Triển vọng ngành điện: Sản lượng duy trì đà tăng, cơ cấu dịch chuyển

Trong báo cáo về ngành điện mới phát hành, công ty Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cho biết, năm 2025, ngành nhiệt điện (bao gồm nhiệt điện than, khí và dầu) tiếp tục đóng vai trò chủ lực trong hệ thống điện quốc gia Việt Nam, chiếm tỷ trọng lớn về sản lượng và công suất lắp đặt. Lũy kế 6 tháng năm 2025, sản lượng điện toàn hệ thống đạt 155,79 tỷ kWh, trong đó nhiệt điện đạt 94,87 kWh (chiếm 60,9%).

Sản lượng và tổng giá trị than nhập khẩu của Việt Nam lập kỷ lục mới trong năm 2024, đạt 63,8 triệu tấn (tương đương 7,6 tỷ USD) trong khi giá than nhập khẩu tiếp tục giảm. 

Nhà máy điện LNG đầu tiên của Việt Nam là Nhơn Trạch 3 và 4 với tổng mức đầu tư 1,4 tỷ USD đi vào hoạt động và hoà vào lưới điện quốc gia trong năm 2025 đánh dấu một cột mốc mới trong lịch sử ngành năng lượng Việt Nam.

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) và Bộ Công Thương, kế hoạch sản lượng điện sản xuất toàn quốc được dự phóng trong năm 2025 là 347,5 tỷ kWh (tăng 12,2%) và công suất cực đại toàn quốc đạt 54.328 MW (tăng 10,98%), trong đó miền Bắc tiếp tục dự báo tốc độ tăng trưởng rất cao. Với sản lượng điện 6 tháng năm 2025 và dựa vào kế hoạch cung ứng điện các tháng còn lại 2025, NSMO dự kiến sản lượng điện sản xuất trong 2025 đạt 331,4 tỷ kWh (tăng 7,39% so với cùng kỳ, tương ứng 95.4% kế hoạch 2025).

Về năng lượng tái tạo: Năng lượng tái tạo đang chứng kiến sự chuyển dịch từ biểu giá hỗ trợ sang đấu thầu cạnh tranh phát triển các dự án điện. Chuyên gia phân tích của SHS cho rằng những doanh nghiệp hàng đầu đã chứng minh được năng lực triển khai giai đoạn trước sẽ là những doanh nghiệp hưởng lợi lớn khi thực hiện cơ chế đấu thầu. 

Đối với điện gió, khung giá mới được đánh giá là đủ hấp dẫn với mức giá điện gió trên bờ cao hơn 14 - 22% so với khung giá chuyển tiếp và điện gió gần bờ cao hơn 8%.

Đối với điện mặt trời, các dự án điện mặt trời nổi thu hút được sự quan tâm hơn nhờ giá bán cao hơn trong khi điện mặt trời trang trại đi ngang so với khung giá chuyển tiếp. 

Với thủy điện, đơn vị phân tích nhận định, hưởng lợi nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi do lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm. Theo Cục khí tượng thuỷ văn, từ tháng 10-11/2025, lượng mưa ở hầu khắp các khu vực trên cả nước cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 10-30%, có nơi cao hơn; riêng khu vực Bắc Bộ ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm, ngoại trừ khu vực Tây Bắc có xu hướng thiếu hụt khoảng 5-15% so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Tháng 12/2025, lượng mưa trên các khu vực phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 10-50mm, đặc biệt ở phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa cao hơn từ 50-100mm; riêng khu vực Bắc Bộ và các tỉnh Thanh Hóa - Hà Tĩnh thiếu hụt từ 5-10mm so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Từ tháng 01-3/2026, lượng mưa trên khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa - Huế phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm; khu vực từ Đà Nẵng đến Lâm Đồng và Nam Bộ cao hơn từ 10-30mm so với trung bình
nhiều năm cùng kỳ. Pha La-nina tiếp tục duy trì cho tới tháng 02/2026 sau đó chuyển sang trạng thái trung tính là cơ sở để các hồ thuỷ điện tiếp tục được huy động với nguồn nước dồi dào.

Với nhiệt điện than, trong giai đoạn 2025 -2027có khoảng 5 dự án điện than với tổng công suất 4,7GW sẽ đi vào hoạt động.Tuy nhiên khả năng triển khai đối với một số dự án gặp nhiều khó khăn do khó thu xếp vốn. Tương lai các nhà máy điện than sẽ chuyển đổi nguyên liệu sang nguồn sinh khối cho các nhà máy đã vận hành từ 20 năm và dừng hoạt động đối với các nhà máy vận hành trên 40 năm nếu không thể chuyển đổi sang nguyên liệu phù hợp.

Tình trạng thuỷ văn tiếp tục duy trì tích cực trong giai đoạn 2025 - 2026 dẫn tới tỷ lệ huy động từ nhiệt điện giảm. Tuy nhiên do sản lượng điện toàn hệ thống vẫn tiếp tục tăng trưởng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế nên SHS cho rằng sản lượng huy động từ nhiệt điện than vẫn sẽ tiếp tục duy trì ổn định. Nhiệt điện khí đang được định vị là nguồn năng lượng chuyển tiếp quan trọng trong hệ thống điện Việt Nam, giúp ổn định phụ tải và bù đắp biến động từ năng lượng tái tạo.