Trợ lực tài chính xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi xanh, tài chính xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

Thách thức đến chuỗi cung ứng, thị trường xuất khẩu

Trong xu hướng toàn cầu, câu chuyện chuyển đổi xanh và tài chính xanh tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm của tiến trình phát triển kinh tế. Trước bối cảnh các cam kết giảm phát thải, phát triển bền vững ngày càng cụ thể, bài toán đặt ra không còn là “có làm hay không” mà là “làm thế nào” để doanh nghiệp tiếp cận được nguồn lực, nhất là nguồn vốn, cho quá trình chuyển đổi.

Phát biểu tại hội thảo “Đổi mới sáng tạo và thực hành ESG trong kỷ nguyên số” vừa tổ chức mới đây, ông Hoàng Văn Hoàn, chuyên gia Bộ Tài chính, thẳng thắn nhìn nhận: “Chuyển đổi xanh, tăng trưởng xanh và tài chính xanh là những khái niệm mà hiện nay chúng ta nghe rất nhiều. Tuy nhiên, nếu đi sâu vào mục tiêu cốt lõi và yêu cầu cụ thể của quá trình này, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã hay hộ kinh doanh cá thể, thì không phải ai cũng đã thực sự tiếp cận đầy đủ”.

Doanh nghiệp hướng đến sản xuất xanh để giữ vững thị trường xuất khẩu. Ảnh minh hoạ

Doanh nghiệp hướng đến sản xuất xanh để giữ vững thị trường xuất khẩu. Ảnh minh hoạ

Theo ông Hoàn, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu. Việt Nam đang tích cực hội nhập sâu với các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, khí hậu và ESG (môi trường, xã hội và quản trị). Những yêu cầu này sẽ tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng, thị trường xuất khẩu và dòng vốn đầu tư.

Một trong những bước đi đáng chú ý là việc xúc tiến thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Các trung tâm này được kỳ vọng trở thành đầu mối tiếp nhận và điều phối nguồn vốn lớn trong và ngoài nước, bao gồm cả vốn xanh, vốn khí hậu, vốn ESG.

“Tương lai gần, dòng vốn xanh sẽ được tổ chức bài bản, có hệ thống. Doanh nghiệp muốn tiếp cận phải chuẩn bị từ sớm”, ông Hoàn nhấn mạnh.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy sự chênh lệch khá lớn giữa doanh nghiệp quy mô lớn và SME. Các tập đoàn lớn trong lĩnh vực năng lượng, dầu khí, hạ tầng… đã triển khai chuyển đổi xanh từ nhiều năm trước, thậm chí phát hành trái phiếu xanh, huy động vốn quốc tế. Trong khi đó, SME – lực lượng chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp, vẫn đang loay hoay với khái niệm, quy trình và điều kiện tiếp cận.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Khó nhưng không thiếu cơ hội

Một điểm được ông Hoàn đặc biệt lưu ý là khung pháp lý về tài chính xanh đang dần hoàn thiện và sẽ ngày càng mang tính bắt buộc.

“Từ ngày 1/5/2026, các yêu cầu về tuân thủ tiêu chí xanh sẽ được triển khai bài bản hơn, áp dụng không chỉ với doanh nghiệp lớn mà cả hợp tác xã, hộ kinh doanh. Chúng ta không thể tiếp tục vận hành theo kinh nghiệm tự phát như trước”, ông Hoàn nói.

Ông Hoàn lưu ý, các văn bản pháp lý doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ bao gồm: Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm phát thải khí nhà kính; Thông tư 03/2022/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn về tín dụng xanh; Đề án phát triển thị trường carbon trong nước.

Ngân hàng Nhà nước sẽ hướng dẫn hệ thống ngân hàng thương mại triển khai cho vay theo tiêu chí xanh. Điều này đồng nghĩa, từ trung ương đến địa phương, các kênh tín dụng xanh sẽ được thiết lập rõ ràng. Song, doanh nghiệp chỉ có thể tiếp cận khi đáp ứng đúng tiêu chuẩn, quy trình, hồ sơ theo quy định.

Thực tế, SME đang đối mặt nhiều rào cản, thiếu thông tin, thiếu nhân lực chuyên trách ESG, thiếu dữ liệu môi trường, hạn chế về năng lực quản trị và tài chính. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây cũng là giai đoạn “cửa sổ cơ hội” khi chính sách đang được thiết kế theo hướng hỗ trợ nhóm doanh nghiệp này.

Hiện nay, nhiều cơ chế ưu đãi đã được triển khai, giảm lãi suất 1–2% đối với khoản vay xanh; ưu đãi thuế; hỗ trợ tiếp cận thị trường; phát hành trái phiếu xanh để hình thành các quỹ hỗ trợ chuyển đổi. Bên cạnh đó, các khoản vay liên kết quốc tế, vốn khí hậu… cũng được điều phối thông qua hệ thống ngân hàng trong nước.

Lĩnh vực được ưu tiên bao gồm sản xuất, đặc biệt là các ngành có cải thiện về phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả, công nghệ sạch.

Ông Hoàn nhấn mạnh một điều kiện then chốt: “Muốn vay được vốn xanh, doanh nghiệp phải có hợp đồng mua bán, có dòng tiền dự kiến rõ ràng và dự án đáp ứng tiêu chí môi trường. Tài chính xanh không phải là khoản hỗ trợ cho ý tưởng chung chung, mà là vốn cho dự án cụ thể, có hiệu quả đo lường được”.

Thêm một nội dung đang nhận được nhiều sự quan tâm là làm sao để SME không bị “đứng ngoài cuộc chơi” trong bối cảnh chuyển đổi xanh diễn ra nhanh chóng.

Về vấn đề này, theo ông Hoàn, điều cốt lõi là thay đổi tư duy quản trị và ứng dụng công nghệ. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dữ liệu về sản xuất, tiêu thụ năng lượng, phát thải, lao động; áp dụng công nghệ số trong quản lý; minh bạch thông tin.

“Tài chính là yếu tố then chốt. Khi có dòng tiền, doanh nghiệp mới có thể đầu tư công nghệ, mở rộng nhà máy, cải thiện quy trình sản xuất. Nhưng muốn có dòng tiền xanh, phải đi đúng quy trình xanh”, ông nhấn mạnh.

Ông Hoàn cũng cho rằng, thay vì chỉ bàn lý thuyết, doanh nghiệp cần tiếp cận cụ thể, liên hệ đơn vị nào, chuẩn bị hồ sơ gì, thời gian xử lý bao lâu. Hiện nay, quy trình thẩm định vốn xanh đều có mốc thời gian rõ ràng, minh bạch hơn trước, đây là lợi thế nếu doanh nghiệp chủ động tìm hiểu.

Các chuyên gia nhận định, những doanh nghiệp tiếp cận sớm, xây dựng hệ thống quản trị theo tiêu chuẩn xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu. Với SME, thách thức là không nhỏ. Nhưng nếu nắm chắc quy định, quy trình và tiêu chí, chính giai đoạn đầu của tài chính xanh hiện nay lại là cơ hội bứt phá.

Đỗ Nga
Bình luận

Tin mới cập nhật

BIDV và JBIC ký kết Thỏa thuận hợp tác về tài chính xanh

BIDV và JBIC ký kết Thỏa thuận hợp tác về tài chính xanh

Tại Hà Nội, trong khuôn khổ Phiên họp cấp cao AZEC Việt Nam – Nhật Bản lần IV ngày 17/11/2025, dưới sự chứng kiến của Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long và Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki, BIDV và JBIC đã ký Thỏa thuận hợp tác hỗ trợ khử các-bon và chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.

Đọc nhiều

Kết nối logistics, mở hướng phát triển mới cho Quảng Trị

Kết nối logistics, mở hướng phát triển mới cho Quảng Trị

Với lợi thế cửa khẩu, cảng biển và vị trí trên Hành lang kinh tế Đông - Tây, Quảng Trị đẩy mạnh hợp tác cùng Vietnam Post phát triển logistics gắn với chuyển đổi số.
Ứng dụng AI trong logistics, Ninh Bình hướng tới làm chủ dữ liệu

Ứng dụng AI trong logistics, Ninh Bình hướng tới làm chủ dữ liệu

Ứng dụng AI trong logistics không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng năng lực quản trị, khai thác dữ liệu phục vụ phát triển bền vững.
200 thương hiệu tiêu biểu sẽ được trao Giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2026

200 thương hiệu tiêu biểu sẽ được trao Giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2026

Hội đồng bình chọn chung tuyển Giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2026 đã thống nhất lựa chọn 200 thương hiệu tiêu biểu để trao giải, trong đó TOP10 được bình chọn bằng hình thức bỏ phiếu kín
Tây Ninh đón dự án nhà máy chế biến thực phẩm hơn 1.558 tỷ đồng

Tây Ninh đón dự án nhà máy chế biến thực phẩm hơn 1.558 tỷ đồng

Ngày 17/11, Vissan động thổ nhà máy chế biến thực phẩm tại Tây Ninh, vốn đầu tư hơn 1.558 tỷ đồng, công suất thiết kế gần 35.000 tấn/năm.
Sản xuất công nghiệp giữ vững đà tăng trưởng hai con số

Sản xuất công nghiệp giữ vững đà tăng trưởng hai con số

Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 10 tháng năm 2026 tăng 12,4%, mức tăng cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2019, cho thấy đà phục hồi và tăng trưởng tích cực của sản xuất công nghiệp.
Đắk Lắk tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc triển khai các dự án năng lượng

Đắk Lắk tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc triển khai các dự án năng lượng

Đắk Lắk đẩy mạnh tháo gỡ thủ tục, đất đai và truyền tải điện, gắn hỗ trợ nhà đầu tư với yêu cầu triển khai dự án đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng.
'Muôn sắc Việt Nam' tái hiện 17 di sản UNESCO trên sân khấu rộng 3.000 m²

'Muôn sắc Việt Nam' tái hiện 17 di sản UNESCO trên sân khấu rộng 3.000 m²

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” sẽ diễn ra tối 24/11 tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, với những màn kết hợp giữa các thế hệ nghệ sĩ, sân khấu rộng 3.000 m² và vé tham dự hoàn toàn miễn phí.
Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Ngày 19/11 tới đây, tại Phú Thọ, Đại sứ quán Rumani tại Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Phú Thọ cùng các đơn vị tổ chức Ngày Văn hóa và Thương mại Rumani tại Việt Nam.
Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), cộng đồng người Chăm, tỉnh Khánh Hòa đã mang đến Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam những sắc màu văn hóa đặc sắc.
Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Từ những con tem lưu giữ dấu ấn lịch sử đến công nghệ thực tế hỗn hợp, triển lãm “Ngàn năm kinh kỳ qua lăng kính tem số” mang đến cách tiếp cận mới với di sản văn hóa Hà Nội.