Vùng Đồng bằng sông Hồng: Phải xây dựng phòng tuyến hợp tác và cạnh tranh kinh tế quốc tế

Cửa ngõ phát triển kinh tế và thương mại

Chiều 7/12, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Hội đồng điều phối vùng Đồng bằng sông Hồng (Hội đồng điều phối) chủ trì Hội nghị lần thứ hai của Hội đồng góp ý xây dựng quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Vùng Đồng bằng sông Hồng gồm 11 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình. Nghị quyết 30 của Bộ Chính trị đã xác định tầm nhìn đến năm 2045 “Đồng bằng sông Hồng là vùng phát triển hiện đại, văn minh, sinh thái; là trung tâm kinh tế, tài chính lớn mang tầm khu vực và thế giới…”.

Tại Hội nghị, các đại biểu nêu bật vai trò, vị trí của vùng Đồng bằng sông Hồng và cho rằng, quy hoạch phát triển vùng phải cụ thể hóa tầm nhìn, quan điểm, mục tiêu đã được xác định tại Nghị quyết phát triển vùng và quy hoạch cấp quốc gia vào vùng; Đồng thời bố trí không gian phát triển các ngành quốc gia, giải quyết các vấn đề xung đột giữa các ngành, lĩnh vực trên địa bàn vùng...

Thủ tướng chủ trì hội nghị về quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Đặc biệt, các đại biểu nhấn mạnh, quy hoạch để vùng phát triển thực sự là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của dân tộc; là cực tăng trưởng của cả nước; đồng thời là cửa ngõ phía Bắc của nước ta và ASEAN về kết nối phát triển kinh tế, thương mại với Trung Quốc - một thị trường rộng lớn nhất thế giới và ngược lại.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, vùng Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ có tính đặc thù, đóng góp trên 50% GDP của đất nước. Do đó công tác quy hoạch phải đi trước một bước.

"Cần quy hoạch để phát huy tối đa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh, với tư duy đột phá, tầm nhìn chiến lược, ổn định lâu dài; phải kết nối quy hoạch tỉnh với quy hoạch vùng, quy hoạch vùng phải kết nối quy hoạch tổng thể quốc gia; tạo động lực mới cho tăng trưởng" - Thủ tướng chỉ ra.

Thủ tướng cũng nêu rõ, quy hoạch chưa chỉ ra hết tiềm năng của vùng Đồng bằng sông Hồng. Đơn cử, Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa…; vùng Đồng bằng sông Hồng – gắn với văn minh lúa nước, có truyền thống văn hóa, lịch sử lâu đời… nhưng chưa được nêu bật hết.

Cùng với đó, vùng Đồng bằng sông Hồng là cửa ngõ của ASEAN nối với Trung Quốc, trong đó đặc biệt là Cửa khẩu Móng Cái kết nối ngắn nhất với vùng phát triển năng động nhất của Trung Quốc. Tuy nhiên, những vấn đề này chưa được nêu đậm nét trong quy hoạch.

"Quy hoạch cũng phải làm sống lại các dòng sông vốn đang bị cạn kiệt tài nguyên, bị xâm lấn dưới tác động của con người. Do đó, quy hoạch phải khai thác tối đa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh; các chương trình, dự án cụ thể và các cơ chế, chính sách đi kèm. Đặc biệt, phải khai thác, phát triển không gian ngầm và trên không, tăng cường đổi mới sáng tạo”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng, khẳng định quan điểm không hy sinh tiến bộ và công bằng xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Do đó, phải có giải pháp, dự án, nguồn lực, cơ chế, chính sách để xử lý vấn đề rác thải, ô nhiễm… trong vùng.

Liên kết vùng tạo đột phá, động lực tăng trưởng mới

Về vấn đề nguồn lực, Thủ tướng cho rằng phải lấy nguồn lực bên trong (gồm con người, thiên nhiên và truyền thống lịch sử- văn hóa, với cơ chế, chính sách phù hợp) là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định; nguồn lực bên ngoài (FDI, vốn vay, công nghệ, quản trị, đào tạo nhân lực, tham khảo kinh nghiệm, thể chế của quốc tế) là quan trọng và đột phá.

Thủ tướng yêu cầu làm rõ hơn những động lực tăng trưởng mới, như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển đổi năng lượng mới, phát triển ngành công nghiệp tái tạo (nắng, gió, Hydrogen); phát triển hệ sinh thái để phát triển kinh tế nông nghiệp trên cơ sở phát huy văn minh lúa nước; phát triển công nghiệp có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở khai thác hiệu quả quỹ đất, các tỉnh Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình có thể nghiên cứu triển khai lấn biển để tạo không gian phát triển, quỹ đất mới.

Thủ tướng nhấn mạnh liên kết vùng là một trong những đột phá, động lực tăng trưởng mới, cùng với liên kết các vùng, liên kết với cả nước và liên kết quốc tế. Do đó, cần phát huy tinh thần chủ động, tự lực, tự cường, không địa phương nào làm thay địa phương nào, nhưng không thể không liên kết, đặc biệt là liên kết giao thông.

Về hàng không, Thủ tướng cho rằng khu vực phía bắc đồng bằng đã có 3 sân bay (Nội Bài, Vân Đồn, Cát Bi), có thể nghiên cứu kỹ lưỡng để xem xét, quy hoạch, xây dựng một sân bay quốc tế mới tại khu vực phía nam Đồng bằng sông Hồng.

Thủ tướng biểu dương Ninh Bình đã triển khai tuyến đường kết nối cực phía tây đến cực phía đông của tỉnh, từ vùng rừng núi huyện Nho Quan đến huyện ven biển Kim Sơn.

Thủ tướng cũng biểu dương Hà Nội trong thời gian qua, nhiều địa điểm, di sản văn hóa trên địa bàn đã được khai thác hiệu quả, thu hút nhiều du khách, như ga Gia Lâm, bốt Hàng Đậu, nhà tù Hòa Lò, qua đó phát huy nguồn lực văn hóa, biến di sản thành tài sản, thành nguồn lực.

Liên quan đến nội dung liên kết giao thông, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Trần Quốc Văn cho biết, thực hiện các chỉ đạo và gợi ý của Thủ tướng, dự án tuyến đường bộ nối đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng với đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình đã thông xe; con đường kết nối di sản khu vực sông Hồng dự kiến sẽ khởi công trong quý I/2024; đường cao tốc Hưng Yên - Thái Bình sẽ được triển khai thời gian tới…

Từ những nội dung trên, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục nghiên cứu, tranh thủ rộng rãi ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, người dân; học hỏi kinh nghiệm quốc tế vận dụng khoa học, sáng tạo vào xây dựng quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng; nhanh chóng cụ thể hóa Nghị quyết 30-NQ/TW ngày 23/11/2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.