát sinh chi phí làm sạch bồn bể, đường ống, cột bơm, nâng cấp hệ thống lưu chứa và điều chỉnh quy trình phối trộn. Tuy nhiên, sau gần 10 năm kinh doanh xăng E5 trên phạm vi toàn quốc, phần lớn hạ tầng hiện có đã được chuẩn bị nền tảng kỹ thuật cho nhiên liệu sinh học.

Theo Bộ Công Thương, các doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex và PVOIL đã chủ động thử nghiệm và triển khai phân phối E10 từ năm 2025. Hiện hai doanh nghiệp này đã chính thức phân phối E10 trên phạm vi toàn quốc. Đến nay, cơ quan quản lý chưa ghi nhận phản ánh chính thức nào liên quan đến chất lượng xăng E10 hoặc các tác động tiêu cực đối với động cơ phương tiện.

Để tạo sự yên tâm cho người tiêu dùng, Bộ Công Thương cho biết sẽ tập trung triển khai bốn nhóm giải pháp trọng tâm gồm: Kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhiên liệu trên toàn hệ thống; đảm bảo nguồn cung ổn định; đẩy mạnh truyền thông dựa trên cơ sở khoa học; đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân và doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Theo các chuyên gia, trong hành trình xanh hóa giao thông, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng và doanh nghiệp thì vai trò của người tiêu dùng là hết sức quan trọng. Theo đó, người tiêu dùng không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể của quá trình chuyển đổi. Mỗi lựa chọn sử dụng nhiên liệu sinh học hôm nay sẽ góp phần tạo nên những thay đổi lớn hơn cho môi trường và an ninh năng lượng trong tương lai.

Xăng E10 là nhiên liệu được phối trộn giữa xăng khoáng và 10% ethanol nhiên liệu (E100). Từ ngày 1/6/2026, xăng E10 chính thức được lưu thông trên toàn quốc theo quy định tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương. Theo Bộ Công Thương, việc sử dụng E10 giúp giảm phát thải từ hoạt động giao thông, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo thêm dư địa phát triển ngành nhiên liệu sinh học trong nước.